Znaleźliśmy poradnik opiekuna kolonijnego z 1938. Jedna rada wbija w fotel. Aktualna do dziś

W poradniku z 1938 roku opisano, jak powinny wyglądać kolonie dla dzieci. Niektóre uwagi dla organizatorów i wychowawców dają do myślenia. "Specjalna uwaga winna być zwrócona na dzieci zabiedzone i smutne. Będą to dzieci, pochodzące z nizin proletariatu, z rodzin bezrobotnych, w których zła dola poczyniła w psychice dziecka największe dewastacje. Tym dzieciom, skrzywdzonym więcej jeszcze może pod względem uczuciowym niż materialnym, należy okazywać wiele serca, aby odżyły i choć częściowo wróciły do równowagi" - czytamy.
Dzieci
Narodowe Archiwum Cyfrowe, Berman Maria

Trwają wakacje, a wielu rodziców w tym okresie wysyła dzieci na kolonie oraz półkolonie. Okazuje się, że ta forma wypoczynku była praktykowana w Polsce od dziesięcioleci. W poradniku z 1938 roku "Kolonie i półkolonie dla dzieci i młodzieży" opisano, co było kluczowe w ich organizacji przed wojną. Niektóre punkty dają do myślenia.

Tak wyglądały kolonie przed wojną

Więcej artykułów o tematyce parentingowej znajdziesz na stronie Gazeta.pl.

Zobacz wideo Czy Magda Stępień jest teraz szczęśliwa? "Partner, czy kolejne dziecko na pewno da mi szczęście, ale już zawsze będzie inaczej"

Jak czytamy we wstępie, autorzy podkreślili, że dzieci i młodzież należy otoczyć szczególną troską. "Odpowiedzialność ta potęguje się szczególnie, gdy uczestnikami kolonii i półkolonii są dzieci i młodzież, a więc materiał ludzki wyjątkowo delikatny, wymagający osobliwej troskliwości, narażony co krok na niebezpieczeństwa, nieraz na niepowetowane straty, spontaniczny w swych reakcjach, a więc łatwo podatny na wpływy złe i dobre, ufny i bogaty w uczucia, szukający zawsze serca i życzliwej pomocy; wreszcie — trudny, gdy chodzi o dzieci ze środowisk ubogich, najczęściej okaleczone przez życie i odsunięte od jego dobrodziejstw kulturalnych" - zaapelowano do organizatorów oraz opiekunów. Zwrócono również uwagę na nierówności, które mogą poróżnić uczestników kolonii.

Należy zatroszczyć się o "dzieci zabiedzone i smutne"

W koloniach w 1938 roku uczestniczyły dzieci z różnych środowisk. W książce uczulono potencjalnych opiekunów i organizatorów, na problemy, które mogą wynikać z różnic materialnych między nimi. Uprzedzono, że dzieci z zamożniejszych rodzin mogą wywyższać się wobec innych i zalecono w tej kwestii szczególną wrażliwość. "Kolonie i półkolonie, skupiające dzieci i młodzież z publicznych szkół powszechnych, muszą się liczyć także ze zróżnicowaniem, wynikłym na tle odrębności środowiskowych uczestników. Należy pamiętać, że uczestnicy ci rekrutują się z różnych sfer społecznych i że ta różnorodność przenosi się na kolonie i półkolonie, wskutek czego mamy na nich do czynienia z dziećmi robotników, rzemieślników, ludzi handlujących, funkcjonariuszów państwowych itp. Organizator pracy kolonijnej i półkolonijnej winien się liczyć z tym zagadnieniem i mieć na uwadze mogące stąd wyniknąć trudności. Byłoby błędem zapominać o tym, że grupa środowiskowa wprowadza do życia kolonijnego i półkolonijnego obyczajowość swego środowiska, złe i dobre strony jego atmosfery, co uzewnętrznia się w wypowiedziach dzieci, w ich zachowaniu się oraz w tak częstym wzajemnym przelicytowywaniu się (przechwałkach na temat zamożności itp.)" - czytamy w poradniku.

Zdaniem autorów szczególną uwagę należało poświęcić najbiedniejszym. Wierzono, że nawet krótki wyjazd może być dla nich odskocznią i pocieszeniem. Apelowano do wychowawców o wrażliwość i empatię. "Specjalna uwaga winna być zwrócona na dzieci zabiedzone i smutne. Będą to dzieci, pochodzące z nizin proletariatu, z rodzin bezrobotnych, w których zła dola poczyniła w psychice dziecka największe dewastacje. Tym dzieciom, skrzywdzonym więcej jeszcze może pod względem uczuciowym niż materialnym, należy okazywać wiele serca, aby odżyły i choć częściowo wróciły do równowagi. Łagodność w obejściu, stałe życzliwe interesowanie się dzieckiem, pogodny uśmiech — mogą tutaj wywoływać silne reakcje, dając dziecku nie tylko radość ale i ufność, która je zbliży do otoczenia. Mylnym byłoby mniemanie, że pobyt na koloniach i półkoloniach jest zbyt krótki, aby mógł wystarczyć do wygładzenia urazów i szkód, doznanych przez dziecko od życia. Pracownik wychowawczy powinien wierzyć, że jedna „osobliwa" chwila może wywołać w psychice ludzkiej ogromne przemiany, powinien wierzyć, że dostarczenie dziecku głębszych przeżyć jest zawsze utrwaleniem w nim dobrych pierwiastków i umacnianiem go na przyszłość" - pisano.

Dyskryminacja na tle religijnym

W ówczesnej Polsce częstym problemem była dyskryminacja na tle wyznaniowym. Uczulono wychowawców, że może dotyczyć również dzieci i nakazano im wykazać się tolerancją. "Trzeba również przy omawianiu dzieci i młodzieży na koloniach i półkoloniach pamiętać, że w większych zbiorowiskach mogą wystąpić, zwłaszcza u starszych uczestników, także kwestie narodowościowe i wyznaniowe. Zaznacza się to najczęściej w stosunkach wzajemnych dzieci chrześcijańskich i żydowskich, Na szczęście są to zwykle sporadyczne, drobne zadrażnienia i dokuczliwości, które pracownik wychowawczy zawsze bez trudności może wyrównać dobrym przykładem i zaapelowaniem do poczucia koleżeńskiego dzieci" - twierdzili autorzy.

Pomoc i dyżury młodzieży

Kolejny aspektem kolonii, który dzisiaj jest spotykany coraz rzadziej była pomoc starszych dzieci w dbaniu o porządek i organizacji różnych atrakcji. Określono je mianem "drobnych posług", jednak podkreślono, aby nie były uciążliwe, gdyż zadaniem uczestników kolonii, nie jest wyręczanie pracowników. "Kolonie i półkolonie dają wiele okazji do tego rodzaju posług, czy to w czasie posiłków, czy przy utrzymaniu należytego wyglądu sypialń, czy wreszcie przy organizowaniu dozoru w czasie kąpieli, wycieczek itp. Posługi te nie powinny jednak być uciążliwe i nie mogą zabierać młodzieży za wiele czasu. Nie powinny również wkraczać w dziedzinę czynności porządkowo-gospodarczych, należących do służby, jak zamiatanie, sprzątanie, zmywanie naczyń, mycie podłóg itp. Pociąganie bowiem młodzieży do tego rodzaju posług nie dałoby się dostatecznie usprawiedliwić ani wobec młodzieży, ani wobec jej rodziców" - zauważono.

Więcej o: