Matka chce kupić dziecku telefon. "Twierdzi, że wszyscy mają, tylko on jeden nie"

- Syn od września zaczyna piątą klasę. Teraz są wakacje i każdego dnia pyta nas o to, kiedy w końcu dostanie swój telefon. Twierdzi, że wszyscy mają, tylko on jeden nie. Mąż jest przeciwny temu pomysłowi, a mi trochę żal dziecka. Nie chcę, żeby odstawał - żali się w rozmowie z naszym portalem Agnieszka, mama Tobiasza. - Czy dziecko, które ma 10 lat, faktycznie jest gotowe, by mieć telefon? Nie wiem, dlatego wciąż się waham - dodaje.
Dziecko z telefonem
Shutterstock, autor: laowaika

Telefon komórkowy ma już 83 procent polskich dzieci między 7. a 14. rokiem życia. Najczęściej taki gadżet dzieci dostają na komunię, czyli bardzo wcześnie. Zdaniem specjalistów, nie jest to dobre rozwiązanie. "Dzieci poniżej 12. roku życia nie powinny posiadać własnego smartfona" - podkreślają eksperci z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. 

Kiedy więc podarować dziecku pierwszy telefon? Choć zalecenia części ekspertów stawiają granicę wieku, jest też odmienne stanowisko. Przede wszystkim warto podkreślić, że nie ma w tej kwestii jasnych rekomendacji ze strony środowisk lekarskich.

- Wiek może być wskazówką, ale nie powinien być jedynym kryterium. Przed zakupem telefonu warto zadać sobie pytanie, jak dziecko radzi sobie z granicami również poza światem cyfrowym. Jeśli każda próba zakończenia gry, bajki czy innej przyjemnej aktywności prowadzi do bardzo silnego konfliktu, smartfon prawdopodobnie spotęguje trudność, która już istnieje. Telefon nie rozwija samokontroli automatycznie, wymaga kompetencji, które trzeba wcześniej ćwiczyć w codziennym życiu – wyjaśnia Katarzyna Goryluk-Gierszewska, nauczycielka i dyrektorka szkoły podstawowej Academy International.

Zobacz wideo Basia Cichocka-Mruk i Mateusz Mruk o higienie cyfrowej. "Potrafimy odłożyć telefony"

Kiedy dać dziecku pierwszy smartfon?

- Ja jestem z innego pokolenia. Swój pierwszy telefon dostałam dopiero w liceum. W zasadzie sama go sobie kupiłam. Miał czarno-biały wyświetlacz i był bez dostępu do internetu. Służył w zasadzie do dzwonienia i SMS-owania. Teraz wiadomo, czasy się zmieniają i już coraz młodsze dzieci mają smartfony z górnej półki. Syn też chce. Ponoć tylko on jeden z klasy nie ma. Nie chcę, żeby czuł się gorszy, ale też nie uważam, że wiek 10 lat to dobry moment na pierwszy telefon - opowiada Agnieszka, nasza czytelniczka. - Tobiasz dobrze się uczy, nie mamy z nim problemów. To naprawdę mądry i odpowiedzialny chłopiec, ale boję się, że jak dostanie telefon, wszystko się zmieni. Tu nie pomogą też specjalne aplikacje do kontroli, bo od koleżanki z pracy wiem, że dzieci dziś są sprytne. Potrafią obchodzić zabezpieczenia - dodaje. 

Obawa, że dziecko pozostanie poza grupą rówieśniczą, to jeden z głównych powodów, dla których dorośli decydują się na kupno pierwszego telefonu dla dziecka. Potwierdza to badanie opublikowane w 2025 roku w "Journal of Social and Personal Relationships". Naukowcy przeanalizowali otwarte wypowiedzi 642 rodziców dzieci w wieku od 2 do 16 lat. Oprócz strachu rodziców przed wykluczeniem rówieśniczym ich dziecka, inne powody, dla których decydowali się oni na przekazanie dziecku smartfona to: możliwość kontaktu, wspieranie samodzielności, kontrolowanie bezpieczeństwa.

