Uczelnie wyższe mają problem. "Sprawa jest wielowątkowa"

- Skończyłem studia magisterskie, ale nie podszedłem do obrony. Mam więc teoretycznie tylko dyplom licencjata - opowiada Piotr, pracujący w jednej z głównych firm IT na polskim rynku. - Kiedyś nawet chciałem wrócić na uczelnię i podejść do obrony, ale powiedziano mi, że mam powtarzać całe dwa lata. Gra niewarta świeczki. Mam dziś inne priorytety - opowiada mój rozmówca.
Studenci - zdjęcie ilustracyjne
Tomasz Bidermann/Shutterstock.com

Drop-out, czyli rezygnacja ze studiów przed uzyskaniem dyplomu, to powszechne zjawisko w Polsce. Uczelnie od lat, przy wsparciu MNiSW, podejmują działania na rzecz ograniczenia tej skali, jednak problem wciąż rośnie. W ciągu zaledwie kilku lat z nauki zrezygnowało przeszło 1,3 mln osób. Co tak kryje się za tak masowym porzucaniem studiów?

- W trakcie studiów zaczepiłem się w fajniej firmie. Szybko awansowałem i jakoś wtedy nie było czasu na to, by usiąść i napisać pracę dyplomową. Odłożyłem to najpierw na jesień, potem na przyszły rok, aż w końcu temat się rozmył całkowicie - opowiada Piotr. - Nie wiem, czy żałuję. Nie narzekam na zarobki. Może jakby teraz pozwolono mi podejść do samej obrony, to faktycznie wróciłbym na uczelnię. Temat z powtarzaniem zajęć, wykładów i seminariów jest dziś dla mnie po prostu stratą czasu - dodaje. 

Zobacz wideo Piotr Głowacki: "Gdybyśmy wtedy się z Agą zbliżyli, nasze dzieci kończyłyby studia" [materiał wydawcy kobieta.gazeta.pl]

Zapisują się na studia, potem z nich rezygnują. Co jest powodem?

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przytoczyło raport, z którego wynika, że w latach 2012–2020 ponad 1,3 mln osób zrezygnowało ze studiowanego kierunku i w ciągu roku od skreślenia z listy studentów nie podjęło na nim ponownie nauki. Resort jednak zaznacza przy tym ważne zastrzeżenie metodologiczne: studentów studiujących na wielu kierunkach, po kolei lub równolegle, potraktowano jak różne osoby i zliczono wielokrotnie.

To jednak pokazuje, że zjawisko drop-outu nie jest odosobnionym zjawiskiem, a poważnym problemem, z którym mierzy się coraz więcej uczelni wyższych.

Temat porzucania studiów oraz niepodejmowania studiów II stopnia jest przedmiotem refleksji analitycznej w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego i jednocześnie pozostaje jasne, że sprawa jest wielowątkowa i należy ją rozpatrywać łącznie w kontekście nie tylko funkcjonowania sektora szkolnictwa wyższego i nauki, ale także innych polityk publicznych oraz szybko zmieniającego się świata, jak również podejmowania zróżnicowanych ścieżek kariery i życia zawodowego

- napisała w odpowiedzi Karolina Zioło-Pużuk, sekretarz stanu w MNiSW, na interpelację poselską Małgorzaty Niemczyk w sprawie rosnącej skali rezygnacji ze studiów.

W dokumencie podkreślono, że odpływ studentów z uczelni wyższych jeszcze przed uzyskaniem dyplomu ma dwa źródła: instytucjonalne oraz indywidualne. Te pierwsze dotyczą niezadowolenia z programu i poziomu studiów, proporcji teorii do praktyki, mało elastycznego planu zajęć, integracji akademickiej i społecznej, poziomu kosztów, infrastruktury oraz organizacji i komunikacji na uczelni. Natomiast jeśli chodzi o powody indywidualne, tu zostały wyszczególnione następujące powody porzucania studiów:

  • brak zainteresowania kierunkiem studiów,
  • problemy zdrowotne lub finansowe, inne zobowiązania (praca, drugi kierunek studiów),
  • studiowanie poza miejscem zamieszkania, wiążące się z dojazdami.

Resort szkolnictwa wyższego również uważa, że za powodami porzucania studiów, zanim uzyska się dyplom, mogą wpływać także inne czynniki, jak niepewna sytuacja geopolityczna i zmiany na rynku pracy związane z rozwojem sztucznej inteligencji.

Studenci rezygnują ze studiów, bo ich na to nie stać

W Polsce studiowanie na państwowych uczelniach wyższych w systemie dziennym jest bezpłatne, jednak osoba rozpoczynająca studia musi liczyć się z naprawdę sporymi wydatkami. Dlatego jednym z najbardziej wyeksponowanych problemów przy zjawisku drop-outu są przede wszystkim wysokie koszty. Ministerstwo przywołuje raport "Portfel Studenta 2025", według którego średnie miesięczne wydatki studenta wynosiły w 2025 r. niemal cztery tys. zł. To o połowę więcej niż w 2020 r.

Sytuacja materialna może znacząco wpływać na decyzję o porzuceniu studiów – w 2025 roku niemal co piąty student rozważał rezygnację z kształcenia w związku ze swoją sytuacją finansową

- czytamy w odpowiedzi MNiSW.

Nie bez znaczenia jest tu sytuacja mieszkaniowa. Na prywatne stancje w dużych miastach stać niewielu, a na miejsce w domu studenckim nie wszyscy mogą liczyć. - Brak dostępnego i relatywnie taniego zakwaterowania może zwiększać obciążenia ekonomiczne studentów, a w konsekwencji wpływać na ryzyko rezygnacji ze studiów lub konieczność podejmowania pracy zarobkowej w wymiarze utrudniającym regularne uczestnictwo w zajęciach - czytamy w odpowiedzi.

Jak zatrzymać studentów na uczelniach? Pomysłów jest kilka

Odpowiedź ministerstwa pokazuje, że skala problemu z odpływem studentów jest duża i tym samym zapowiada dalsze analizy, ale nie planuje obecnie konkretnych zmian ustawowych.

Ciężar tego problemu przerzucany jest głównie na władze uczelni. Te, jak się okazuje, własnym sumptem starają się przeciwdziałać opisywanemu zjawisku. W jaki sposób? Chcą zwiększania efektywności procesu rekrutacji, tak aby przyjmować bardziej świadomych kandydatów; tworzenia lub wsparcia funkcjonowania uczelnianych struktur (akademickie biura karier); zmian w zakresie sposobu realizacji samego procesu kształcenia; wdrożenia zajęć wyrównawczych oraz wsparcia psychologicznego.

Chcesz dodać coś od siebie? Daj znać w komentarzu lub napisz w wiadomości do redakcji: anita.skotarczak@grupagazeta.pl Gwarantujemy anonimowość.

Więcej o: