1. I trymestr ciąży

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
  2. II trymestr ciąży

    1. 15
    2. 16
    3. 17
    4. 18
    5. 19
    6. 20
    7. 21
    8. 22
    9. 23
    10. 24
    11. 25
    12. 26
    13. 27
  3. III trymestr ciąży

    1. 28
    2. 29
    3. 30
    4. 31
    5. 32
    6. 33
    7. 34
    8. 35
    9. 36
    10. 37
    11. 38
    12. 39
    13. 40
  4. I rok życia

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
    15. 15
    16. 16
    17. 17
    18. 18
    19. 19
    20. 20
    21. 21
    22. 22
    23. 23
    24. 24
    25. 25
    26. 26
    27. 27
    28. 28
    29. 29
    30. 30
    31. 31
    32. 32
    33. 33
    34. 34
    35. 35
    36. 36
    37. 37
    38. 38
    39. 39
    40. 40
    41. 41
    42. 42
    43. 43
    44. 44
    45. 45
    46. 46
    47. 47
    48. 48
    49. 49
    50. 50
    51. 51
    52. 52

Podaj: planowaną datę porodu lub datę urodzin dziecka

Motyw vanitas w literaturze i sztuce

Motyw vanitas nawiązuje do zaintersowania człowieka śmiertelnością, które pojawiło się szczególnie w epoce średniowiecza nękanego przez wojny i zarazy, a następnie powróciło w baroku. Fascynacja śmiercią i przemijaniem widoczna jest w literaturze i malarstwie tych epok.

Motyw vanitas w literaturze

Motyw vanitas swoje początki ma w Księdze Koheleta. Księga ta zawiera w przeważającej mierze rozważania nad sensem życia ludzkiego. Wnioski nie są pocieszające - okazuje się bowiem, że nic co ziemskie nie jest trwałe ani niezniszczalne. Ani władza, ani bogactwo ani mądrość nie powodują, ze człowiek jest spełniony i szczęśliwy. Stąd wywodzi się dewiza:

"Marność nad marnościami i wszystko marność"

Autor mówi, że człowiek nie powinien żyć w oczekiwaniu na coś, tylko powinien cieszyć się i korzystać z tego co tu i teraz. W swoim życiu musi zachowywać dystans i umiar. Autor podsumowuje swoje rozważania wskazując, że człowiek powinien żyć w zgodzie z prawem boskim, bo tylko Bóg nie przemija i zna wszystkie ludzkie czyny, które osądzi sprawiedliwie podczas sądu ostatecznego.

Motyw vanitas - barok

Motyw vanitas po raz pierwszy szerzej pojawił się w średniowieczu, jednak jego prawdziwy rozkwit w sztuce i literaturze nastąpił dopiero w baroku, który swoimi założeniami nawiązywał właśnie do średniowiecza. Ludzie w tej epoce poszukiwali nowości, innego spojrzenia na świat. Ich zainteresowania skierowały się wówczas ku przemijalności i śmiertelności. W sztuce zaczęto ukazywać, to co dotąd uważane było za brzydkie i niegodne uwiecznienia. Wiązało się to z panującą na świecie sytuacją  - rozwój kontrreformacji, liczne wojny i zarazy, skłaniały twórców barokowych do pochylenia się nad tajemnicą przemijalności ludzkiego życia i nad śmiertelnością. Dlatego literatura i sztuka barokowa przesycona jest symboliką nawiązującą do tej tematyki.

Motyw vanitas dostrzegalny jest w malarstwie barokowym. zdjęcie ilustracyjneMotyw vanitas dostrzegalny jest w malarstwie barokowym. zdjęcie ilustracyjne pixabay.com

Motyw vanitas w literaturze i malarstwie barokowym

Motywy vanitas w literaturze i malarstwie barokowym są szczególnie dobrze widoczne. Twórcy zainspirowani przez otaczającą ich rzeczywistość w swoich dziełach próbowali zawrzeć przekaz o przemijalności ludzkiego życia i konieczności porzucenia dóbr doczesnych. W malarstwie barkowym często więc pojawiają się symbole wskazujące na ludzką śmiertelność i przemijalność czasu. Należą do nich czaszka, klepsydra czy więdnące rośliny. Za jedne z najbardziej wpisujących się w tę konwencję dzieł można uznać m.in.:

  • "Alegoria marności świata” Juana do Valdes Leala; obraz przedstawia szkielet trzymający trumnę. Postać góruje ponad atrybutami władzy świeckiej (korona) i duchowej (pastorał), a także symbolami wiedzy (księgi i globus) i siły (szpada i elementy zbroi). 
  • "Vanitas" Pietera Claesza; przedstawia czaszkę, która znajduje się w centrum obrazu, a pod nią leżą księgi (symbol mądrości), pióro, kielich i kompas. Jest to wyraz tego, że rzeczy doczesne nie przydają się po śmierci i wcześniej czy później trzeba je porzucić.
  •  "Martwa natura z kwiatami, krucyfiksem i czaszką" Jana de Heema i Nicolaesa van Veerendaela przedstawia nieco inne podejście do przemijalności. Za pomoc bukietu kwiatów umieszczonego w wazonie autorzy wskazują na kruchość i przemijalność piękna. 

Motyw wanitatywny jest także często umieszczany w literaturze epoki baroku. Tam przyjmuje on formę ukazania ludzkiego życia jako ciągłej walki. Cierpienie i samotność ukazywane są jako nieodłączny element ludzkiej egzystencji. 

Motyw vanitas- przykłady

Przykłady motywu vanitas są szczególnie widoczne w literaturze barokowej. Jako najbardziej znany przykład wykorzystania motywu vanitas można uznać dramat Szekspira "Hamlet", gdzie ma miejsce słynny monolog do czaszki. Ponadto główny bohater zmaga się z pytaniami o sens istnienia, walki o władzę i zaszczyty. W polskiej literaturze barokowej również mamy doskonałe przykłady zastosowania motywu vanitas. Należeć będą do nich utwory:

  • Daniela Naborowskiego
  • Mikołaja Sępa Szarzyńskiego
  • księdza Józefa Baki

Innym popularnym w literaturze i często pojawiajacym się na maturze motywem, jest motyw miłości.