Pierwszy telefon często pojawia się w momencie, kiedy rodzice chcą dać dziecku więcej swobody, a jednocześnie nadal mieć możliwość szybkiego kontaktu. To naturalna potrzeba. Warto jednak pamiętać, że samo urządzenie nie uczy odpowiedzialności. Może wspierać samodzielność, ale nie powinno jej zastępować ani służyć do stałego kontrolowania każdego kroku dziecka

– mówi Katarzyna Goryluk-Gierszewska, która jest zdania, że pierwszy telefon nie musi być początkiem problemów. Może służyć do kontaktu, nauki, rozwijania zainteresowań i zdobywania samodzielności. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy urządzenie zostaje wręczone bez przygotowania, jasnych zasad i obecności dorosłego, który pomaga dziecku zrozumieć cyfrowy świat. - Dziecko powinno od początku wiedzieć, że posiadanie telefonu nie oznacza pełnej niezależności w świecie cyfrowym. Rodzic ma prawo wiedzieć, jakie treści są publikowane za pomocą urządzenia, za które ono odpowiada. Tę zasadę należy omówić jeszcze przed wręczeniem telefonu, aby nie była później odbierana jako nagła kontrola, wynikająca z braku zaufania, lecz jako element wspólnie ustalonych reguł – podkreśla Katarzyna Goryluk-Gierszewska.

Dziecko dostaje swój pierwszy telefon. I co dalej? 

Zanim rodzice ulegną namowom dziecka i zdecydują się na kupno telefonu, powinni w pierwszej kolejności przeprowadzić rozmowę z dzieckiem, by wspólnie ustalić zasady higieny cyfrowej. Ta, co ważne, powinna dotyczyć wszystkich, także dorosłych. Rodzinna umowa nie musi być skomplikowanym regulaminem. Powinna jasno określać, kiedy telefon może być używany, gdzie odkładamy go na noc, które aplikacje dziecko może instalować i w jakich sytuacjach rodzic ma prawo sprawdzić urządzenie. Warto również zaznaczyć, że telefonu nie używamy przy posiłkach, podczas odrabiania lekcji ani w sypialni po określonej godzinie.

Dzieci bardzo szybko zauważają rozbieżność między tym, czego od nich wymagamy, a tym, co sami robimy. Jeżeli telefon jest zawsze obecny w rękach dorosłego, zakaz korzystania z niego przez dziecko będzie odbierany jako niesprawiedliwy. Rodzinne zasady powinny obowiązywać wszystkich, choć oczywiście mogą uwzględniać wiek, obowiązki i potrzeby poszczególnych osób - mówi Goryluk-Gierszewska.

"Nie chodzi o to, by budować w dziecku lęk"

A co z dostępem do mediów społecznościowych? Raport UNICEF "Childhood in a Digital World" zwraca uwagę, że technologia może wspierać zdobywanie wiedzy i rozwój umiejętności cyfrowych. Jednak medal ma dwie strony, bo jak się okazuje, największe ryzyko wiąże się z kontaktem ze szkodliwymi treściami, cyberprzemocą i niebezpiecznymi doświadczeniami online. Dlatego tak ważne jest to, by zdać sobie sprawę, że samo ograniczanie czasu spędzanego przed ekranem nie wystarczy. Potrzebne są bezpieczne, dostosowane do wieku środowiska cyfrowe oraz regularna rozmowa z dzieckiem.

Nie chodzi o to, by przedstawiać internet jako miejsce pełne zagrożeń i budować w dziecku lęk. Powinniśmy natomiast wyjaśnić, że nie każda osoba w sieci jest tym, za kogo się podaje, nie każda informacja jest prawdziwa, a treść wysłana w prywatnej wiadomości może zostać przekazana dalej. Dziecko powinno przede wszystkim wiedzieć, że w przypadku błędu, niepokojącej wiadomości czy kontaktu z niewłaściwą treścią może przyjść do dorosłego bez obawy, że natychmiast straci telefon

– podkreśla ekspertka Academy International.

Wniosek nasuwa się sam. Im później dziecko otrzyma smartfon, tym lepiej dla jego zdrowia psychicznego, rozwoju społecznego i koncentracji. Zatem podejmując decyzję o tym, kiedy kupić dziecku pierwszy telefon, warto kierować się nie tylko jego wiekiem, ale również m.in. jego dojrzałością emocjonalną, umiejętnością samoregulacji, poziomem odpowiedzialności, kompetencjami społecznymi.

Masz ochotę podzielić się z nami swoją historią? Napisz na adres: anita.skotarczak@grupagazeta.pl

Więcej o: