Książka "Włosy mamy" pomaga dziecku oswoić się z tematem depresji u bliskiej osoby. To ważne, bo ta choroba dotyczy wielu rodziców, a zachowanie osoby cierpiącej na depresję może być dużym obciążeniem dla nierozumiejącego sytuacji dziecka. Dlaczego mama płacze? Dlaczego nie wstaje z łóżka? Czy to moja wina? To tylko część pytań, które mogą pojawić się w myślach tracącego poczucie bezpieczeństwa dziecka. W "Włosach mamy" Emma ma cudowną mamę, która coraz częściej jest smutna. Mama coraz rzadziej reaguje na obecność córki, przestaje przygotowywać jej jedzenie, coraz częściej leży na kanapie... Emma czuje się zagubiona i przestraszona. W końcu zaczyna za wszystko winić splatane włosy mamy... Prosta, pełna metafor opowieść o depresji pozostaje w pamięci i pozwala oswoić temat.
"Włosy mamy", Gro Dahle & Svein Nyhus, wyd. EneDueRabe.
"Moja mama ma raka" Moniki Zięby w sposób zrozumiały dla dzieci tłumaczy, na czym polega choroba nowotworowa i jej leczenie. Nowotwory wciąż często kojarzą się u nas z wyrokiem śmierci, w tej książeczce jednak towarzyszymy mamie i dziecku w walce z chorobą - przez proces leczenia (chemioterapia) aż do rekonstrukcji piersi. Pomaga nabrać dystansu do choroby, zrozumieć ją i daje na nadzieję na wyzdrowienie.
O nowotworze bez happy endu opowiada za to książka Hilde Ringen-Kommedal "Czy tata płacze?". To opowieść o małym chłopcu, jego mamie i procesie żałoby po ojcu chłopca. Napisana przez kobietę, której mąż zmarł na raka, ma pomóc innym rodzinom, które znajdą się w tak trudnej sytuacji.
"Moja mama ma raka" Monika Zięba, wyd. Ezop
"Czy tata płacze?" Hilde Ringen-Kommedal, wyd. Fundacja Inicjatyw Społecznie Odpowiedzialnych
Przykładem książki, która opisuje rzeczywistość dziecka wychowującego się bez jednego z rodziców jest "Tato!" (wyd. EneDueRabe). Opowiada ona o kilkuletnim Tomku, który snuje marzenia o nieobecnym ojcu - wyobraża sobie, jaki jest, jak wygląda, co lubił w dzieciństwie, co robi w tej chwili. To książka o tęsknocie i potrzebie bliskości.
"Tato!", tekst i ilustracje Svein Nyhus, wyd. Eneduerabe
Jak przybliżyć dziecku temat autyzmu? Kiedy w domu Oli pojawia się jej braciszek, rzeczywistość dziewczynki zmienia się na zawsze. Autorka we wzruszający i przystępny sposób opisuje objawy choroby, emocje, których doświadcza rodzeństwo i rodzice autystycznego dziecka, proces akceptacji choroby i radzenia sobie z nią.
"Kosmita", Roksana Jędrzejewska-Wróbel, wyd. Fundacja ING Dzieciom
To książka poruszająca bardzo trudny temat: przemoc wobec dziecka. "Boj nasłuchuje. Ktoś jest w dużym pokoju. To Tata. To Zły Pan. Czy Tata jest cicho? Czy Tata jest wesoły? Czy Tata jest spokojny?". Porusza i nie pozwala przejść obojętnie. Przemoc w rodzinie w książce dla dzieci? Dlaczego nie, skoro dotyczy tylu z nich? Do tego piękne ilustracje i okazja dla refleksji także dla dorosłych. W Norwegii ta, opisująca prawdziwą historię, książka jest wykorzystywana w terapii dzieci, które doświadczyły w domu przemocy, a na jej podstawie powstał animowany film krótkometrażowy.
"Zły pan" Gro Dahle, Svein Nyhus, wyd. EneDueRabe
Na temat śmierci napisano wiele książek dla dzieci. Jest więc "Żegnaj, panie Muffinie!", Ulfa Nilssona (wyd. EneDueRabe) - o przemijaniu, "Dziewczynka i drzewo kawek" Riitty Jalonen (wyd. Tatarak) - opowiedziana z perspektywy dziecka, które utraciło tatę, "Esben i duch dziadka" Kim Fupz Aakeson (wyd. Media Rodzina) o oswajaniu się ze śmiercią dziadka, "Czarne życie" Amandy Eriksson (wyd. EneDueRabe) - o pogrzebie i różnych sposobach przezywania żałoby, "Chusta babci" Asy Lind (wyd. Zakamarki) - refleksyjna opowieść o pożegnaniu z babcią i próbie znalezienia sobie miejsca po jej śmierci, czy wreszcie "Gęś, śmierć i tulipan" Wolfa Erlbrucha (wyd. Hokus Pokus).
To książka o tolerancji, stereotypach i ich przełamywaniu. Młodszy brat Zuzi, Antoś, ma zespół Downa, a ludzie bywają okrutni. Pomaga dzieciom zrozumieć, jak krzywdzące mogą być niektóre zachowania i tłumaczy, że nie warto kierować się uprzedzeniami.
"Mój młodszy brat". Monika Krajewska, wyd. Media Rodzina
O rozwodzie też można opowiadać dzieciom poprzez książki. Takich pozycji jest kilka, m.in. "O słodkiej królewnie i pięknym księciu" Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel (wyd. Media Rodzina), w której w prosty sposób przedstawiona jest historia miłości pewnej pary: pięknych początków i oszałamiającego uczucia zakochania, codzienności i znudzenia, aż w końcu zwątpienia i rozstania... lub pracy nad związkiem i starania się o uczucia w alternatywnym zakończeniu. W sumie zakończenia są aż trzy, bo wiadomo, że miłość, jak opowieści, różnie się snuje... Całość jest pięknie zilustrowana przez Agnieszkę Żelewską.
O rozwodzie opowiada też "Dziewczynka z walizkami" Jacqueline Wilson (wyd. Media Rodzina), a "Tata na miarę" Cali Davide (wyd. Egmont) o ojczymie: poszukiwaniach partnera dla mamy i rodzinie patchworkowej.
"Pamiętnik Blumki" Iwony Chmielewskiej (wyd. Media Rodzina) to przepięknie ilustrowana, wzruszająca opowieść o Januszu Korczaku, Domu Sierot i Holocauście. O Holokauscie opowiadają także "Dym" Antóna Fortesa (wyd. Tako) i "Wszystkie moje mamy" Renaty Piątkowskiej (wyd. Literatura).
"Asiunia" Joanny Papuzińskiej (wyd. Literatura) to historia pięcioletniej dziewczynki, która próbuje zrozumieć nową, wojenną rzeczywistość. O Powstaniu Warszawskim dziecko może dowiedzieć się więcej z książki "Wojna na Pięknym Brzegu" Andrzeja Marka Grabowskiego (wyd. Literatura) oraz z kontynuacji opowieści o Asiuni i jej rodzinie - "Mój tato szczęściarz".
Tekst i il. Svein Nyhus, przeł. Helena Garczyńska "Tato!" wyd. Eneduerabe Fot. Agata Jakubowska / Agencja Wyborcza.pl