Etapy ciąży - jak rozwija się dziecko w brzuchu mamy?

Każdy etap ciąży jest dla przyszłej mamy wyjątkowy. Stanowi moment nowych doświadczeń, wielkich przeżyć i silnych emocji. Ciąża to również jednak czas wyzwań i trudności dla organizmu, w którym zachodzą znaczące zmiany. Dowiedz się, jakie i jak na nie reagować.

Zmiany w organizmie matki w trakcie ciąży

Ciąża to czas oczekiwania na nowe życie, które już tli się i rozwija, ale nie możemy go jeszcze dotknąć i zobaczyć. Każda młoda mama chciałaby, by był to piękny czas wzruszeń i wyjątkowych chwil, tymczasem organizm płata szereg figli, a niektóre z nich naprawdę dają się we znaki.

Dlaczego tak się dzieje? To sprawka hormonów, których ilość w ciąży zmienia się w zawrotnym tempie. Hormon beta hCG - nazywany markerem ciąży - produkowany przez kobiecy organizm od momentu zapłodnienia komórki jajowej, namnażany jest niezwykle szybko.

O ile przed ciążą jego stężenie wynosi do 5,3 mIU/ml, o tyle już w 12 tygodniu osiąga szczytową wartość przekraczającą niekiedy 210000 mIU/ml. Takie wahania nie mogą pozostać bez wpływu na ogólne samopoczucie, dlatego kolejne etapy ciąży to nie tylko powiększający się brzuch, ale całe spektrum objawów fizycznych oraz psychicznych.

Słynne huśtawki nastrojów, od płaczliwości i zachowań depresyjnych po wybuchy euforii, to tylko powierzchowny symptom całego szeregu zmian zachodzących w psychice matki, której organizm przygotowuje się do nowej roli.

Płaszczyzna fizyczna natomiast zmienia się wtedy na tyle silnie, że dla kobiet ciężarnych istnieją odrębne normy wielu wyników badań, w tym - podstawowej morfologii krwi.

Każdy etap charakteryzuje się innymi zmianami, a aktualny tydzień, miesiąc i trymestr ciąży można łatwo sprawdzić za pomocą kalkulatora ciąży.

Etap początkowy ciąży - pierwszy trymestr

Początek ciąży jest momentem największych zmian hormonalnych, dlatego może się okazać etapem najtrudniejszym dla organizmu przyszłej mamy. Pierwszy trymestr liczy się od momentu zapłodnienia do 13 tygodnia ciąży, przy czym tygodnie liczy się od pierwszego dnia ostatniej miesiączki.

Najbardziej wyraźne zmiany zachodzące w organizmie kobiety to:

  • brak miesiączki - przeważnie jest to pierwszy objaw, po którym kobieta orientuje się, że jest w ciąży;
  • częste oddawanie moczu - pojawia się około 6-8 tygodnia i związane jest ze zwiększoną ilością płynów ustrojowych, a zatem także koniecznością ich wzmożonego wydalania;
  • senność - zaburzenia hormonalne, w tym - wzrost stężenia progesteronu, powodują uczucie senności i zmęczenia, niekiedy za wymienione objawy na tym etapie ciąży odpowiada podwyższony cukier;
  • mdłości - odpowiada za nie nagły wzrost hormonu beta-hCG.

Jeśli chodzi o rozwój płodu, już na tym etapie ciąży dzieją się rzeczy decydujące o wielu kwestiach:

  • Po zapłodnieniu komórki jajowej zaczyna się jej dzielenie.
  • W 2 tygodniu od zapłodnienia powstaje wczesny zarodek i kształtują się struktury łożyska.
  • Około 3 tygodni od zapłodnienia zaczyna bić serce dziecka.
  • W kolejnych tygodniach maluszek zaczyna nabierać ludzkich kształtów, pojawiają się zaczątki głowy i kończyn.
  • Już na tym etapie wykształcają się linie papilarne i tęczówka oka wraz z jej barwą.
  • Pod koniec pierwszego trymestru dziecko z reguły mierzy ok. 6-8 cm i waży 15-20 g.

Etap drugi ciąży - trymestr drugi

Kolejnym z etapów ciąży jest drugi trymestr (od 14 do 26 tygodnia), w którym:

  • Poziom hormonu beta-hCG zaczyna znów spadać.
  • Jajniki przestają być odpowiedzialne za podtrzymanie ciąży (funkcję tę przejmuje sama ciąża).
  • Ustępują tzw. poranne mdłości.
  • Niekiedy pojawia się zgaga i inne dolegliwości żołądkowe, spowodowane powiększającą się macicą.
  • Piersi stają się bardziej wrażliwe, a u niektórych kobiet już pod koniec tego etapu rozpoczyna się produkcja pokarmu.

Drugi trymestr ciąży u wielu kobiet pod względem fizycznym jest tym „najprzyjemniejszym", ponieważ organizm przyzwyczaja się już nieco do nowej sytuacji, a przy tym nie jest nią jeszcze bardzo zmęczony.

Warto także dodać, że przeważnie właśnie w drugim trymestrze kobieta zaczyna odczuwać ruchy dziecka, co jest momentem niezwykłym i wyjątkowym.

Dziecko dalej rośnie, osiągając pod koniec tego etapu 25-30 cm długości i ok. 800 g wagi. Wykształcają się niektóre połączenia stawowe, struny głosowe.

Wyodrębniają się poszczególne tkanki, np. tkanka tłuszczowa, ale skóra wciąż jest bardzo cienka i niemal przezroczysta. Gałki oczne zaczynają się poruszać, a cały maluch staje się coraz bardziej ruchliwy i zwinny.

Etap trzeci ciąży - trzeci trymestr

Trzeci trymestr (od 27 do porodu, czyli ok. 40 tygodnia) to często dla kobiety moment silnego zmęczenia. Rozwijające się dziecko ma coraz większe zapotrzebowanie na witaminy, minerały i substancje odżywcze, a wszystkie czerpie przecież z organizmu matki.

Macica jest już wtedy bardzo duża - uciska na sąsiadujące z nią narządy i stanowi duże obciążenie dla dźwigającej ją kobiety - jej kręgosłupa, stawów kolanowych, czy bioder.

Wzmaga się zatrzymywanie wody w organizmie, co prowadzi do powstawania obrzęków, głównie w dolnych partiach nóg. Miednica zaczyna się rozszerzać, co wywołuje niekiedy dolegliwości bólowe.

Końcówka ciąży wiąże się też czasami ze zmęczeniem psychicznym i stresem związanym z oczekiwaniem na macierzyństwo. U dziecka rozwijają się wówczas i doskonalą różne układy, w tym oddechowy i nerwowy, stąd ogromne zapotrzebowanie na wszelkie mikro- i makroelementy.

Rozpędu nabiera też rozwój ruchowy i emocjonalny malucha - zaczyna on rozpoznawać dźwięki i głosy, wyraźnie reaguje na głos matki, który go uspokaja.

Organizm matki intensywnie przygotowuje się do wydania dziecka na świat, organizm dziecka - do przyjścia na świat i zmianę środowiska.

Poród - ostatni etap ciąży

Ostatni etap ciąży kończy się porodem, w trakcie którego największym zmianom ulegają drogi rodne kobiety. Odpowiedzialne za nie znów są hormony.

Tym razem to oksytocyna, produkowana przez organizm w ogromnych ilościach przed samym porodem, w związku z szybkim rozszerzaniem się szyjki macicy.

To właśnie za sprawą działania oksytocyny macica zaczyna się kurczyć, by umożliwić dziecku wydostanie się na zewnątrz.

Skurcze porodowe są zwykle regularne, a ich częstotliwość wzrasta z godziny na godzinę. Rośnie również ich moc, a co za tym idzie - bolesność.

Poród dla kobiety jest momentem trudnym i wiąże się z ogromnym wysiłkiem fizycznym (zarówno matki, jak i dziecka).

Często towarzyszy mu też stres i silne napięcie emocjonalne, dlatego młoda mama potrzebuje wówczas spokoju i wsparcia najbliższych.

Bibliografia:

1.E. Wender-Ożegowska, Zmiany ogólnoustrojowe w organizmie kobiety ciężarnej w poszczególnych trymestrach ciąży, Klinika Rozrodczości UMP, http://kzf.amp.edu.pl/Lekarski%20I%20rok/Rozr%C3%B3d.pdf [16.03.2023].

2. Opracowanie zbiorowe, Szkoła rodzenia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, I, 2010, ISBN 9788320039498.

3. K. Oleś, Poród naturalny, Wydawnictwo Natuli, ISBN 978-83-66057-00-5.

3. M. Kufelnicka-Babout, Ciąża o przebiegu prawidłowym i opieka przedporodowa, https://perinatologia.umed.pl/wp-content/uploads/2016/10/Ci%c4%85%c5%bca-o-przebiegu-prawid%c5%82owym-i-opieka-przedporodowa.pdf [16.03.2023].

5. Ciąża u człowieka - przebieg i higiena, Platforma edukacyjna Ministerstwa Edukacji i Nauki.

Copyright © Gazeta.pl sp. z o.o.