Zaimki: charakterystyka i podział. Kiedy używamy zaimków?

Zaimki występują bardzo często w zdaniach. Zastępują inne słowa w dłuższych wypowiedziach, sprawiając tym samym, że wypowiadane zdania brzmią składnie i harmonijnie. Jakie rodzaje zaimków możemy wyróżnić w języku polskim i kiedy ich używamy?

Co to zaimek? Definicja

Zaimki? Na początek odpowiedzmy na pytanie, co to zaimek? Zaimkiem określamy część mowy, która w zależności od sposobu użycia jej w zdaniu, może zastąpić:

  1. rzeczownik
  2. przymiotnik
  3. przysłówek
  4. liczebnik,

pełniąc w zdaniu funkcję wyżej wymienionych części mowy. Dzięki istnieniu zaimków możemy uniknąć powtórzeń w dłuższych wypowiedziach. Są one bardzo istotne z punktu widzenia harmonijnego brzmienia wypowiedzi. 

Rodzaje zaimków w języku polskim

Jakie rodzaje zaimków można wyróżnić w języku polskim? Jednym ze sposobu podziału zaimków jest przyjęcie za kryterium wyboru części mowy, którą zaimki zastępują w zdaniu. Warto przy okazji zaznaczyć, że występując w zdaniu zamiennie z jakąś częścią mowy, zaimki przyjmują wszystkie cechy gramatyczne danej części mowy. Jakie zatem wyróżniamy rodzaje zaimków? 

  • zaimki rzeczowne — zastępują rzeczowniki. Przykłady: "ty", "my", "ktoś".
  • zaimki przymiotne — zastępują przymiotniki. Przykłady: "tamten", "który", "taki".
  • zaimki liczebne — zastępują liczebniki. Przykłady: "ile", "tylu", "kilka"
  • zaimki przysłowne — zastępują przysłówki. Przykłady: "wtedy", "tam".
Zobacz wideo Jakie są problemy polskiej edukacji? "Każdy musi iść na korki" [SONDA]

Na jakie pytanie odpowiada zaimek?  

Czy można jednoznacznie określić, na jakie pytanie odpowiada zaimek? Odpowiedź na to pytanie jest co prawda prosta, ale nieco rozbudowana. Co to znaczy? W przypadku chęci dokładnego sprecyzowania, na jakie pytanie odpowiada zaimek, należy w pierwszej kolejności dokonać rozróżnienia zaimków. Zaimki — jak już wiemy — zastępują w zdaniach inne części mowy i w związku z tym, "przejmują" pytania, na jakie te części mowy odpowiadają. W związku z powyższym:

  • zaimki rzeczowne odpowiadają na pytania "kto?", "co?"
  • zaimki przymiotne odpowiadają na pytania "jaki?", "jaka?", "jakie?"
  • zaimki liczebne odpowiadają na pytania "ile?", "ilu?"
  • zaimki przysłowne odpowiadają na pytania "kiedy?", "gdzie?", "jak?"

Wszystkie zaimki — podział ze względu na funkcję w zdaniu

Podział zaimków, biorąc pod uwagę część mowy, którą zastępują w zdaniu, nie jest jedynym. Wszystkie zaimki, według klasyfikacji uwzględniającej funkcję zaimków w zdaniu, są następujące:

  • zaimki osobowe np. "ja", "ty", "my"
  • zaimki dzierżawcze np. "mój", "twój", "nasz"
  • zaimki pytające np. "jaka", "kto", "co"
  • zaimki zwrotne np. "siebie", "sobie", "się"
  • zaimki nieokreślone np. "jakiś", "gdziekolwiek", "nic"
  • zaimki wskazujące np. "tamten", "ta"
  • zaimki przeczące np. "żadna", "nikt"
  • zaimki uogólniające np. "wszyscy", "każdy"
  • zaimki względne np. "który", "co" - stosowane są w sytuacji, gdy chcemy dostarczyć dodatkowych informacji o danym rzeczowniku np. "To ta sukienka, którą miałam na sobie wczoraj"

Zaimek: przykłady zdań z wykorzystaniem różnego rodzaju zaimków

Gdzie w zdaniach może pojawić się zaimek? Przykłady zdań, w których zostały użyte zaimki, przedstawiają się następująco:

  • "Mój syn uwielbia zoo. Spacerowanie po nim sprawia mu wielką frajdę".
  • "Kupiłam nowe buty. Są śliczne, ale założę je dopiero na wyjątkową okazję". 
  • "Mój pies dostał na prezent nową zabawkę. Czy będzie lubił się nią bawić?"
  • "Każdy występ był ciekawy, ale żaden nie był tak porywający, jak Twój".
  • "Zazwyczaj każde danie w tej restauracji jest wyborne, ale tamto było wyjątkowo niedoprawione".

Zaimki dzierżawcze i inne rodzaje zaimków pisane z partykułą "nie"

W jaki sposób zaimki dzierżawcze i inne rodzaje zaimków są zapisywane z partykułą "nie"? Zagadnienie łącznego bądź rozdzielnego zapisywania poszczególnych wyrazów z partykułą "nie", bardzo często wzbudza wątpliwości i przysparza problemów. Gramatyka języka polskiego bywa naprawdę złożona i poznanie wszystkich jej tajników to nie lada wyczyn. Partykułę "nie" z zaimkami zapisujemy oddzielnie. Od tej zasady są jednak pewne wyjątki (jak to często bywa w gramatyce) i nie zawsze powyższa reguła ma zastosowanie. Kiedy partykułę "nie" z zaimkami piszemy łącznie? W przypadku takich wyrazów, jak np. niewielu, niektórzy, nieco, niejaki.

Zaimki osobowe: odmiana zaimków

Aby zgłębić tajemnice zaimków, pozostaje nam jeszcze przyjrzeć się, jak wygląda odmiana zaimków i czy są to w ogóle odmienne części mowy? Zaimki osobowe np. można odmienić przez liczby oraz przypadki. Generalnie zasadą jest, że zaimki przejmują cechy gramatyczne konkretnej części mowy, którą zastępują w zdaniu. W związku z tym odmieniają się również tak, jak dana część mowy. Zaimki odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje. Zaimki są odmiennymi częściami mowy, ale znowu należy uwzględnić wyjątki. Zaimki przysłowne są nieodmienne, ponieważ przysłówki również nie podlegają odmianie.  

Zobacz też: "Przepisz to, nie oddasz pani tych bohomazów". Po co pomagamy dzieciom w pracach domowych?

Więcej o:
Copyright © Agora SA