Roman Dmowski dość niechętnie opowiadał o swoim życiu prywatnym. Raz twierdził, że nie ma w nim miejsca dla kobiet, bo jedyną sprawą, której w pełni się oddał i pokochał, to była ojczyzna. W plotkach mówiono nawet o nim, że jest mizoginem, który nie może znieść tego, że kobiety uniezależniają się od mężczyzn. Jakiś czas temu na światło dzienne ujrzała historia o jego wielkiej, niespełnionej miłości i złamanym sercu. Po latach mówił o sobie, że jest "rozpustnikiem". A jak było naprawdę?
Roman Dmowski - jeden z najznamienitszych polityków i prawdziwy mąż stanu nigdy nie założył rodziny. Nie miał żony, nie doczekał się dzieci. Dlaczego? Pytany o przyczyny braku ożenku, wskazywał na ojczyznę. To właśnie wierna służba i oddanie sprawie miały być przyczyną tego, że swoje życie prywatne zepchnął na dalszy plan. Jednak wśród działaczy niepodległościowych było całkiem sporo kobiet, a jedną z nich była sama Maria Juszkiewiczowa - działaczka Polskiej Partii Socjalistycznej. Chociaż nie ma żadnych konkretnych dowodów, że mieli ze sobą romans, to jednak na pewno byli blisko, o czym wielu plotkowało. Chociaż może to ze strony Marii była tylko przyjaźń, a Dmowskiego już kochanie?
Maria Juszkiewiczowa, oprócz Dmowskiego, miała jednak jeszcze jednego adoratora. Był nim sam Józef Piłsudski i to właśnie jego wybrała. Potem mówiono, że Dmowski przeżył odrzucenie tak bardzo, że już nigdy nie związał się z żadną kobietą. No i ponoć sprawa z Marią miała być źródłem konfliktów pomiędzy Dmowskim a Piłsudskim.
Czy złamane serce Dmowskiego było bezpośrednią przyczyną tego, że polityk zdecydował się żyć w pojedynkę? Trudno to jednoznacznie potwierdzić, chociaż zaprzeczać również nie będziemy. Źródła są tu dość niejednoznaczne. Na pewno ta znajomość w jakimś stopniu na niego wpłynęła, jednak wydaje się, że mogły zadziałać także pewne przekonania Dmowskiego. "Według historyków do ciekawej rozmowy doszło w Tokio w 1904 r., gdy jeden z japońskich polityków (prywatnie ojciec jedenaściorga dzieci), gen. Kodama, zapytał endeka, dlaczego pozostał kawalerem. On zaś odparł: 'Gdyby nasze kobiety były tak ciche i posłuszne jak wasze, dawno byłbym się ożenił. Ale u nas człowiek w małżeństwie zanadto musi żonie służyć i to często przeszkadza służyć innym sprawom'" – czytamy w artykule na portalu onet.pl. Jego najsłynniejszą maksymą było: "Jestem Polakiem, więc mam obowiązki polskie" i tym kierował się do końca swoich dni.
Dmowski żenić się nie chciał, jednak zawsze otaczał go wianuszek kobiet. Chociaż niechętnie podchodził do rozwijającego się ruchu sufrażystek i pomysłów, że kobieta może się uczyć i pracować, to wśród osób skupionych wokół Narodowej Demokracji, miał wiele popierających i podziwiających go kobiet. Po latach zaś miał mawiać o sobie w żartach: "Mam oblicze rozpustnika, pozującego na męża stanu".