Nasze dzieci są przemęczone i wypalone. "To na rodzicach spoczywa odpowiedzialność za taki stan"

Już niemal 200 szkół podstawowych z całej Polski zgłosiło chęć przystąpienia do Akademii Dobrej Energii Junior. Projekt społeczny zainicjowany w połowie 2023 roku ma na celu zaszczepienie w uczniach klas trzecich dobrych nawyków, które ułatwiłyby im dbanie o zdrowie fizyczne i psychiczne w przyszłości. Organizatorzy akcji zwracają jednocześnie uwagę, że w polskich szkołach wsparcia w tym zakresie potrzebują nie tylko uczniowie.

Jak wynika z danych UNICEF, Polska zajmuje 31. miejsce wśród 38. badanych krajów UE i OECD pod względem jakości życia dzieci. Ranking został opracowany na bazie wskaźników dotyczących trzech obszarów: dobrostanu psychicznego, zdrowia fizycznego oraz kompetencji społecznych i edukacyjnych.

"Jako kraj w zestawieniu UNICEF plasujemy się na 30. pozycji pod względem dobrostanu psychicznego dzieci oraz na 22. pod względem ich zdrowia fizycznego. Światowa Organizacja Zdrowia alarmuje z kolei, że polskie nastolatki są jednymi z najsmutniejszych i najbardziej samotnych w Europie. To na nas dorosłych, przede wszystkich na rodzicach i nauczycielach, spoczywa odpowiedzialność za taki stan rzeczy. I tylko my dorośli możemy ten stan rzeczy zmienić" – mówi Joanna Skoczeń, prezes zarządu VanityStyle, firmy która zainicjowała projekt przy współpracy z uniwersytetem SWPS.

Polskie dzieci coraz bardziej otyłe, zagubione i nieszczęśliwe

Dobrostan dzieci i młodzieży budzi coraz większy niepokój. W 2000 roku co czternasty nastolatek w Polsce miał nadwagę, dzisiaj już co czwarty. Szacuje się, że 80 proc. polskich dzieci prowadzi siedzący tryb życia, a niemal 1/3 ma zwolnienia lekarskie z lekcji W-F. Do tego dochodzą problemy natury mentalnej: nieradzenie sobie ze stresem i agresją, brak umiejętności budowania relacji z rówieśnikami oraz coraz częściej występujące zaburzenia depresyjne. Tylko w 2023 roku liczba odnotowanych przez polską policję prób samobójczych osób poniżej 18 roku życia wyniosła 2139. Z kolei jak wynika z raportu Młode Głowy 2023, aż 73 proc. dzieci cierpi na wypalenie uczniowskie, a 46 proc. uczniów boryka się z skrajnie niską samooceną. Według Ewy Wojtyry z Niepublicznego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli Supernauczyciel w Warszawie wpływ na tę sytuację mają zarówno rodzice, którzy często nie zauważają, a czasami wręcz bagatelizują lub wypierają problemy, z którymi mierzą się ich dzieci, jak też szkoła. Konieczna jest więc współpraca i dobra komunikacja nauczycieli z rodzicami, ale przede wszystkim uważność dorosłych.

"Choć w szkolnej podstawie programowej zawarte są treści prozdrowotne, dotyczące m.in. potrzeby ruchu czy odpowiedniego odżywiania, to bardzo często edukacja w tym zakresie ogranicza się do omówienia treści zawartych w podręczniku" - wyjaśnia Ewa Wojtyra.

Za mało jest natomiast stwarzania okazji i zachęcania dzieci do podejmowania właściwych działań. W tej kwestii tak naprawdę wszystko zależy od nauczyciela . - Podobnie jest w przypadku dobrostanu psychicznego uczniów. Co prawda coraz więcej przedszkoli i szkół kładzie silny nacisk na tę sferę, jednak wciąż są to głównie placówki niepubliczne, którym łatwiej jest organizować pracę z dziećmi poza schematami systemu.

Choć jak twierdzi Ewa Wojtyra, systematycznie rośnie świadomość nauczycieli w zakresie dobrostanu dzieci, a także ich zainteresowanie zagadnieniami takimi jak relacje w klasie, skuteczna komunikacja czy porozumienie bez przemocy, to wciąż w tej materii jest wiele do zrobienia. Przede wszystkim dlatego, że polski system edukacji nie podejmuje wystarczających działań prewencyjnych. Nieporównywalnie więcej czasu poświęca się bowiem na edukację matematyki czy języka polskiego niż tego, w jaki sposób można dbać o własne zdrowie, w tym zdrowie mentalne.

Wypaleni uczniowie, wypaleni nauczyciele

W trakcie sześciu miesięcy realizacji projektu Akademia Dobrej Energii Junior jego inicjatorzy przeprowadzili setki rozmów z nauczycielami nauczania początkowego z całego kraju. Wyłania się z nich smutny obraz polskiej szkoły, który dotyczy nie tylko dzieci i młodzieży, ale również samych pedagogów. Jak tłumaczy Joanna Skoczeń:

Do Akademii Dobrej Energii Junior zgłaszają się kolejni nauczyciele nauczania początkowego z całego kraju. Wielu z nich dzieli się z nami nie tylko spostrzeżeniami dotyczącymi dobrostanu uczniów, ale także swoimi problemami dotyczącymi codziennej pracy i wyzwań, z którymi się w niej mierzą. Okazuje się, że system, który nie potrafi skutecznie zatroszczyć się o zdrowie fizyczne i psychiczne uczniów, często działa destrukcyjnie również na pedagogów. Polska szkoła coraz liczniej wypełniona jest nauczycielami przemęczonymi i wypalonymi

