Glukoza - właściwości, normy, zaburzenia

Glukoza to cukier prosty, jeden z najważniejszych węglowodanów i podstawowe źródło energii w organizmie człowieka. Jej nadmiar może być szkodliwy, a brak dotkliwie odczuwają komórki nerwowe. O czym może świadczyć i czym przejawiać się zbyt niski lub zbyt wysoki poziom glukozy we krwi?

Glukoza jest potrzebna, by narządy mogły poprawnie funkcjonować, ponieważ:

  • stanowi źródło energii w tkankach. To jedyne źródło energii dla mózgu i układu nerwowego,
  • odgrywa ważną rolę w prawidłowym rozwoju płodu,
  • jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania metabolizmu komórkowego,
  • reguluje przemianę tłuszczową,
  • przyspiesza gojenie ran,
  • wpływa na gospodarkę węglowodanową.

Organizm gromadzi glukozę w wątrobie lub wytwarza z białek, węglowodanów i tłuszczów. Wraz z krwiobiegiem dociera ona do komórek. Gromadzona jest w wątrobie i wyczerpuje się po około czterech godzinach po posiłku, po czym zostaje uwalniania z zapasów.

Za regulowanie stężenia glukozy w organizmie odpowiada insulina (hormon produkowany przez trzustkę). Kiedy poziom cukru we krwi rośnie, ta powoduje jego obniżenie.

Źródłem glukozy są pokarmy bogate w węglowodany:

  • owoce,
  • warzywa,
  • miód,
  • biały ryż,
  • słodycze,
  • soki,
  • muesli,
  • białe pieczywo.

Badanie stężenia glukozy we krwi

Podczas badania krwi glukoza jest jednym z uwzględnianych parametrów. To ważne badanie - sprawdzenie jej stężenia może pomóc w diagnostyce wielu chorób. Badanie glukozy, czyli oznaczenie jej we krwi, wykonuje się najczęściej u osób, które:

  • mają podejrzenie cukrzycy (obserwują nadmierne pragnienie i oddawanie moczu, chudnięcie, senność, apatię)
  • doświadczają częstych omdleń
  • cierpią na chroniczne zmęczenie
  • mają podejrzenie zaburzenia tolerancji węglowodanów
  • są leczeni na cukrzycę (monitorowanie leczenia)
  • gdy występują objawy niedocukrzenia (hipoglikemii) lub przecukrzenia (hiperglikemii)
  • są w ciąży (badanie między 24. a 28. tygodniem jest diagnostyką cukrzycy ciężarnych)
  • są w grupie ryzyka, ponieważ stwierdza się u nich: nadwagę lub otyłość, cukrzycę w rodzinie, nadciśnienie tętnicze, chorobę układu sercowo-naczyniowego, zespół policystycznych jajników

Badanie poziomu glukozy we krwi polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej lub poprzez nacięcie skóry (najczęściej u dzieci). Wykonuje się je na czczo. Poziom glukozy (cukru) we krwi można zmierzyć również samodzielnie za pomocą glukometru.

Glukoza - normy badań

Prawidłowe stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej wynosi od 70 do 99 mg% (3,9–5,5 mmol/l).

Wynik od 100 do 125 mg/dL (od 5.6 do 6.9 mmol/L) oznacza stan przedcukrzycowy. Podwyższone stężenie glukozy we krwi wymaga dalszego diagnozowania, ponieważ może sugerować stan przedcukrzycowy lub cukrzycę.

Poziom glukozy przekraczający 126 mg/dL (7.0 mmol/L), uzyskany w co najmniej dwóch pomiarach, oznacza cukrzycę.

Badanie poziomu glukozy we krwi jest najważniejszym badaniem wykonywanym przy diagnostyce cukrzycy u ciężarnych. Test przesiewowy wykonuje się między 24. a 28. tygodniem ciąży, godzinę po podaniu 50 gramów glukozy. Jeśli wynik glukozy we krwi jest wyższy niż 140 mg/dl, wykonuje się ponowne oznaczenie, po doustnym podaniu 100 gramów glukozy.

Cukrzyca ciążowa - badania, objawy i leczenie

Niski poziom glukozy we krwi

Niski poziom glukozy we krwi powoduje hipoglikemię, objawami której są: bóle głowy, nerwowość, drgawki.

Hipoglikemia może wskazywać na:

  • małą ilość węglowodanów w diecie,
  • niedoczynność przysadki lub kory nadnerczy,
  • nadmierne zużycie glukozy podczas wysiłku,
  • niedoczynność tarczycy,
  • dysfunkcję wątroby,
  • choroby narządów układu pokarmowego.

Wysoki poziom glukozy we krwi

Podwyższony poziom glukozy we krwi powoduje hiperglikemię, objawami której są: zwiększone pragnienie, częste oddawanie moczu, ból głowy, irytacja, trudności z koncentracją.

Hiperglikemia może wskazywać na:

  • insulinoodporność,
  • wysoki poziom adrenaliny,
  • zawał, wylew, uraz, udar i stres z tym związany,
  • przewlekłą niewydolność nerek,
  • choroby trzustki,
  • ciążę,
  • schorzenia endokrynologiczne.

Hiperglikemia nie jest chorobą, jednak gdy utrzymuje się długo, prowadzi do rozwoju cukrzycy.

Przeczytaj także:

Więcej o: