Bezpieczeństwo to priorytet? Bywa, że pokutuje przekonanie "fotelik obojętne jaki, ważne, żeby był"

- Nie istnieje żaden łatwy, szybki i tani sposób, aby zweryfikować stan fotelika po kolizji, więc większość producentów rekomenduje wymianę na nowy, aby dmuchać na zimne - mówi Jakub Paluch, ekspert Ośmiu Gwiazdek.
Fotelik samochodowy
AYO Production/Shutterstock

Dziecko przewozimy w foteliku samochodowym, to podstawowa zasada bezpieczeństwa. Na co powinni zwrócić uwagę rodzice, aby zapewnić dziecku maksymalną ochronę i komfort podczas jazdy?

Jakub Paluch: Jest wiele rzeczy, na które należy zwrócić uwagę, ale trzeba wziąć pod uwagę różnorodność, jaką oferuje dzisiejszy rynek fotelików samochodowych.

Trudno o bardziej fałszywe zdanie, niż to: "fotelik obojętne jaki, ważne, żeby był". Poszczególne modele potrafią się znacząco od siebie różnić - możliwościami, wynikami w testach bezpieczeństwa, jakością wykonania, sposobem mocowania oraz oczywiście, ceną. Stąd moja rekomendacja, aby - jeśli jest taka możliwość - fotelik kupować stacjonarnie, w asyście otrzaskanego sprzedawcy, który wysłucha potrzeb klienta i na ich podstawie będzie nawigować w gąszczu dostępnych opcji, aż wspólnie z nim wybierze ten jeden jedyny pasujący do wszystkich wymagań.

Jak dobrać fotelik odpowiednio do wieku, wzrostu i wagi dziecka? Co jest najważniejsze i na co powinniśmy zwrócić szczególną uwagę?

Każdy z tych trzech parametrów jest bardzo ważny. Mogłoby się wydawać, że wystarczy, aby dziecko znajdowało się w "widełkach", jakie oferuje fotelik, a jego zakup będzie uzasadniony, ale to trochę bardziej skomplikowane.

Należy wziąć pod uwagę choćby korelację między wiekiem dziecka a jego wagą czy wzrostem tak, aby nie kupować kolejnego fotelika zbyt wcześnie. Przykładowo, inną rekomendację otrzyma ode mnie trzyletnie dziecko o wadze 18 kilogramów, a inną dziecko czteroletnie, które waży tyle samo.

Powiedzmy, że wiek, waga i wzrost to takie trzy fundamenty, od których zaczynamy stawianie konstrukcji pod tytułem nowy fotelik i chociaż nie w każdym przypadku są tak samo ważne, to nie można zupełnie pominąć żadnego z nich.

Jak w tym gąszczu rozpiętości cenowej znaleźć fotelik, który naprawdę zapewni dziecku bezpieczeństwo i jednocześnie będzie dopasowany do jego wieku, wzrostu oraz etapu rozwoju?

Rynek oferuje konstrukcje, które za kilkaset złotych obiecują przewieźć dziecko od urodzenia do okresu nastoletniego. Na drugim końcu skali są foteliki bardziej wyspecjalizowane - przeznaczone na konkretny etap życia dziecka (przy idealnym układzie potrzebujemy wtedy trzech fotelików przez całe dzieciństwo), biorące udział w niezależnych testach zderzeniowych, oferujące lepszą jakość wykonania, czy wygodę dziecka. A pomiędzy tymi dwoma skrajnymi przykładami - całe spektrum przeróżnych fotelików o przeróżnych możliwościach.

Od kategorii wagowej (choć w nowoczesnych fotelikach duży nacisk kładzie się również na wzrost) poprzez sposób montażu (ISOFIX lub pasy bezpieczeństwa), a kończąc na możliwościach związanych z podróżowaniem tyłem do kierunku jazdy - funkcji kluczowej dla zapewnienia dziecku najwyższego poziomu bezpieczeństwa.

Zastanawiam się, jakie są najczęstsze błędy popełniane przez rodziców przy wyborze i montażu fotelika?

Niezapoznanie się z instrukcją i możliwościami, błędny montaż, niewłaściwe użytkowanie, nieprawidłowe zapinanie dziecka w foteliku - jednym słowem niewykorzystanie możliwości, jakie daje fotelik. Jaki by on nie był, lepszy czy gorszy, poprawny montaż i zapięcie dziecka to podstawa.