Jak wynika z przeprowadzonego w 2023 roku ogólnopolskiego badania dobrostanu zawodowego nauczycieli, którego autorem jest dr Mateusz Paliga, wykładowca akademicki Instytutu Psychologii Uniwersytetu Śląskiego, aż 67,5 proc. ankietowanych boryka się z wyczerpaniem, 57,3 proc. mierzy się z poczuciem braku sensu wykonywanej pracy, a 56,2 proc. obserwuje u siebie wtórne objawy wypalenia zawodowego. Dodatkowo ponad połowa z 7106 przebadanych nauczycieli odczuwa stres w codziennej pracy.

Akademia Dobrej EnergiiAkademia Dobrej Energii Materiały PR Akademii Dobrej Energii

"Dobrostan zawodowy nauczycieli to jeden z ważnych filarów skutecznej edukacji. Jeśli nie zadbamy o nauczycieli, nie możemy oczekiwać, że oni odpowiednio zadbają o uczniów i będą w sposób efektywny nauczać i wspomagać ich wychowanie" – zaznacza Marcin Kempka, prezes zarządu Librus, firmy odpowiedzialnej za wydanie raportu z badania dobrostanu zawodowego nauczycieli.

O własny dobrostan można i trzeba dbać

Podobnego zdania są inicjatorzy projektu Akademia Dobrej Energii Junior, który wystartował w połowie ubiegłego roku. Dzięki współpracy firmy VanityStyle z ekspertami SWPS powstał bezpłatny, kompleksowy program skierowany do uczniów klas 3 szkół podstawowych, który ma na celu naukę dzieci dobrych nawyków w obszarze aktywności fizycznej, dbania o zdrowie psychiczne oraz rozwijanie umiejętności społecznych. Jak mówi Joanna Skoczeń:

-Akademia Dobrej Energii Junior skupia swoją uwagę na dziewięciolatkach – uczniach klas 3, ponieważ są to dzieci przechodzące przez szczególny okres zmian emocjonalno-rozwojowych. Trzecia klasa to także intensywne przygotowania do nowego etapu szkolnego i wyjścia spod „skrzydeł" jednego wychowawcy po trzech latach nauki. Dzieci będą musiały zmierzyć się z nowymi przedmiotami, nowymi nauczycielami, a także zwiększonymi wymaganiami. To dla nich mocno stresujący czas.

W 2024 roku organizatorzy akcji nadal będą koncentrować się na dobrostanie najmłodszych. Uczniowie klas trzecich będą mieli szansę dowiedzieć się, jak ważne dla ich zdrowia są ruch, właściwe odżywianie się, zdrowe relacje z rówieśnikami i rodzicami, nauczą się rozpoznawać i komunikować emocje, a także poznają techniki radzenia sobie ze stresem. Organizatorzy chcieliby też zainicjować pierwsze działania edukacyjne wspierające dobrostan nauczycieli.

"Niestety bardzo często również my dorośli zapominamy zatroszczyć się o samych siebie. Nie tylko dlatego, że nie mamy na to czasu, ale dlatego, że nas po prostu tego nie nauczono. Tymczasem jest to kwestia skupienia się na wybranych obszarach w życiu i zaszczepieniu pewnych pozytywnych nawyków. Na to właśnie chcemy zwrócić uwagę dzieciom i nauczycielom w ramach Akademii Dobrej Energii Junior" – podkreśla Joanna Skoczeń.

Coraz więcej szkół w Akademii Dobrej Energii Junior

Ideą programu jest zapobieganie trudnościom na obecnym i w przyszłych etapach życia dzieci dzięki kompleksowemu, wspólnemu działaniu szkoły, nauczycieli i rodziców. W akcji bierze już udział niemal 200 szkół podstawowych z całej Polski.

"Do chwili obecnej do Akademii Dobrej Energii Junior dołączyło już ponad 240 nauczycieli nauczania początkowego, którzy dostrzegają potrzebę pracy u podstaw w swoich klasach. Dzięki nim prawie 4200 uczniów klas trzecich zyska narzędzia do zrozumienia istoty dobrostanu oraz znaczenia profilaktyki zdrowia psychicznego i fizycznego. Cieszy nas zaangażowanie, które widzimy ze strony nauczycieli, dyrekcji, pedagogów" – mówi Joanna Skoczeń. – "Co istotne, zgłaszają się do nas nie tylko szkoły z dużych miast. Do projektu przystąpiło wielu nauczycieli z mniejszych miejscowości, głównie ze szkół publicznych. Ich świadomość w odniesieniu do problemów, z jakimi mierzą się polskie dzieci oraz chęć do działania i zmiany takiego stanu rzeczy, napawa optymizmem".

W akcji mogą brać udział również rodzice: dostępne dla nich materiały pokazują, jak kształtować pozytywną komunikację z dziećmi, efektywnie uczyć i aktywizować dzieci oraz rozwijać kompetencje rodzicielskie. Do końca marca 2024 r. jest jeszcze szansa dołączenia do akcji w roku szkolnym 2023/2024. Więcej informacji na: na https://www.akademiadobrejenergii.org/.

Więcej o:
Copyright © Gazeta.pl sp. z o.o.