Prawo ziemi (z języka łacińskiego ius soli, czyli dosłownie prawo ziemi) to jeden z obowiązujących w prawodawstwie sposobów ustalania obywatelstwa. Według niego dziecko nabywa obywatelstwo państwa, na terytorium którego doszło do jego narodzin. Przez pojęcie terytorium rozumiany jest w tym przypadku nie tylko sam obszar państwa, ale też statek powietrzny, morski lub przedstawicielstwo dyplomatyczne należące do tego kraju.
Drugim, powszechniej stosowanym sposobem ustalenia obywatelstwa jest stosowanie prawa krwi, które zakłada, że dziecko dziedziczy obywatelstwo kraju, którego obywatelem jest przynajmniej jedno z jego rodziców. Ten sposób praktykowany jest niemalże we wszystkich krajach Starego Kontynentu, w tym również w Polsce.
Prawo ziemi i obywatelstwo łączą się ze sobą, zwłaszcza w odniesieniu do anglosaskiego systemu prawnego. To właśnie kraje należące do tego kręgu od lat stosują zasadę, według której to miejsce urodzenia decyduje o tym, jakie obywatelstwo otrzymuje dziecko, a nie to obywatelami jakiego kraju są jego rodzice. Przez pewien czas zasada ta obowiązywała także w Konfederacji Szwajcarskiej, jednak obecnie nie ma już praktycznego zastosowania.
W Polsce w wybranych przypadkach również istnieje możliwość zastosowania prawa ziemi. Dotyczy to dzieci, które po urodzeniu nie nabywają żadnego obywatelstwa lub zostały znalezione na terenie naszego kraju i nie ma możliwości ustalenia obywatelstwa żadnego z ich rodziców. W takim wypadku zostaje im nadane obywatelstwo polskie, co sprawia, że:
Lista krajów w Europie, które posługują się prawem ziemi w celu ustalenia obywatelstwa jest dość krótka. Związane jest to z faktem, że większość państw jako wiodący sposób ustalania przynależności państwowej wybrała prawo krwi, gdzie obywatelstwo jest dziedziczone po rodzicach. Prawo ziemi obowiązuje natomiast w zdecydowanej większości w państwach należących do kręgu kultury anglosaskiej. Na naszym kontynencie prawo ziemi stosuje się w:
Prawo ziemi daje możliwość nabycia przez dziecko obywatelstwa kraju, na terenie którego przyszło ono na świat. W których krajach na świecie obowiązuje prawo ziemi? Oto lista:
Prawo ziemi jest zdecydowanie rzadziej stosowane na świecie niż prawo krwi. Są jednak kraje, które mimo, że obowiązuje w nich powszechnie prawo krwi to dopuszczają sytuacje, w których może być zastosowane prawo ziemi. Przykładem takiego kraju jest Polska. W naszym prawodawstwie istnieje możliwość nabycia obywatelstwa przez dziecko na zasadzie prawa ziemi, w przypadku, gdy zostało ono urodzone na terenie Polski i nie nabyło żadnego innego obywatelstwa.
Zobacz też: Odpis aktu urodzenia - jak złożyć wniosek o dokument?