Ceny fotelików samochodowych są bardzo zróżnicowane, ale czy wyższa cena rzeczywiście zawsze idzie w parze z większym bezpieczeństwem? Na czym absolutnie nie warto oszczędzać?

Najdroższe foteliki to te najbardziej wyspecjalizowane i oferujące najwyższy poziom bezpieczeństwa oraz technologicznej złożoności. Istnieją na przykład foteliki, których niecodzienne możliwości wynikają z użycia bardziej specjalistycznych materiałów (np. aluminium, stal lotnicza, EPP). Nie oznacza to, że nie ma możliwości zapewnić dziecku wysokiego poziomu bezpieczeństwa w niższym budżecie! Wręcz przeciwnie, dobre rozwiązania zaczynają się już z poziomu kilkuset złotych. Nie ma problemu, aby zaoferować klientowi maksymalnie bezpieczny fotelik w określonym pułapie cenowym.

Wielu rodziców decyduje się na zakup używanego fotelika samochodowego - czy to bezpieczne? W jakich sytuacjach absolutnie nie powinno się wybierać fotelika z drugiej ręki i na co zwrócić szczególną uwagę?

Jako sprzedawca fotelików nowych jestem w tym temacie wyjątkowo nieobiektywny. Każdy fotelik ma określoną przez producenta żywotność. Nie ma nic złego w przekazywaniu sobie takiego fotelika, aby żywotność tę wykorzystać, ale jest pewien haczyk.

Warto znać historię fotelika, czyli korzystać z zaufanych źródeł (np. rodziny, bliskich znajomych), aby mieć pewność, że fotelik nie brał udziału w jakiejś dyskwalifikującej kolizji, a jego stan techniczny pozwala na dalsze bezpieczne użytkowanie.

Pozostaje też kwestia kompatybilności fotelika z samochodem - dobierając fotelik w sklepie mamy pewność, że idealnie pasuje do naszego pojazdu. W przypadku fotelika używanego, cóż, będzie to zawsze znak zapytania, dopóki nie spróbujemy go zapiąć.

W jaki sposób można ją skutecznie zweryfikować historię fotelika przed zakupem?

Każdy producent określa mniej lub bardziej rygorystyczne wytyczne dotyczące wymiany fotelika po kolizji lub wypadku. Przeciążenia występujące podczas uderzenia mogą doprowadzić do zmian w konstrukcji, a w efekcie do upośledzenia jego zdolności ochronnych. A ponieważ nie istnieje żaden łatwy, szybki i tani sposób, aby zweryfikować stan fotelika po kolizji, większość producentów rekomenduje wymianę na nowy nawet przy niższych prędkościach, aby dmuchać na zimne. Taka rekomendacja wynika bezpośrednio z wymogów normy UN ECE.

Zastanawiam się, czy starsze modele fotelików spełniają aktualne normy bezpieczeństwa, czy lepiej wybierać nowe, zgodne z najnowszymi standardami?

Jestem w stanie podać wiele przykładów fotelików ze starszą normą, które w temacie bezpieczeństwa zjadały na śniadanie wiele fotelików z normą nowszą, ale… jest to na tę chwilę dyskusja czysto akademicka. Foteliki z normą R44 zniknęły w sposób naturalny, ich produkcja była wygaszana na przestrzeni ostatnich lat i większość producentów zaprzestała jej całkowicie około dwa lata temu, zatem w zasadzie wszystkie foteliki dostępne na półkach sklepowych spełniają już wymogi nowej normy R129.

Przejdźmy teraz do montażu fotelika, z którym wielu rodziców ma jednak problem. Jak poprawnie zamontować fotelik w samochodzie - ISOFIX czy pasy bezpieczeństwa, co jest lepsze?

Nie istnieje jedna odpowiedź na to pytanie. Każdy system montażu ma swoje plusy i minusy i każdy jest skierowany do klienta z innymi oczekiwaniami. Z grubsza rzecz biorąc - ISOFIX to łatwy montaż, ale mniejszy udźwig. Z pasa samochodowego korzysta zdecydowanie mniej fotelików, ale są wśród nich modele szczycące się największą pojemnością na dziecko w temacie przewożenia tyłem (125cm i nawet 36kg!) co pozycjonuje je na najwyższej półce, jeśli chodzi o bezpieczeństwo.

Jakie znaczenie dla bezpieczeństwa dziecka ma kierunek jazdy - przewożenie tyłem vs przodem? Jak długo dziecko powinno podróżować tyłem do kierunku jazdy, aby zapewnić mu najlepszą ochronę?

