1. I trymestr ciąży

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
  2. II trymestr ciąży

    1. 15
    2. 16
    3. 17
    4. 18
    5. 19
    6. 20
    7. 21
    8. 22
    9. 23
    10. 24
    11. 25
    12. 26
    13. 27
  3. III trymestr ciąży

    1. 28
    2. 29
    3. 30
    4. 31
    5. 32
    6. 33
    7. 34
    8. 35
    9. 36
    10. 37
    11. 38
    12. 39
    13. 40
  4. I rok życia

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
    15. 15
    16. 16
    17. 17
    18. 18
    19. 19
    20. 20
    21. 21
    22. 22
    23. 23
    24. 24
    25. 25
    26. 26
    27. 27
    28. 28
    29. 29
    30. 30
    31. 31
    32. 32
    33. 33
    34. 34
    35. 35
    36. 36
    37. 37
    38. 38
    39. 39
    40. 40
    41. 41
    42. 42
    43. 43
    44. 44
    45. 45
    46. 46
    47. 47
    48. 48
    49. 49
    50. 50
    51. 51
    52. 52

Podaj: planowaną datę porodu lub datę urodzin dziecka

Zapalenie pępka u noworodka: pielęgnacja, ropiejący pępek, zakażenie odpępkowe

Zapalenie pępka jest ściśle związane z przestrzeganiem higieny. Do zapalenia pępka dochodzi w wyniku zakażenia bakteryjnego kikuta pępowiny. Na czym polega tzw. sucha pielęgnacja i czym grozi zapalenie pępka?

Zapalanie pępka u noworodka

Zapalenie pępka to wbrew pozorom poważna komplikacja zdrowia noworodka. W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 jest wyróżniona pod numerem P38 jako Zapalenie pępka noworodka z lub bez łagodnego krwawienia. Inna używana nazwa to omphalitis.

Zapalenie pępka: przyczyny

Największym zagrożeniem dla pępka u noworodka są błędy w przestrzeganiu higieny tego miejsca. Do zapalenia dochodzi bowiem w wyniku zakażenia bakteryjnego kikuta pępowiny. W krajach rozwiniętych występuje coraz rzadziej, jednak wciąż stanowi istotny problem w krajach rozwijających się.

Większym ryzykiem wystąpienia zapalenia pępka naznaczone są noworodki, które muszą być przez dłuższy czas w szpitalu. W grupie tej znajdują się przede wszystkim wcześniaki. Sytuacje, które sprzyjają wystąpieniu zapalania pępka u noworodka to np. konieczność podawania leków do naczyń pępowiny.

Noworodki, które szybko zostają wypisane do domu są znacznie mniej narażone na zapalenie pępka, oczywiście pod warunkiem zachowania odpowiednich warunków sanitarnych i prawidłowej pielęgnacji pępka.

Zapalenie pępka u niemowlaka - pielęgnacja

W celu uniknięcia zapalenia pępka oraz powikłań z tym związanych zaleca się obecnie tzw. suchą pielęgnację pępka. Oznacza to całkowitą rezygnację ze stosowania 70 proc. roztworu alkoholu etylowego. Jego podstawowe wady to:

  • niewystarczające działanie przeciwbakteryjne
  • podrażnienie i wysuszanie skóry wokół pępka
  • ryzyko toksycznego działania na skórę noworodka oraz przedostania się alkoholu do krwiobiegu
  • brak działania wysuszającego na kikut pępka

Istotny jest zwłaszcza ostatni punkt, ponieważ im dłużej utrzymuje się kikut pępka, tym większe jest ryzyko, że dojdzie do zapalenia tkanek pępka.

Zamiast polewania pępka alkoholem rodzice powinni przestrzegać zasad suchej pielęgnacji. Zgodnie z nazwą polega ona na ograniczeniu moczenia kikuta. W przypadku zabrudzenia pępek powinien być przemyty wodą z mydłem i dokładnie osuszony. Pieluszkę należy zakładać tak, aby nie przykrywała ona pępka (przednią część pieluchy możemy zawinąć, aby znajdowała się pod kikutem pępowiny). Dla lepszego zabezpieczenia przed bakteriami dopuszczalne jest stosowanie preparatów antyseptycznych, np. zawierających oktenidynę, natomiast nie jest to konieczne. Prawidłowo stosowana sucha pielęgnacją powinna sprawić, że kikut pępowiny odpadnie w ciągu około ośmiu dni.

Zapalenie tkanek pępka

Pierwszym objawem, na który powinni zwrócić uwagę rodzice jest zaczerwienienie i stan zapalny skóry wokół pępka noworodka. Szczególnie jeśli średnica zmian przekracza 5 milimetrów. Niepokojąca jest także wydzielina ropna wydobywająca się z pępka. Objawy te nie zawsze są łatwe do zinterpretowania dla rodziców, ponieważ zarówno niewielka ilość lepkiej mazi, jak też nieprzyjemny zapach są zjawiskami całkowicie normalnymi w procesie usychania kikuta pępowiny.

Zakażenie odpępkowe

Jeśli dojdzie do zakażenia i nie zostanie ono na czas dostrzeżone, dochodzi do rozszerzenia się stanu chorobowego na tkanki podskórne wokół pępka. Może dojść nawet do bardzo rozległego zapalenia powłok brzusznych. Zapalenie pępka u noworodka może doprowadzić do ropnego zapalenia otrzewnej. W przypadku niepodjętego na czas leczenia, zakażenie może rozprzestrzeniać się dalej w głąb ciała dziecka. Poprzez żyłę pępowinową i żyłę wrotną dochodzi do wątroby, gdzie doprowadza do powstania ropni wątrobowy. Jeśli rozprzestrzeni się wzdłuż tętnic pępowinowych może dojść do ropowicy tkanek głębokich podbrzusza.
Zapalenie pępka u noworodka jest szczególnie groźne ponieważ bezpośrednio po urodzeniu ma on bardzo niską odporność. Sprzyja to do rozwinięcia się posocznicy, co w takich okolicznościach, jest już stanem bezpośredniego zagrożenia życia.

Zakażenie odpępkowe może być rozpoznane na podstawie takich objawów jak:

  • wilgotna pępowina
  • obrzęknięta i zaczerwieniona skóra wokół pępka

Należy liczyć się z zapaleniem otrzewnej, jeśli dodatkowo można zaobserwować:

  • ciężki stan ogólny dziecka
  • wzdęcie i napięcie brzucha
  • rozszerzenie naczyń krwionośnych na brzuchu
  • wymioty i odwodnienie

Wobec zagrożenia tak poważnych komplikacji leczenie zapalenia pępka należy rozpocząć jak najwcześniej. W tym celu stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum działania. Okolice pępka należy przemywać płynem antyseptycznym. Jeśli doszło do odwodnienia równolegle powinny zostać wyrównane zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej.

Bibliografia:
"Pediatria. Podręcznik dla studentów pielęgniarstwa", red. Andrzej Radzikowski, Aleksandra Banaszkiewicz, Medipage, Warszawa 2008
"Pediatria", pod red. prof. dr. hab. med. Bolesława Górnickiego, prof. dr. hab. med. Barbary Dębiec, prof. dr. hab. med. Jana Baszczyńskiego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1995

To także może cię zainteresować:

Niezbędne akcesoria z wyprawki noworodka. Reszta może poczekać!

Więcej o: