Życie rodzinne Elizy Orzeszkowej oburzało jej epokę. Ksiądz odmówił jej pogrzebu

Eliza Orzeszkowa to jedna z najbardziej znanych pisarek z epoki pozytywizmu. Była bliska nawet otrzymania Nagrody Nobla za powieść "Nad Niemnem", ale przypięto jej łatkę skandalistki, co znacząco wpłynęło na opinię o niej. Powodem były oczywiście jej liczne romanse, ale nie tylko.

Eliza Orzeszkowa, autorka powieści i nowel, kobieta, której zachowanie dziwiło wiele osób. Dziś nazwalibyśmy ją feministką i kobietą wyzwoloną. Cóż tak dziwiło ludzi? Przede wszystkim to, że sięgała po swoje, nie liczyła się ze zdaniem innych i w poważaniu miała, co o niej myślą. Pragnęła szczęścia i miłości. Szukała tego u różnych osób, z różnym skutkiem.

Zobacz wideo

Eliza Orzeszkowa – ślub, zdrada i romanse

Eliza Orzeszkowa z domu Pawłowska przyszła na świat z początkiem XIX wieku. Dzieciństwo i młodość spędziła pod opieką babki i matki. Już w okresie nastoletnim przejawiała talent literacki i wielkie zamiłowanie do literatury, co szybko zostało zauważone przez jej nauczycieli. Jednak standardem ówczesnej epoki było, że kobieta musi wyjść za mąż i urodzić gromadkę dzieci. Kiedy na jednym z balów, które były organizowane w jej rodzinnej miejscowości, poznała o 16 lat od siebie starszego kawalera, wcale nie rwała się do zamążpójścia.

Piotr Orzeszka był dalekim kuzynem jej ojca, który jako kawaler stracił większość swego majątku na rozrywki i małżeństwo z Elizą było dla niego ucieczką przed biedą i bankructwem. Szybko jej się oświadczył i został przyjęty, chociaż nie obyło się bez skandalu. Młoda Eliza nie takiego męża sobie wymarzyła, ale zgodziła się na to małżeństwo pod wpływem nalegań ze strony despotycznej matki.

To małżeństwo może i na początku było zgodne i szczęśliwe, ale szybko historia zapukała do ich drzwi. Wybuchło powstanie styczniowe i chociaż jej mężowi Piotrowi nie spieszyło się, aby dołączyć do powstańców, mieli pośredni wpływ na dalsze jego losy. To Orzeszkowie udzielili schronienia Romualdowi Trauguttowi, za co później zapłacili ogromną karę. Carscy dowódcy skonfiskowali ich majątek, Piotr został zesłany na Sybir, gdzie potem zmarł. Żona nie podążyła za mężem, co wielu traktowało jako jawne sprzeniewierzenie się przysiędze małżeńskiej i tradycji. Orzeszkowa miała inny plan. Wróciła w rodzinne strony. Wkrótce jednak rodzinną posiadłość musiała sprzedać. Wyjechała do Grodna, a jej życie prywatne nabrało rumieńców.

Na początku związała się z lekarzem Zygmuntem Święcickim, jednak ten związek nie przetrwał zbyt długo. Potem poznała adwokata Stanisłwa Nahorskiego, który, chociaż był jej kochankiem, od początku tego związku zapowiadał, że nie zostawi dla niej swojej chorej żony. Orzeszkowa na to przystała, jednocześnie starając się o rozwód ze swoim pierwszym mężem. Niedługo później zmarła żona Nahorskiego i przed parą nie było żadnych przeszkód formalnych, aby mogli się ze sobą związać.

Skandalistka, która wywołała oburzenie

Eliza Orzeszkowa była skandalistką, która gdziekolwiek by się nie pojawiła, wywoływała oburzenie, a może nawet i zgorszenie. Była wszak żoną, która nie powędrowała na Sybir za swoim mężem, a co najgorsze, rozwiodła się z nim (w świetle nowego carskiego prawa). Potem związała się z żonatym mężczyzną, co jeszcze bardziej gorszyło opinię społeczną.

Takie sytuacje oczywiście się zdarzały przez wszystkie epoki, ale nikt nie mówił o tym głośno. Wiele spraw było zamiatanych pod dywan, aby nikt się o tym nie dowiedział. Orzeszkowa jako jedna z nielicznych kobiet nie tylko mówiła, ale robiła to, na co miała ochotę, bez oglądania się na innych. Uważała, że kobiety mają mieć takie same prawa, jak mężczyźni.

Eliza Orzeszkowa nawet po śmierci wywołała skandal. Okazuje się, że ksiądz, który miał pochować jej ciało, nie chciał odprawić mszy żałobnej, bo Orzeszkowa deklarowała się jako osoba niepraktykująca. Dopiero po interwencji biskupa pochowano ją w Grodnie 23 maja 1910 na cmentarzu farnym.

Czy tematy historyczne są dla Ciebie interesujace?
Więcej o:
Copyright © Gazeta.pl sp. z o.o.