Kolosalne. Jeśli rozmawiamy o funkcjach fotelików to najważniejszą ich funkcją jest ochrona życia i zdrowia dziecka. Jeżeli rozmawiamy o ochronie życia i zdrowia - foteliki montowane tyłem do kierunku jazdy robią to dużo lepiej niż modele montowane przodem.

Z punktu widzenia bezpieczeństwa rozmowa o kierunku jazdy powinna być na pierwszy miejscu. Dopiero później wszystkie inne funkcje fotelika - sposób montażu, grupa wagowa, funkcje ułatwiające życie rodzicowi, takie jak obrotowa podstawa itp.

Wyższość fotelików montowanych tyłem wynika z fizyki newtonowskiej. Ubierając to w proste słowa - podczas uderzenia czołowego, najczęściej najgroźniejszego i najbardziej energetycznego rodzaju zderzenia, fotelik "łapie" ciało dziecka otulając je materiałami pochłaniającymi energię i rozkładając działające siły równomiernie na cały korpus. W fotelikach przodem siła takiego uderzenia w dużej mierze koncentruje się na odcinku szyjnym kręgosłupa, co w przypadku małych dzieci niesie za sobą duże ryzyko urazu lub gorzej.

Nie da się rozmawiać o bezpieczeństwie małych dzieci w samochodzie, nie zaczynając rozmowy od tematu jazdy tyłem. Jak długo? Tak długo jak to możliwe. Są foteliki, w których wygodnie podróżować będą nawet 6-7-letnie dzieci, ale nie brakuje modeli, w których w ten sposób przewieziemy 4 latka i to już będzie doskonały wynik. Ustawowe minimum to 15 miesięcy i jest to niestety o wiele za mało.

Czy jeden fotelik "na kilka lat" to dobre rozwiązanie, czy lepiej go wymieniać?

Producenci oferują wiele modeli, które obiecują przewozić dziecko od narodzin do okresu nastoletniego. Problem w tym, że często na obietnicach się kończy. Może się bowiem okazać, że pozycja noworodka jest wybitnie nieanatomiczna, zaś 8-latek w takim foteliku ma już ciasno. To oczywiście skrajność, ale rzecz w tym, że dziecko na różnych etapach rozwoju ma zupełnie różne potrzeby, jeśli chodzi o sposób ochrony czy ergonomię podróży. Rozbicie takiego fotelika na osobne etapy może pomóc nam uzyskać optymalny poziom bezpieczeństwa i komfortu dziecka.

Czy da się zrobić dobry fotelik od narodzenia aż do samego końca? Producenci próbują i każdy następny model jest trochę bardziej dopracowany, ale jeszcze nie spotkałem fotelika, który dałby to samo co trzy osobne konstrukcje dopasowane do konkretnych etapów życia. Tworzenie uniwersalnych rozwiązań często pociąga za sobą pewne ustępstwa i kompromisy - foteliki są tego świetnym przykładem.

Jakie mity na temat fotelików samochodowych są najbardziej szkodliwe i wciąż powtarzane przez rodziców?

Mitów jest bardzo dużo, ale myślę, że najbardziej szkodliwy jest właśnie ten związany z podróżowaniem tyłem do kierunku. To może nawet zbitek różnych mitów, ale każdy z nich dotyczy tego samego. Część rodziców z góry zakłada wczesne przesadzenie dziecka do jazdy przodem argumentując to zestawem przeróżnych mitów: mniejszym komfortem, brakiem widoczności dla dziecka, większą trudnością w obsłudze takich fotelików czy przeświadczeniem, że takie podróżowanie wręcz wywoła objawy choroby lokomocyjnej.

W ten sposób, zupełnie nie rozważając i nie próbując, rodzice sami pozbawiają się możliwości zabezpieczenia swojego dziecka na wyższym poziomie. Zatem, jeśli miałbym przekazać młodym rodzicom jedną rzecz, powiedziałbym: przewożenie dziecka długo tyłem mogło być w Polsce dziwne 20 lat temu, ale dziś nie ma w tym nic niecodziennego. Nie spisujcie takich rozwiązań z góry na straty.

Chcesz podzielić się z nami swoją historią? Napisz na adres: klaudia.kierzkowska@grupagazeta.pl. Gwarantujemy anonimowość.

Więcej o: