1. I trymestr ciąży

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
  2. II trymestr ciąży

    1. 15
    2. 16
    3. 17
    4. 18
    5. 19
    6. 20
    7. 21
    8. 22
    9. 23
    10. 24
    11. 25
    12. 26
    13. 27
  3. III trymestr ciąży

    1. 28
    2. 29
    3. 30
    4. 31
    5. 32
    6. 33
    7. 34
    8. 35
    9. 36
    10. 37
    11. 38
    12. 39
    13. 40
  4. I rok życia

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
    15. 15
    16. 16
    17. 17
    18. 18
    19. 19
    20. 20
    21. 21
    22. 22
    23. 23
    24. 24
    25. 25
    26. 26
    27. 27
    28. 28
    29. 29
    30. 30
    31. 31
    32. 32
    33. 33
    34. 34
    35. 35
    36. 36
    37. 37
    38. 38
    39. 39
    40. 40
    41. 41
    42. 42
    43. 43
    44. 44
    45. 45
    46. 46
    47. 47
    48. 48
    49. 49
    50. 50
    51. 51
    52. 52

Podaj: planowaną datę porodu lub datę urodzin dziecka

Czym są szmery w sercu u dzieci? Czy zawsze powinny niepokoić?

Podczas rutynowego osłuchiwania lekarze często stwierdzają u dzieci szmery w sercu. W większości przypadków to szmery niewinne, nieoznaczające wady serca. Czym są szmery w sercu?

Osłuchiwanie za pomocą stetoskopu jest częścią rutynowego badania przez lekarza pediatrę. Pozwala ono ocenić częstotliwość i miarowość akcji serca. Wyraźnie słyszalne są dwa tony serca: jeden wywołany zamykaniem zastawek przedsionkowo-komorowych i drugi związany z zamykaniem zastawek dużych tętnic.

Niekiedy można stwierdzić też pewne anomalie np. szmer sercowy, przypominający nieco odgłos głuchego chuchania lub pocierania o szorstki materiał. Jest to częste zjawisko osłuchowe, które powstaje na skutek nierównomiernego przepływu krwi między naczyniami odchodzącymi od serca a strukturami serca i tworzenia się zawirowań. Szmery w sercu zazwyczaj nie świadczą o niczym poważnym, szczególnie u małych pacjentów. Stwierdza się je, na pewnych etapach rozwoju, nawet u 30% dzieci. Mogą być to tzw. szmery niewinne (fizjologiczne), które miną z wiekiem, albo też podłożu patologicznym.

Wrodzone wady serca

Rodzaje szmerów w sercu

Zauważone szmery mają różne umiejscowienie, długość, natężenie, częstotliwość. Można je podzielić ze względu na istotne kryteria.

Ze względu na to, w którym momencie pracy serca się pojawiają wyróżnia się:

  • szmery skurczowe (wczesnoskurczowe, śródskurczowe, późnoskurczowe),
  • rozkurczowe (wczesnorozkurczowe, śródrozkurczowe, późnorozkurczowe),
  • szmery ciągłe.

Do oceny głośności szmerów stosowana jest 6-cio stopniowa skala Levine’a oznaczająca:

  1. szmery bardzo ciche,
  2. szmery ciche,
  3. szmery średnio głośne,
  4. szmery głośne i wyraźnie słyszalne,
  5. szmery głośne i słyszalne od razu po przyłożeniu stetoskopu,
  6. szmery bardzo głośne, które słychać nawet po odsunięciu stetoskopu od klatki piersiowej.

Ze względu na dźwięczność szmerów dzieli się je na:

  • crescendo - (narastające),
  • decrescendo - (cichnące),
  • crescendo-decrescendo,
  • ciągłe.

Szmery niewinne

Gdy lekarz stwierdza szmery w sercu dziecka nie oznacza to od razu powodu do niepokoju. W większości przypadków chodzi o szmery niewinne, czyli mające charakter fizjologiczny i przejściowy.

Szmer jest uważany za niewinny jeśli:

  • jest to szmer skurczowy (zauważalny w momencie skurczu serca),
  • czasem jest słyszalny lepiej, czasem gorzej w zależności od pozycji ciała, fazy oddechu i ewentualnego podwyższenia temperatury,
  • ma 1-3 stopnie w skali Levine’a,
  • nie promieniuje.

W innych przypadkach lekarz uznaje, że przyczyną szmeru są jakieś nieprawidłowości w układzie sercowo-naczyniowym.

Szmery wywoływane przez wady serca

Żaden rodzaj szmeru nie jest bagatelizowany. Wstępne rozróżnienie szmeru niewinnego od patologicznego jest możliwe w trakcie drobiazgowego badania osłuchowego. Lekarz zbiera też wywiad, ważne są informacje o ewentualnych chorobach serca występujących w rodzinie dziecka i czy nie występują u niego inne niepokojące objawy, np. sinienie podczas płaczu, szybkie męczenie się i unikanie wysiłku fizycznego. Ponieważ szmery w sercu mogą być spowodowane anemią, lekarz może zlecić badanie krwi. Jeśli lekarz uzna to za konieczne, skieruje do kardiologa dziecięcego, który poprowadzi dalsza diagnostykę.

Różne formy wad serca występują u 1% noworodków. Diagnoza nie zawsze zostaje postawiona tuż po urodzeniu, czasami wada serca jest wykrywana dopiero w późniejszych badaniach. Pierwszym sygnałem mogą być właśnie szmery w sercu, dodatkowo w niektórych przypadkach mogą pojawiać się też inne objawy wad serca.

U noworodków i niemowląt wadę serca mogą sugerować:

  • przyspieszony oddech,
  • trudności z karmieniem,
  • zasinienie wokół ust (sinica),
  • wolniejszy rozwój.

U starszych dzieci i młodzieży objawami wad serca są:

  • męczliwość,
  • nadmierne męczenie się przy wysiłku fizycznym,
  • ból w klatce piersiowej.

Wady anatomiczne, które mogą objawiać się szmerami w sercu:

  • Ubytek przegrody międzykomorowej - jest najczęstszą wadą serca u dzieci. Przegroda pomiędzy obiema komorami serca nie jest szczelna i przepływa przez nią krew. Szmer jest tym głośniejszy im większy ubytek w przegrodzie. Wadę tę koryguje się operacyjnie w pierwszym półroczu życia dziecka.
  • Ubytek przegrody międzyprzedsionkowej - wada ta prowadzi do nadmiernego przepływu krwi przez zastawkę półksiężycowatą tętnicy płucnej. Charakterystycznym objawem jest szmer skurczowy i rozdwojenie drugiego tonu serca.
  • Przetrwały przewód tętniczy (otwarty przewód Botalla) - jest to wada częściej wykrywana u wcześniaków. Niezrośnięty przewód tętniczy powoduje zmiany w przepływie krwi przez jamy serca. Objawem typowym dla tej wady jest szmer słyszalny w lewej okolicy podobojczykowej.
  • Zwężenie ujścia aorty lub tętnicy płucnej - zwężona droga odpływu krwi z którejś z komór serca wymusza przyspieszony przepływ, słyszalny w badaniu jako szmer.

Nie wszystkie przypadki szmerów serca wymagają leczenia. Jeśli ich przyczyną jest wada serca, konieczna jest interwencja chirurgiczna.

Więcej o: