Tradycje bożonarodzeniowe. Jakie zwyczaje kultywujemy w Boże Narodzenie?

Tradycje bożonarodzeniowe w Polsce bywają zróżnicowane w zależności od regionu, ale czasem też zwyczajów danej rodziny. O niektórych można jednak powiedzieć, że są uniwersalne. Oto kilka przykładów.

Tradycje bożonarodzeniowe w Polsce - nie tylko sianko pod obrusem

Tradycje bożonarodzeniowe w Polsce to nie tylko sympatyczne zwyczaje, ale element głęboko wpisany w kulturę. Niektóre z nich posiadają bogatą symbolikę. W Kościele katolickim Boże Narodzenie i przyjście na świat Jezusa poprzedza czas radosnego oczekiwania nazywany adwentem. Kończy się on w wigilię i to właśnie ten dzień jest szczególnie bogaty w symbolikę. W domach pojawiają się choinki - niekiedy panuje zwyczaj, że drzewka świąteczne można ubierać właśnie dopiero w wigilię. W tym dniu niezwykle ważne są:

  • pierwsza gwiazdka - tradycyjnie to po jej pojawieniu się siadamy do wieczerzy wigilijnej
  • czytanie Ewangelii wg. św. Łukasza - czytany jest fragment opowiadający o narodzeniu Jezusa (Łk 2, 1-14)
  • łamanie się opłatkiem - składa się przy nim życzenia; jest to symbol pojednania i przebaczenia
  • śpiewanie kolęd i pastorałek
  • sianko pod obrusem - symbolizuje ubóstwo betlejemskiej stajenki
  • puste miejsce przy stole - może być tradycyjnie rozumiane jako wolne nakrycie dla niezapowiedzianego gościa, ale także jako wyraz pamięci o zmarłych
  • światło świecy wigilijnej palące się na stole
  • 12 potraw na stole - symbol 12 apostołów; tradycyjnie wieczerza wigilijna ma charakter bezmięsny
  • pasterka - uroczysta Msza św. o północy upamiętniająca przybycie pasterzy do żłóbka; w jej trakcie w kościołach rozpoczyna się czas śpiewania kolęd

Wigilijny stółWigilijny stół Fot.Tomasz Wiech / Agencja Wyborcza.pl

Obchody Bożego Narodzenia trwają przez kolejne dwa dni. Popularny ''drugi dzień Świąt'' jest w kościele wspomnieniem św. Szczepana - pierwszego męczennika.  

Kokardki na choinkę. Zdjęcie ilustracyjneKokardki na choinkę - patent na oryginalne drzewko

Polskie tradycje bożonarodzeniowe: świąteczne dekoracje i kuchnia

Polskie tradycje bożonarodzeniowe manifestują się także w sposobie zdobienia domów. Oczywiście powszechne jest ubieranie choinki, czasem też tworzenie iluminacji na fasadach domów. To jednak zwyczaje popularne także w innych krajach. U nas natomiast charakterystyczne jest robienie ozdób z opłatka tzw. ''wilijek'' i tworzenie ''pająków'' i łańcuchów z bibuły. Dawniej w kącie stawiano także snop słomy.

Wigilijny stółFot. Roman Bosiacki / Agencja Wyborcza.pl

Tradycje bożonarodzeniowe widoczne są także w kuchni. W tym przypadku istnieje jednak zróżnicowanie regionalne. Typowe potrawy wigilijne to:

  • barszcz z uszkami
  • zupa grzybowa
  • smażone ryby
  • śledzie
  • kapusta z grochem
  • kutia
  • kompot z suszonych owoców

kolacja wigilijna, zdjęcie ilustracyjnekolacja wigilijna, zdjęcie ilustracyjne Fot. Kamila Kubat / Agencja Wyborcza.pl

Zobacz wideo Bigos staropolski. Idealny na bożonarodzeniowy obiad

Jakie są polskie tradycje bożonarodzeniowe? Kolędowanie

Jeśli zastanawiamy się nad tym, jakie są polskie tradycje bożonarodzeniowe, to nie możemy pominąć kolędowania. ''Chodzenie po kolędzie'', w niektórych regionach kryjące się pod innymi nazwami, jest jednym z najbarwniejszych świątecznych zwyczajów. Polega na przebieraniu się i chodzeniu od domu do domu przy śpiewie kolęd i pastorałek. Teksty niektórych z nich same w sobie są ciekawymi zabytkami ludowej twórczości. Kolędnicy chodzą często z instrumentami i zawsze z gwiazdą, a za swój śpiew otrzymują drobne datki. Z kolei samo przyjście kolędników do gospodarstwa było dawniej szczególnie wyczekiwane. Miało wróżyć pomyślność i urodzaj w kolejnym roku. 

Kolędnicy w Bukowinie TatrzańskiejKolędnicy w Bukowinie Tatrzańskiej Marek Podmokły/Agencja Wyborcza.pl

Boże Narodzenie 2020. Kolędy świąteczne z prostymi tekstami dla dzieci.Wierszyki na Boże Narodzenie dla przedszkolaków i na szkolną nutę

Tradycje bożonarodzeniowe - lista mniej typowych zwyczajów

Jakie jeszcze kultywujemy tradycje bożonarodzeniowe? Lista takich zwyczajów jest jeszcze długa. Wiele z nich to jednak tradycje lokalne. O czym przede wszystkim warto wspomnieć? Ciekawym przykładem jest szopkarstwo. Tradycja ta kojarzy się przede wszystkim z Małopolską, ale bywa kultywowana także na Dolnym Śląsku. Słynne szopki krakowskie powstają przynajmniej od XIX w. Zwyczaj ten bardzo ewoluował - brał się z rodzaju przenośnego teatrzyku, który wykonywali krakowscy rzemieślnicy. Od lat 30. organizuje się konkurs szopek krakowskich.

Jakie jeszcze tradycje bożonarodzeniowe warto wymienić? Ciekawe zwyczaje to:   

  • Gwiôzdka na Kaszubach - rodzaj kolędowania, które odbywa się w wigilię; biorą w nim udział niezamężni mężczyźni
  • jedzenie w wigilię zupy rybnej na Pomorzu
  • spożywanie ''siemieniotki'' na Górnym Śląsku - jest to zupa z nasion konopii
  • ''ryczka'' na Kujawach - specjalny stół wigilijny przeznaczony dla dzieci
  • pilnowanie własnej łyżki na Podhalu - jej upadek wieszczyć miał nieszczęście 

Zobacz też: Prezent dla 10 latki na święta - marzenia pod choinką

Więcej o: