Jak na drożdżach

Ile urosło? Czy dobrze przybiera na wadze? - niepokoją się rodzice. Nowo narodzone dziecko mieści się na przedramieniu dorosłego, ale rośnie niemal w oczach i bardzo szybko przybiera na wadze.

Choć nasz skarb jest niezmierzony, przykładamy jednak do niego wagę i centymetr.

Na miarę

Noworodek mierzy przeciętnie 52 cm. Chłopcy rodzą się średnio o 1 cm dłużsi od dziewczynek i ta różnica z czasem się powiększa. Nowo narodzonego dziecka nie mierzy się pod linijkę - do pomiarów używa się początkowo giętkiego centymetra, którym mierzy się ciałko na raty - od głowy po pupę i nóżki. Przez pierwsze tygodnie w ogóle nie rozprostowuje się dziecka do mierzenia. Niemowlę można zmierzyć na stole z podziałką, dopiero gdy lekarz ortopeda po USG bioder stwierdzi, że nie ma cech dysplazji.

Najintensywniej dziecko rośnie w pierwszym kwartale życia - średnio o 10 cm (ponad 3 cm miesięcznie), w drugim już "tylko" o 6-7 cm (ok. 2,5 cm miesięcznie), w trzecim i czwartym - o 4 cm (ok. 1,3 cm miesięcznie). Lepiej o tym pamiętać, kupując ubranka - póki maluch rośnie jak na drożdżach, wybierajmy śpioszki i koszulki o numer większe.

W sumie w pierwszym roku życia dziecko rośnie blisko 25 cm. Gdyby to niemowlęce tempo wzrostu utrzymało się w dalszych latach, człowiek osiągałby wzrost żyrafy.

Rośnie, że głowa mała

Stopniowo zmieniają się też proporcje ciała. U noworodka (i jeszcze w kolejnych dwóch miesiącach życia) głowa stanowi jedną czwartą długości ciała. W 2.-3. miesiącu życia jej obwód zrównuje się już z obwodem klatki piersiowej, a potem go przegania. Klatka piersiowa, dotychczas kształtem przypominająca walec, zaczyna teraz bardziej rosnąć wszerz. Wydłużają się ręce i nogi, rysy twarzy stają się bardziej wyraziste, zmienia się też jej kształt (w czym ma swój udział wyrzynanie się zębów).

Słodki ciężar

Noworodek waży przeciętnie 3300-3500 g. Chłopcy rodzą się średnio o 60 g ciężsi od dziewczynek i w dalszych miesiącach również górują masą nad swymi rówieśniczkami.

Przez pierwszych kilka dni po urodzeniu maluch traci na wadze. To dlatego, że siusia i poci się, a poza tym zużywa pokłady energii zmagazynowane w tkance tłuszczowej (potrzebne głównie do utrzy- mania stałej temperatury ciała, znacznie wyższej od temperatury otoczenia). W ten sposób ubywa mu ok. 10% wagi urodzeniowej, ktorą odzyskuje po 10 dniach. Potem zaczyna bardzo intensywnie przybywać na wadze, co wynika głównie z gromadzenia się podściółki tłuszczowej (dziewczynki mają jej więcej niż chłopcy). W drugim półroczu maluch szczupleje, a przyrost wagi jest skutkiem rozwoju kości i mięśni.

Badacze obliczyli nawet średni dobowy przyrost masy ciała niemowlęcia. W pierwszym miesiącu wynosi on 35--40 g na dobę, a między 9. a 12. miesiącem 12 g na dobę. Nie znaczy to, broń Boże, że powinniśmy codziennie ważyć dziecko. W pierwszym półroczu wystarczy robić to przy okazji szczepień. W drugim, kiedy obowiązkowych szczepień nie ma, warto raz czy dwa podejść do przychodni i poprosić pielęgniarkę, żeby zważyła i zmierzyła malucha.

Tabele...

Drobne, masywne, szczupłe, pulchne... Dzieci tak jak dorośli nie są spod jednej sztancy. Dlatego w tabelach nie podaje się jednej normy liczbowej dla wagi i wzrostu na dany wiek, lecz dopuszczalny przedział od-do. I tak dwumiesięczna dziewczynka może mieć równie dobrze 56, jak i 59 cm długości, a pięciomiesięczny chłopiec może ważyć zarówno 7, jak i 8,5 kg. Niektóre tabele podają wartość przeciętną, a w nawiasie średnie odstępstwo od niej w górę (+) i w dół (-). Wtedy przeczytamy na przykład, że roczny chłopiec waży średnio

10,34 (+- 1,21) kg i mierzy 77,15 cm (+- 2,63 cm), a roczna dziewczynka odpowiednio 9,54 (+- 1,15) kg i 75,26 cm (+- 2,60 cm).

...i centyle

Ważne jest nie tylko to, jak maluch przedstawia się na tle innych dzieci, ale także, czy rozwija się harmonijnie - czy waga jest odpowiednia do wzrostu i czy nie dochodzi do nagłego zachwiania rozwoju. Wszystkie te informacje najłatwiej odczytać, posługując się siatkami centylowymi (są one zamieszczone w książeczce zdrowia dziecka).

Jak korzystać z siatki centylowej

Powiedzmy, że nasza pięciomiesięczna córeczka waży 7,5 kg. Zaznaczamy ten wynik na siatce i widzimy, że wypada on na krzywej oznaczonej jako 75. centyl. Dowiadujemy się tym samym, że córka jest cięższa niż 75% jej rówieśniczek i lżejsza od pozostałych 25%. Jej sąsiadka w tym samym wieku waży tylko 6 kg, plasując się w przedziale pomiędzy 10. a 25. centylem. I jeden, i drugi wynik mieści się jednak w normie, która obejmuje szeroki zakres - od 10. do 90. centyla. Wartości pomiędzy 3. a 10. centylem oraz pomiędzy 90. a 97. centylem stanowią pogranicze normy, a to wymaga baczniejszej obserwacji dziecka.

Podobnie nanosi się i interpretuje pomiary wzrostu. Jeśli utrzymują się na tym samym centylu co waga lub o jeden przedział wyżej czy niżej, to znaczy, że dziecko nie jest ani za grube, ani za chude w stosunku do wzrostu. Przy większej rozbieżności warto razem z pediatrą zastanowić się nad przyczyną.

Nanosząc na siatkę kolejne pomiary, można wykreślić krzywe rozwoju. Jeżeli biegną one stale w tym samym przedziale centylowym (lub w dwóch sąsiednich), to znaczy, że maluch rozwija się harmonijnie. Przy większych skokach w górę lub w dół dobrze jest porozmawiać z lekarzem, który przyjrzy się diecie malca i w razie potrzeby zaleci odpowiednie badania.

Z wagą rozważnie

Być może mama, babcia czy ciocia doradzi wam wypożyczenie wagi. Jeżeli dziecko jest zdrowe i donoszone, lepiej tego nie róbcie. Zamiast spokoju waga wniesie do domu lęk i niepewność. Dzieci boją się ważenia, bo szala się chwieje. Mamy w napięciu obserwują niedostateczne ich zdaniem przyrosty. Ojcowie się irytują, że ich żony, jak zwykle, zamartwiają się zupełnie bez powodu. W sumie inwestycja jest nieopłacalna.

Ważne liczby

W pierwszym kwartale dziecko przybywa na wadze średnio 800-900 g miesięcznie, w drugim - ok. 700 g, w trzecim - ok. 400 g, w czwartym - ok. 300 g. Po 4-5 miesiącach niemowlę podwaja swoją wagę urodzeniową, w 9.-11. miesiącu życia - potraja ją.

Więcej o: