Zapalenie wyrostka robaczkowego - jak je rozpoznać?

Tekst: lek. med. Agnieszka Bilska Konsultacja: dr Piotr Albrecht
05.10.2009 , aktualizacja: 06.10.2014 08:49
A A A Drukuj
Przy zapaleniu wyrostka robaczkowego najbardziej dziecko boli, gdy naciskamy brzuszek na prawo i w dół od pępka, a ból ten jeszcze się wzmaga, kiedy gwałtownie odrywamy z tego miejsca rękę

Przy zapaleniu wyrostka robaczkowego najbardziej dziecko boli, gdy naciskamy brzuszek na prawo i w dół od pępka, a ból ten jeszcze się wzmaga, kiedy gwałtownie odrywamy z tego miejsca rękę (Fot. Shutterstock)

Zapalenie wyrostka robaczkowego to rzadka przypadłość u małych dzieci, dlatego tak łatwo przeoczyć jej symptomy.
Z prawej strony brzucha, powyżej pachwiny jelito cienkie (odpowiedzialne za wchłanianie tego, co w pokarmie wartościowe) przechodzi w jelito grube, w którym formuje się stolec. Na granicy tych dwóch części jelit odchodzi kilkucentymetrowy "palec od rękawiczki". To właśnie jest wyrostek robaczkowy. Nie jest niezbędny, to - u większości z nas nieszkodliwa - pozostałość z okresu rozwoju jelit w okresie płodowym.

Nie zawsze wyrostek położony jest typowo: może znajdować się wyżej (na wysokości pępka czy wątroby), bardziej z tyłu lub przy pęcherzu moczowym. Sporadycznie zdarza się występowanie wyrostka po lewej stronie.

Silny ból

Zapalenie wyrostka robaczkowego pojawia się najczęściej niespodziewanie, w pełni zdrowia, najczęściej u dzieci między 6. a 12. rokiem życia. Co nie znaczy, że nie może przytrafić się nawet niemowlęciu. I wtedy jest szczególnie niebezpieczne, bo zwykle nie poprzedzają go żadne zwiastujące objawy, a choroba rozwija się w lawinowym tempie. Nie jest proste odróżnienie zapalenia od innej ogólnej infekcji, która dopadła malca. Gdy tylko zaobserwujemy, że niemowlę nie chce jeść, płacze przy próbie dotknięcia brzuszka, wymiotuje, nie zwlekajmy ani chwili. Dziecko musi zbadać pediatra lub chirurg dziecięcy.

Kilkulatek zwykle umie już sprecyzować ból i pokaże, że wszystko zaczęło się w środku brzuszka, a następnie zeszło w dół. Może wymiotować, skarżyć się, że go nudzi; nie chce jeść. Gorączka waha się od 37-38 (C, tętno przekracza 100 uderzeń na minutę. Malec porusza się przechylony na prawą stronę; gdy leży ma podkulone nóżki - zmniejsza się wtedy nacisk chorego wyrostka na otrzewną i tym samym ból.

Najbardziej dziecko boli, gdy naciskamy brzuszek na prawo i w dół od pępka, a ból ten jeszcze się wzmaga, kiedy gwałtownie odrywamy z tego miejsca rękę. To typowe objawy zapalenia wyrostka robaczkowego i jak najprędzej jedźmy do szpitala.

Przy podejrzeniu zapalenia wyrostka wszystko zależy od decyzji chirurga, który oceni bolesność, badając brzuch malca oraz wkładając palec przez odbyt. W wątpliwych przypadkach dziewczynki zbada jeszcze ginekolog, żeby wykluczyć chorobę przydatków. Po czym uzna, że czas już operować albo poobserwuje jeszcze malca w szpitalu, zlecając wykonanie badań, które wykluczą inne możliwe choroby (kolkę, zatrucie pokarmowe, wgłobienie jelita, zapalenie przydatków).

Decyzja: Wycinamy!

Operacja wyrostka robaczkowego polega na całkowitym jego wycięciu. W znieczuleniu ogólnym chirurg wykonuje 3-4-centymetrowe skośne nacięcie skóry po prawej stronie od pępka. Dociera do chorego wyrostka, odcina go, a otwór zaszywa. Szwy, które zostaną na skórze, będą zdjęte mniej więcej po 7 dniach lub samoistnie się wchłoną. Po operacji malec dostanie kroplówkę, sam będzie mógł pić dopiero na drugi dzień.

O tym, kiedy może zjeść pierwszy lekkostrawny kleik, zadecyduje lekarz. Po 2-3 dniach dziecko może chodzić. Okres zdrowienia jest dłuższy u maluchów, u których bakterie z wyrostka zaatakowały otrzewną lub gdy przy pękniętym wyrostku powstał ropień. Konieczne jest wtedy zostawienie sączka w ranie i podawanie antybiotyków po zabiegu.

Czasami, gdy dziecko trafia do szpitala, ból trwa już kilka dni. W miejscu wyrostka wyczuwa się twardy guz zwany naciekiem okołowyrostkowym. Dzieje się tak zwykle u malca, który przyjmował antybiotyk w chwili, gdy ból się zaczynał. Zapalenie, choć nie ustąpiło pod wpływem leku, ogra niczyło się do otoczenia wyrostka. W takim wypadku leczenie jest dwuetapowe: najpierw leżenie w szpitalu i antybiotyki do czasu, gdy naciek zniknie (ok. 10 dni), a dopiero po 3-5 miesiącach operacja usunięcia wyrostka.

Jak powstaje stan zapalny

Ta gwałtowność ostrych objawów wynika z tego, że zapalenie wyrostka robaczkowego może nastąpić niemal z dnia na dzień. Żeby doszło do zapalenia, wystarczy, że twardy kał niefortunnie zaczopuje ślepo zakończony wyrostek. Nie ma on wówczas żadnej łączności z jelitem i gromadzą się w nim bakterie. Wyrostek nabrzmiewa, zaczyna boleć, może dojść do martwicy i przebicia jego ścian. Bakterie mają wtedy otwartą drogę do całej jamy brzusznej, z łatwością atakują pokrywającą jelita otrzewną, powodując jej zapalenie. To główne i najgroźniejsze powikłanie zapalenia wyrostka u dzieci.

Nie zawsze kał jest sprawcą zapalenia, sprzyja mu też:

•  przebyta niedawno infekcja (ospa, odra, grypa, płonica, angina i in.), Powiększają się wtedy drobne węzły chłonne otaczające wyrostek i uciskają z zewnątrz na jego ściany. Bakterie mogą też dostać się do wyrostka naczyniami krwionośnymi;

•  połknięte ciało obce np. koralik, pionek, które usadawia się w wyrostku;

•  obecność pasożytów, które podrażniają wyrostek.

Po zabiegu

Malec przez kilka tygodni po zabiegu nie powinien dźwigać ciężkich przedmiotów ani wykonywać forsownych ćwiczeń. Grozi to rozejściem się rany pooperacyjnej i niepotrzebnymi komplikacjami.

Blizny po operacjach u dzieci goją się znacznie szybciej i ładniej niż u dorosłych. Czasami jednak blizna robi się gruba i wyniosła, w takim przypadku możemy kupić w aptece preparat, który regularnie wcierany wygładzi ślad po operacji.

Ból brzucha u dziecka? Lekarze radzą

Zobacz także
  • 9
  • 3
Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Redakcja eDziecko.pl

*

Agnieszka Wirtwein-Przerwa

  • redaktorka naczelna
  • agnieszka.wirtwein@agora.pl
  • redaktorka
  • karolina.stepniewska@agora.pl
  • dziennikarka
  • biszewska@yahoo.com
  • dziennikarz, felietonista
  • marcin.sztetter@gmail.com
  • felietonistka
  • administratorka forum
  • zona_mi@gazeta.pl