"Miała urodzić bliźnięta, jedno znikło". Czym jest syndrom znikającego bliźniaka?

Widzimy czasem nagłówki w Internecie: "Miała urodzić bliźnięta, jedno znikło" albo "Była w ciąży bliźniaczej, urodziła jedno dziecko". Syndrom znikającego bliźniaka to szczególna postać ciąży wielopłodowej, gdzie ostatecznie rozwija się i rodzi jedno dziecko. Jego brat lub siostra obumiera na samym początku trwania ciąży. Jak do tego dochodzi? Czy można przewidzieć syndrom znikającego bliźniaka?

Syndrom znikającego bliźniaka - spis treści:

  1. Syndrom znikającego bliźniaka - czym jest?
  2. Kiedy występuje syndrom znikającego bliźniaka?
  3. Syndrom znikającego bliźniaka - objawy
  4. Rozpoznanie VTS
  5. Płód papierowaty i zmacerowany

Czym jest syndrom znikającego bliźniaka

Vanishing twin syndrome (VTS) należy do powikłań ciąży wielopłodowej i polega na obumarciu jednego z płodów zazwyczaj w I. trymestrze. Głównie dochodzi do niego przed 9. tygodniem ciąży. W 2/3 przypadków ciąża ta trwa nadal. Dochodzi do wchłonięcia obumarłego płodu przez organizm matki.

Do wystąpienia zespołu znikającego płodu częściej dochodzi w ciążach jednokosmówkowych niż dwukosmówkowych. Różnią się one posiadaniem wspólnej lub osobnej kosmówki, czyli błony płodowej. Jeśli ciąża jest jednoskomówkowa, często dochodzi do zgonu drugiego z bliźniaków. Jeśli jednak do zespołu znikającego bliźniaka dochodzi w ciąży dwukosmówkowej drugi z bliźniaków może rozwijać się w pełni prawidłowo.

Syndrom znikającego bliźniaka pojawia się także w ciążach trojaczych, gdzie ok. 14 proc. redukuje się samoistnie do bliźniaczej. Mama dowiaduje się o tym, że była w ciąży z trójką dzieci zazwyczaj dopiero podczas badania usg.

Kiedy występuje syndrom znikającego bliźniaka?

Badania mówią, że taka sytuacja ma miejsce nawet w 30 proc. ciąż bliźniaczych. Zazwyczaj dochodzi do obumarcia jednego z płodów w przypadku letalnych wad genetycznych lub nieprawidłowych warunków do wzrastania - takich, jak zła implantacja łożyska czy nieprawidłowości przyczepu pępowiny. Ocenia się, że większe ryzyko mają kobiety powyżej 30. roku życia i te, które leczone były wcześniej z powodu niepłodności, ponieważ mają one też większe ryzyko wystąpienia ciąży bliźniaczej oraz wad rozwojowych u płodów.

Zobacz wideo

Syndrom znikającego bliźniaka - objawy

Objawy, które mogą wystąpić u mamy w przypadku zespołu znikającego płodu to:

  • krwawienie z dróg rodnych mogące przypominać poronienie
  • nagły ból w podbrzuszu
  • nieregularne skurcze macicy
  • sączenie się niewielkich ilości płynu owodniowego
  • podwyższone stężenie białka płodowego- alfa-fetoproteiny
  • wolniejszy przyrost stężenia b-HCG niż w prawidłowej ciąży bliźniaczej

Warto wiedzieć też, że sytuacja ta może powodować zafałszowanie nieinwazyjnych badań prenatalnych takich, jak Nifty czy Sanco. W krwi pływa bowiem materiał genetyczny żyjącego płodu i jego bliźniaka, który ostatecznie nie rozwinął się w brzuchu mamy. Przez to nie da się stwierdzić, którego z dzieci DNA badamy. Podobnie jest w przypadku badania inwazyjnego, jakim jest biopsja kosmówki. W materiale pobranym podczas biopsji stwierdza się mozaicyzm (różne linie genetyczne) spowodowany obecnością drugiego łożyska.

Rozpoznanie VTS

W przypadku USG ciąży dwukosmówkowej w I. trymestrze lekarz stwierdza dwa pęcherzyki ciążowe z echami zarodków. U jednego z nich nie udaje się uwidocznić czynności serca. W kolejnych tygodniach ciąży dochodzi do zanikania obumarłego bliźniaka, co można uwidocznić w badaniu USG. Niepowikłany zespół znikającego bliźniaka nie wymaga dodatkowych interwencji położniczych.

Płód papierowaty i zmacerowany

W przypadku zgonu wewnątrzmacicznego jednego z płodów w późniejszym okresie ciąży wyróżnia się: płód papierowaty („fetus papyraceus”) - II. trymestr i płód zmacerowany - III. trymestr

W II. trymestrze do obumarcia jednego z płodów dochodzi w ok. 5 proc. ciąż bliźniaczych, a w III. trymestrze sytuacja ta ma miejsce w 4 proc. ciąż. Ich główne przyczyny to niewydolność jednego z łożysk, w przebiegu nadciśnienia tętniczego czy wewnątrzmacicznego zahamowania wzrastania płodu. Może też być spowodowany zespołem przetoczenia krwi między płodami oraz zapętlenia sznurów pępowinowych. Najczęstszym powikłaniem dla drugiego płodu w ciąży dwukosmówkowej jest w takiej sytuacji wcześniactwo. W ciąży jednokosmówkowej zaś głównie są to powikłania neurologiczne oraz obumarcie również zdrowego płodu.

Obumarcie płodu w późniejszej fazie ciąży wymaga opieki specjalistycznej w ośrodkach o III. stopniu referencyjności i grozi poważniejszymi powikłaniami niż syndrom znikającego bliźniaka.

Położnictwo i ginekologia t. 1 G.H.Bręborowicz, Ginekologia t. 3, J.S. Berek, E. Novak

Konsultacja merytoryczna: dr Robert Jędra, ginekolog, I. Klinika Położnictwa i Ginekologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Uniwersyteckie Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka.

Więcej o: