Anemia u dzieci - jak jej zapobiec?

Hanna Bartoszewicz
08.02.2012 , aktualizacja: 08.02.2012 09:51
A A A Drukuj
Anemia u dzieci - odpowiednia dieta

Anemia u dzieci - odpowiednia dieta (Fot. Lukasz Zandecki / AG)

By organizm dziecka dobrze funkcjonował, w jego krwi musi być odpowiednia ilość żelaza. Jeśli maluchowi zaczyna brakować tego pierwiastka, grozi mu anemia.
ZOBACZ TAKŻE
Czy zastanawialiście się kiedyś, co to takiego jest to żelazo? To ważny składnik czerwonego barwnika krwi (tzw. hemoglobiny), który wiąże tlen z wdychanego powietrza i dostarcza go do wszystkich tkanek. Gdy jest go za mało, organizm nie działa prawidłowo.

Rezerwy

Zdrowemu noworodkowi urodzonemu o czasie nie brakuje żelaza, bo ma go spory zapas zgromadzony w okresie życia płodowego. Gorzej sprawa wygląda w przypadku wcześniaków, ponieważ zapasy tego cennego pierwiastka odkładają się w tkankach dziecka dopiero w ostatnich czterech tygodniach ciąży. Szczupłe rezerwy miewają też noworodki z ciąż mnogich, maluchy, które przyszły na świat w 11-12 miesięcy po bracie czy siostrze, a także dzieci kobiet, które w ciąży miały anemię.

Dla zapewnienia noworodkowi lepszego startu zaleca się poczekać z przecięciem pępowiny do chwili, aż przestanie pulsować (w tym czasie dziecko spoczywa na brzuchu matki) - dzięki temu do jego krwiobiegu spłynie dodatkowych 50-100 ml krwi z łożyska, co stanowi dodatkowy "żelazny posag".

Koniec zapasów

Zgromadzone w okresie płodowym zapasy żelaza wystarczają dziecku na kilka pierwszych miesięcy życia, a potem zaczynają się stopniowo wyczerpywać (w mleku kobiecym jest go niewiele). Toteż u dzieci pomiędzy 3. a 6. miesiącem obserwuje się naturalną niedokrwistość. Czasem nie mieści się już ona granicach fizjologii i wymaga leczenia.

Nawet jeśli tak się nie dzieje, w drugim półroczu zapasy żelaza gwałtownie się kurczą i dziecko musi zacząć czerpać je z pożywienia. To dlatego pediatrzy zalecają rozszerzenie diety niemowlęcia po ukończeniu szóstego miesiąca życia.

W dziecięcym jadłospisie powinny się więc pojawić przeciery warzywne z dodatkiem mięsa, ryb i żółtka jaja. Właśnie produkty pochodzenia zwierzęcego zapewniają odpowiednie porcje tego pierwiastka w postaci najlepiej przyswajanej przez organizm. Maluchowi warto też podawać kaszki wzbogacane żelazem.

Jeśli dziecko jest wyjątkowo niechętne nowinkom w diecie, z czasem może się u niego pojawić niedobór żelaza. I zacznie cierpieć na niedokrwistość zwaną też anemią.

Winna alergia?

Niedobór żelaza może wynikać nie tylko z wykorzystania jego rezerw i ograniczonych dostaw, ale także z niedostatecznego wchłaniania z przewodu pokarmowego - przyczyną jest najczęściej alergia na białko mleka krowiego lub (u starszych niemowląt i małych dzieci) alergia na gluten bądź celiakia. Alergia pokarmowa może się niekiedy wiązać z niewielkimi ale długotrwałymi stratami krwi z przewodu pokarmowego, a zatem z systematyczną utratą żelaza. Jeśli zachodzi takie podejrzenie, zaleca się badanie kału na krew utajoną.

Podejrzana bladość

Jak wykryć anemię? Niedokrwistość można podejrzewać, jeśli dziecko jest blade, apatyczne, nie ma apetytu, a także - gdy często choruje i rozwija się wolniej od rówieśników. W takim wypadku najlepiej skontaktować się z pediatrą, który skieruje malca na badanie krwi (tzw. morfologię).

O anemii świadczy poziom hemoglobiny poniżej 10,5g/dl i liczba erytrocytów poniżej 3,5 mln. A że mamy do czynienia właśnie z anemią na tle niedoboru żelaza, mówi nam dodatkowo niski wskaźnik MCV (objętość krwinki czerwonej), a także obniżony poziom tego pierwiastka w surowicy krwi.

Żelazo na odsiecz

Przy anemii z niedoboru żelaza maluch dostaje preparaty tego pierwiastka przeznaczone dla niemowląt, najczęściej doustnie. Leczenie przynosi efekty zazwyczaj po 6-8 tygodniach. W trakcie kuracji dziecku przejściowo mogą ściemnieć zęby, oddaje też czarne stolce.

Jeżeli pierwotną przyczyną niedoboru żelaza jest alergia pokarmowa, trzeba odstawić uczulające produkty (mleko zwykłe zastąpić hydrolizatami, ewentualnie zrezygnować z glutenu).

Inne przyczyny

Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest najczęstszym, ale nie jedynym rodzajem anemii spotykanej u niemowląt. Inną jej przyczyną bywa niedobór kwasu foliowego i witaminy B12, który upośledza wytwarzanie komórek krwi w szpiku (zdarza się to zwłaszcza u dzieci wegetarianek). Pozostałe przyczyny anemii (wrodzona lub nabyta niedomoga szpiku, uszkodzenie krwinek czerwonych, prowadzące do ich przedwczesnego rozpadu, dziedziczny brak składnika soku żołądkowego, niezbędnego do przyswajania witaminy B-12) występują u niemowląt znacznie rzadziej.

Jaka dieta?

Warto zadbać, by jadłospis dziecka był bogaty w żelazo. Gdy malec skończy pół roku, należy do jego menu wprowadzić stopniowo mięso, ryby i żółtko jaja. Najlepiej podawać je zmiksowane z przecierem warzywnym. Oczywiście maluch nie powinien ich jeść bardzo dużo ani wszystkich na raz. Jedna niewielka porcja dziennie wystarczy.

Żelazo ten występuje także w roślinach strączkowych, ale jest gorzej przyswajalne. Przyswajanie żelaza ułatwia witamina C - właśnie dlatego do jadłospisu niemowlęcia stosunkowo wcześnie wprowadza się przeciery i soki owocowe.

Dobrym źródłem żelaza są też wzbogacane w ten pierwiastek mleka modyfikowane i kaszki przeznaczone dla niemowląt w drugim półroczu życia.

Jeśli przyczyną anemii jest niedobór kwasu foliowego, wskazane dla dziecka są dania z dodatkiem zielonych warzywa liściastych (obfitują w kwas foliowy). Jeżeli natomiast

niedokrwistość wynika z niedoboru witaminy B12, pomóc może dieta bogata w chude mięso, ryby, jaja i sery.

Konsultacja dr Piotr Albrecht

Zobacz więcej na temat:

  • 5
  • 2
  • Anemia u dzieci - jak jej zapobiec? matia9 19.07.12, 11:17

    Anemia u dzieci to dość często trudny problem. Z doświadczenia wiem, że lekarze nie zawsze sobie z nim radzą. Szkoda tylko, że w większości przypadków zaleca się tylko żelazo, skupiając się »

Redakcja eDziecko.pl

*

Agnieszka Wirtwein-Przerwa

  • redaktorka naczelna
  • agnieszka.wirtwein@agora.pl
  • redaktorka
  • karolina.stepniewska@agora.pl
  • dziennikarka
  • biszewska@yahoo.com
  • dziennikarz, felietonista
  • marcin.sztetter@gmail.com
  • felietonistka
  • administratorka forum
  • zona_mi@gazeta.pl