Młodzi - absolwenci liceum i technikum - rozumieją, że szybkie wejście na rynek pracy to dla nich coś więcej niż tylko "własna kasa". Stawiają na doświadczenie i nabycie unikalnych kompetencji, bo ich zdaniem na rynku pracy docenia się już dziś nie tylko dyplom, ale i samą praktykę.
- Nie uważam, że brak matury zamyka mi drogę do lepszej przyszłości. Nie będę lekarzem ani prawnikiem, ale też nie zamierzam klepać biedy albo pracować za najniższą krajową - dodaje mój rozmówca. Eryk jest tegorocznym absolwentem technikum informatycznego. Ma mocne podstawy do wejścia na rynek pracy: praktyczne umiejętności z zakresu montażu sprzętu, konfiguracji sieci oraz podstaw programowania. - Od września zaczynam pracę w firmie, gdzie przez kilka ostatnich miesięcy miałem praktyki. Sprawdziłem się, sami zaproponowali mi etat - opowiada.
Dyplom uczelni wyższej jest wymagany w przypadku tych osób, które swoją przyszłość wiążą z prawem, medycyną, psychologią. Ma też duże znaczenie dla osób chcących aplikować na stanowiska menadżerskie czy inżynierskie. Jednocześnie rynek pracy coraz częściej pokazuje, że dyplom uczelni nie jest jedyną drogą do rozwoju zawodowego. Dynamiczny rozwój nowych technologii, zwłaszcza sztucznej inteligencji, sprawia, że pojawiają się profesje, dla których system edukacji dopiero tworzy programy kształcenia. Specjaliści tu nie pozostawiają złudzeń. To kompetencje związane z analizą danych i sztuczną inteligencją będą należeć do najbardziej poszukiwanych do 2030 roku. Podobnie wygląda sytuacja w branży mediów społecznościowych, gdzie o zatrudnieniu coraz częściej decydują portfolio, praktyczne umiejętności, znajomość narzędzi i doświadczenie zdobyte podczas realizacji projektów, a nie sam dyplom.
Studia nadal mają ogromną wartość i w wielu profesjach są konieczne. Dają solidne podstawy merytoryczne i rozwijają kompetencje, których trudno nauczyć się wyłącznie w praktyce. Nie można jednak zakładać, że sam dyplom gwarantuje dziś dobrą pracę albo wysokie zarobki. Rynek zmienia się szybciej niż programy nauczania, dlatego coraz większego znaczenia nabierają gotowość do ciągłego uczenia się, zdobywanie nowych umiejętności i praktyczne doświadczenie. Ostatecznie to właśnie kompetencje, zaangażowanie i umiejętność dostosowania się do zmian coraz częściej decydują o sukcesie zawodowym – niezależnie od tego, czy ktoś ukończył studia, czy rozwijał się inną ścieżką
– mówi Anna Pietraszko, Dyrektor Projektów Consultingowych, HR i Szkoleniowych w Grupie Progres.
Takie podejście znajduje również potwierdzenie w aktualnych statystykach. Dane GUS pokazują, że brak wyższego wykształcenia nie oznacza ograniczonych perspektyw zawodowych. W I kwartale 2026 r. w Polsce pracowało 9,706 mln osób bez dyplomu uczelni wyższej, co stanowiło 56 proc. wszystkich pracujących.
Bo wiedzę i umiejętności młodzi ludzie zdobywają nie tylko na wykładach, a w pracy. Struktura zatrudnienia w Polsce pokazuje, że to właśnie osoby bez dyplomu uczelni wyższej stanowią większość pracujących. Spośród 17,238 mln osób aktywnych zawodowo w I kwartale 2026 roku 7,532 mln (44 proc.) posiadało wykształcenie wyższe. Pozostali pracujący (w sumie 56 proc.) to osoby z wykształceniem:
Współczesny rynek pracy wygląda zupełnie inaczej. Jak wynika z badania Grupy Progres najważniejszymi czynnikami wpływającymi na zatrudnienie kandydata przez pracodawcę są: doświadczenie (78 proc.) i kwalifikacje (77 proc.). Nie bez znaczenia kluczową rolę odgrywają tu kompetencje miękkie, wskazywane przez 60 proc. badanych, oraz kompetencje twarde (47 proc.). A wykształcenie? Na ten czynnik jako jeden z najważniejszych przy zatrudnieniu wskazało jedynie 20 proc. respondentów.
Dzisiejszy rynek pracy wymaga ciągłego rozwoju, dlatego coraz większe znaczenie ma nie tylko to, jakie doświadczenie i kwalifikacje kandydat posiada w momencie aplikowania, lecz także jego potencjał oraz gotowość do zdobywania nowych umiejętności
- dodaje Anna Pietraszko. - Coraz częściej obserwujemy również, że osoba bez wyższego wykształcenia rozpoczyna pracę na stanowisku juniorskim lub operacyjnym, a następnie awansuje dzięki szkoleniom, zdobywanemu doświadczeniu i wsparciu przełożonych, z czasem obejmując stanowiska specjalistyczne, koordynatorskie, a nawet menedżerskie - podkreśla ekspertka.
Zmieniający się rynek pracy sprawia, że coraz mniej istotny staje się sam fakt posiadania lub nieposiadania konkretnego dyplomu, a większego znaczenia nabiera umiejętność dostosowania się do nowych wymagań. – Na stanowiska specjalistyczne, eksperckie i menedżerskie nadal najczęściej aplikują osoby z wyższym wykształceniem i w wielu profesjach jest ono niezbędne. Zdarza się jednak, że do procesu rekrutacyjnego trafia kandydat bez dyplomu uczelni, ale z bogatym doświadczeniem, imponującym portfolio i umiejętnościami zdobywanymi przez lata. Taka osoba potrafi skutecznie konkurować z absolwentami studiów, a niekiedy nawet się wyróżnia dzięki determinacji, samodzielności i konsekwencji w rozwoju zawodowym. Dla wielu pracodawców to właśnie kompetencje potwierdzone praktyką stają się dziś argumentem przesądzającym o zaproszeniu na rozmowę – podsumowuje Anna Pietraszko, Dyrektor Projektów Consultingowych, HR i Szkoleniowych w Grupie Progres.
- To, że nie mam matury, nie czyni mnie gorszym. Mam wykształcenie techniczne, kilka kursów. We wrześniu zaczynam nową pracę. Za pięć lat będę mieć wiedzę i doświadczenie. Idąc na studia ten czas spędziłbym pewnie na nudnych wykładach. Papier mi nie potrzebny, bo naprawdę da się dobrze zarabiać bez studiów i bez matury - kwituje Eryk.
Chcesz dodać coś od siebie? Daj znać w komentarzu lub napisz w wiadomości do redakcji: anita.skotarczak@grupagazeta.pl. Gwarantujemy anonimowość.