Ożywienie - co to jest i czym się różni od uosobienia? Podpowiadamy

Ożywienie - co to jest i jak funkcjonuje w literaturze i poezji? Sprawdź z nami definicję i przykłady ważnych pojęć, które mogą pojawić się na teście lub paść przy tablicy.
Zobacz wideo Czy odrabiać z dzieckiem prace domowe?

Ożywienie - definicja według SJP 

Co to jest ożywienie i co na ten temat mówi słownik języka polskiego? Ożywienie według definicji zamyka się w dwóch słowach: intensyfikacja oraz rozkwit. Jednak jest to tylko wstęp do innych znaczeń. W kontekście utworów literackich synonimem dla ożywienia jest animizacja. I tu pojawiają się kolejne pytania: Co to jest animizacja? Jak ją rozpoznać? Czym jest uosobienie? Odpowiedzi na wszystkie palące pytania postaramy się udzielić w dalszej części artykułu. 

SłowikOnomatopeja: co to jest dźwiękonaśladownictwo? Definicja i przykłady

Co to jest ożywienie / co to jest animizacja?  

Jak już wcześniej wspomniano, tych dwóch pojęć można używać wymiennie, ożywienie (animizacja) jest środkiem stylistycznym, który określamy mianem metafory. W praktyce chodzi o nadanie zjawiskom i pojęciom cech, które są charakterystyczne dla żywych istot na przykład śmiertelność lub umiejętność odczuwania radości. 

Ożywienie - przykłady w literaturze 

Z animizacją najczęściej mamy do czynienia w baśniach i fantastyce, to abstrakcyjne pojęcie bardzo lubi się też z poezją. Jak rozpoznać ożywienie? Przykłady w literaturze i w wierszu znajdziesz poniżej. 

''Gloria victis'' Eliza Orzeszkowa

Noc, która nadchodzi 

''Magiczne drzewo'' Andrzej Maleszka 

Biegające krzesło

''Aladyn i cudowna lampa''  

Latający dywan 

Ożywienie - przykłady w języku potocznym 

W codziennych rozmowach bezwiednie używamy ożywienia, wybierane przez nas związki frazeologiczne z animizacją w roli głównej są powszechnie zrozumiałe i nikogo nie dziwią. Przykłady animizacji w języku potocznym: 

  • myśl, która przebiegnie przez głowę, 
  • skok temperatury, 
  • biegnąca droga, 
  • umierająca nadzieja, 
  • wstające słońce, 
  • gryzące sumienie, 
  • wyjący alarm, 
  • uciekający czas, 
  • uśpiony wulkan, 
  • żywa barwa 

Parafraza - co to jest? Definicja i przykłady parafraz. Zdjęcie ilustracyjneParafraza - co to jest? Definicja i przykłady parafraz

Uosobienie - co to jest i czym się różni od ożywienia? 

Wiemy już, czym jest animizacja, czas odpowiedzieć na pytanie, co to jest usposobienie? Jak rozpoznać różnicę? 

  • Uosobienie inaczej personifikacja oznacza nadanie cech ludzkich zwierzętom lub roślinom, na przykład: pies przemówił do kota, tulipan obraził się na kwiaciarkę, kanarek rozmarzył się na myśl o wakacjach, sroka wybrała się na zakupy. 
  • Ożywienie oznacza przypisanie cech istot żywych przedmiotom: tańcząca miotła, spieszący się zegar, uśmiechnięta łyżka, przemądrzała waza do zupy. 

Przykłady uosobienia i antropomorfizacji 

Kiedy mamy do czynienia z personifikacją i z antropomorfizacją? W kontekście uosobienia należy wspomnieć o antropomorfizacji, która  także nadaje czemuś cechy, które są charakterystyczne dla człowieka: 

  • Pani Jesień zrzuciła liście z drzew (uosobienie)
  • Pies spojrzał na mnie z pogardą (antropomorfizacja)

Zobacz też: Środki poetyckie: co to takiego, jakie mają funkcje i jak je rozpoznać?

Więcej o: