Edukację w trybie domowym realizuje w Polsce coraz więcej uczniów. Z danych przekazanych przez Centrum Nauczania Domowego wynika, że w "edukacji domowej uczy się blisko 63 tysiące uczniów i uczennic, z czego 34 572 to uczniowie szkół ponadpodstawowych".
Według danych z raportu Fundacji Edukacji Domowej do 2023 roku uczniowie szkół podstawowych stanowili większość społeczności dzieci w edukacji domowej. Badania z dnia 30 września 2023 po raz pierwszy w historii pokazały, że liczba licealistów realizujących obowiązek szkolny poza szkołą przewyższyła liczbę uczniów szkół podstawowych. Ten trend utrzymuje się do dziś.
- Uczę się dla siebie, a nie pod jakiś sprawdzian albo kartkówkę i po prostu jestem głodna wiedzy. Edukacja domowa jest dla mnie wolnością w podejmowaniu decyzji. Mam więcej czasu nie tylko na obowiązki, ale też na pracę i wolontariat - mówi licealistka Asia, która na co dzień uczy się z Centrum Nauczania Domowego.
Zyskanie czasu na swoje pasje i hobby to jednak niejedyne powody, dla których licealiści wybierają edukację domową. Jak podaje Centrum Nauczania Domowego wśród powodów, które stoją za tą decyzją są także "próby ucieczki od przemocy rówieśniczej", a także od "nadmiernej standaryzacji i braku indywidualnego podejścia".
Jak wyjaśnia Centrum Nauczania Domowego, "edukacja domowa nie jest jednorodnym rozwiązaniem", ale "szerokim spektrum praktyk". Wśród korzyści, które widzą rodzice i uczniowie, wymienia się większą wolność w organizacji dnia, możliwość decydowania o tempie i zakresie nauki, wzrost sprawczości i samodzielności oraz czas na rozwój pasji. "Rodziny wybierające ten tryb kładą większy nacisk na 'ogólny rozwój dziecka' i rozwój kompetencji uczenia się, planowania czy samodyscypliny" - podaje Centrum.
- Jako psycholog, patrząc na wyniki badań, widzę, że nauka zdalna to miecz obosieczny: może być zarówno wspaniałą szansą na rozwój, jak i poważnym zagrożeniem dla dobrostanu psychicznego i społecznego dziecka - wyjaśniał dla portalu eDziecko Adam Gruźlewski, psycholog i psychotraumatolog.
"Powody zmiany trybu nauki są zawsze złożone i bywa, że nakładają się na siebie. Każdy uczeń, każda rodzina to osobna historia, często bardzo trudna. Rodziny wskazują na kilka kluczowych kwestii" - wyjaśnia Centrum Edukacji Domowej. Wśród powodów wymienia natomiast:
- Decyzja o odejściu z systemowej szkoły i przejście na edukację domową często jest bolesna i podejmowana po serii trudnych doświadczeń, od chronicznej presji po przemoc rówieśniczą. Wielu rodziców, z którymi rozmawiamy mówi, że ich dzieci chcą się uczyć w spokoju, w sposób bardziej dopasowany do siebie, mieć czas na spotkania ze znajomymi, na pasje, na "normalne życie" - mówi Monika Kamińska-Wcisło z Centrum Nauczania Domowego.
Sporo osób wybierających edukację domową chwali sobie taki sposób przyswajania wiedzy i realizacji obowiązku nauki. "Rodzice i uczniowie, którzy wybrali edukację domową, często mówią o odzyskaniu czasu: mniej godzin spędzanych na dojazdach, powtarzaniu materiału, przygotowywaniu się do kolejnych sprawdzianów" - podaje Centrum Nauczania Domowego. Co istotne, "w zamian zyskują więcej godzin na warsztaty, praktyki, pracę projektową czy wolontariat", a "taki tryb sprzyja rozwijaniu zainteresowań i umiejętności planowania i zarządzania czasem, prowadzenia projektów, uczy także krytycznego myślenia, które tak bardzo będzie pożądane przez przyszłych pracodawców".
- Wielu uczniów wskazuje, że dzięki edukacji domowej poprawiły się ich reakcje w domu i zrobiła się przestrzeń na spotkania z przyjaciółmi, na którą w codziennej szkolnej gonitwie nie było miejsca - dodają specjaliści z CND.
- Choć nauczanie zdalne często może kojarzyć się z trudnościami, warto dostrzec jego pozytywne aspekty. Dla wielu dzieci, zwłaszcza tych o zwiększonej wrażliwości, z trudnościami w uczeniu się, czy wreszcie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, domowe warunki okazały się bezpieczną przystanią. Możliwość pracy we własnym tempie, bez presji grupy i hałasu szkolnego korytarza, pozwoliła niektórym uczniom bardzo się rozwinąć - mówi Adam Gruźlewski. Ekspert dodaje, że "nauka w domu to także dla dziecka intensywny trening samodzielności, odpowiedzialności i organizacji własnej pracy - umiejętności bezcennych w dorosłym życiu".
Niestety, w tej beczce miodu nie brakuje łyżeczki dziegciu. - Lista negatywnych konsekwencji jest dużo dłuższa i znacznie bardziej alarmująca - mówi psycholog Gruźlewski. - Największym i najczęściej zgłaszanym problemem, który przewija się we wszystkich badaniach, jest pustka społeczna. Dzieci i młodzież rozpaczliwie tęsknią za rówieśnikami. Spontaniczne, nieustrukturyzowane kontakty na przerwach, wspólne żarty, a nawet konflikty, są kluczowymi bodźcami dla rozwoju kompetencji społecznych i emocjonalnych. Komunikatory internetowe, mimo że pozwalają podtrzymać kontakt, nie są w stanie zastąpić realnej, fizycznej obecności - podkreśla ekspert.
Czy twoim zdaniem edukacja domowa jest lepsza niż nauka w tradycyjnej szkole? A może wręcz przeciwnie? Zachęcamy do podzielenia się swoją opinią: agatagp@agora.pl