Hipochondria (zaburzenie hipochondryczne) z definicji charakteryzuje się występowaniem nadmiernego, lękowego zaabsorbowania możliwością zachorowania lub zapadnięcia na poważną chorobę, w oparciu o mylną interpretację doznań cielesnych. Co to hipochondria? To przekonanie o byciu chorym, które utrzymuje się pomimo prawidłowych wyników badań i zapewnień lekarzy, a pojawia się wskutek doświadczania różnych łagodnych dolegliwości. W potocznym rozumieniu hipochondria oznacza chorobliwą i przesadną obawę o własne zdrowie.*
Hipochondria może się pojawić w każdym wieku. Choć związek z płcią i wiekiem nie jest wyraźny, mówi się, że zaburzenie częściej występuje u kobiet, zwykle między 20. a 40. rokiem życia, choć możliwa jest także hipochondria u dzieci. Szacuje się, że problem dotyka 4-6 % populacji. O hipochondrii mówi się, gdy niepokojące sygnały utrzymują się dłużej niż 6 miesięcy.
Zobacz także: Doktorze, czy to coś poważnego? Błahe dolegliwości czy już choroba:
Hipochondrycy najczęściej zgłaszają: ból, drętwienie, mrowienie, zaburzenia czucia i ogólne osłabienie. Z reguły skargi są wyolbrzymiane i dotyczą symptomów, które mieszczą się w granicach fizjologii. Osoba chora na zaburzenie hipochondryczne często odwiedza lekarzy, domaga się licznych badań dodatkowych. Jest nieustannie zaabsorbowana domniemaną chorobą i towarzyszącymi jej objawami. O poważnym zaburzeniu w jej przekonaniu świadczą takie symptomy, jak:
Osoba, która zmaga się z hipochondrią, obawia się zarówno jednej, konkretnej diagnozy, jak i różnych chorób. Osoby z zaburzeniem hipochondrycznym są bardzo skupione na sobie i tego samego wymagają od otoczenia, stąd często stają się udręką dla bliskich.
Osoba, która cierpi na hipochondrię wciąż twierdzi, że coś ją boli i stale skupia uwagę na różnych dolegliwościach. Jest przekonana, że jest chora, a schorzenie nie zostało jeszcze wykryte. Ma to związek z przyczyną powstawania zaburzenia. Jest nią orientacja egocentryczna lub narcystyczna. Hipochondria często występuje w depresji lub towarzyszy jej lęk. Zaburzenie hipochondryczne jest zaburzeniem psychicznym.
Na hipochondrię bardziej narażone są osoby, które były chorowite w dzieciństwie lub wychowały się w rodzinach, które są obciążone schorzeniami somatycznymi, zwłaszcza nowotworami. Hipochondrię może wywołać poważna choroba u kogoś bliskiego. Bywa, że zaburzenie jest formą ucieczki przed życiem, które nie jest satysfakcjonujące. Dlaczego tak się dzieje? Dr Izabela Sebastyańska, psycholog, adiunkt w Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie tłumaczy, że choroba może zaspokajać osobiste potrzeby, których nie jesteśmy w stanie realizować na poziomie świadomym funkcjonowania. Dzięki niej możemy zyskać uwagę i zainteresowanie najbliższych, ich życzliwość, zrozumienie, a nawet miłość. Choroba to także wybawienie od obowiązków, szybkiego tempa życia i współzawodnictwa, z którymi nie mogliśmy dać sobie wcześniej rady. Jest niekiedy jednym dostępnym rozwiązaniem życiowych problemów czy trudności. To rozwiązanie wybierane na poziomie podświadomym. Hipochondria jest swoistym lekiem na ból psychiczny wynikający z niemożności realizacji siebie.**
Zaburzenia hipochondryczne nie tylko można, ale i trzeba leczyć, ponieważ często są przyczyną cierpienia związanego z utratą poczucia zdrowia oraz trudności w relacjach rodzinnych oraz funkcjonowaniu w społeczeństwie.
Leczenie należy podjąć, gdy lekarz rodzinny bądź specjaliści konkretnych dziedzin, mających związek z chorobami, które dokuczają, je wykluczą. Osoba, u której pada podejrzenie hipochondrii powinna zgłosić się do psychiatry w celu diagnostyki oraz leczenia. W terapii hipochondrii pomocna jest psychoterapia lub farmakoterapia. W wyniku leczenia mniej więcej połowa pacjentów uzyskuje znaczną poprawę objawową.
Obaw o zdrowie, jakie wyraża osoba podejrzewana o hipochondrię nie należy lekceważyć z jeszcze innego powodu. Wiele poważnych chorób przewlekłych w początkowym etapie może przebiegać właśnie pod maską zaburzeń. W tym kontekście należy pomyśleć o nowotworze, endokrynopatii lub chorobie układowej, zespole przewlekłego zmęczenia czy fibromialgii.
Źródła:
*Definicja: https://www.centrumdobrejterapii.pl/materialy/hipochondria/, Grzegorz Mączka na podstawie: Kaplan & Sadock’s Synopsis of Psychiatry: Behavioral Sciences/Clinical Psychiatry, 10th Edition 2007 Lippincott Williams & Wilkins
**https://pulsmedycyny.pl/pod-maska-hipochondrii-moze-przebiegac-wiele-groznych-chorob-878411