Sposoby na zaparcie u dziecka

Ewa Sawicka, konsultacja: dr Piotr Albrecht
05.05.2008 , aktualizacja: 10.07.2015 15:27
A A A Drukuj
Nie każdy problem z wypróżnieniem oznacza, że dziecko ma zaparcie. Kiedy jednak się zdarzy, warto wiedzieć jak mu pomóc.
O zaparciu mówimy wtedy, gdy stolce są suche, twarde i z trudnością wydalane (maluch czuje ból). Zwykle mają kształt kuleczek lub wałeczków, czasem zawierają śluz lub drobne nitki krwi. Ustalenie przyczyny kłopotów może być trudne, ale od postawienia prawidłowej diagnozy zależy powodzenie leczenia. Nie wystarczy bowiem tylko opróżnić jelit, aby rozwiązać problem.

W pierwszej fazie leczenia lekarz może zalecić lewatywę, podanie czopków glicerynowych, czy działających wolniej, ale nieinwazyjnych środków doustnych: oleju parafinowego, laktulozy, roztworu elektrolitów. Jednak żeby trwale pozbyć się zaparć konieczne jest dotarcie do przyczyny ich powstawania. Warto więc obserwować dziecko, żeby jak najlepiej opisać objawy pediatrze.

Przyczyny zaparcia u dziecka

Niechęć do nocnika

To najpowszechniejsza przyczyna wstrzymywania stolca u maluchów między 9. a 30. miesiącem życia, które jeszcze nie dojrzały do rezygnacji z pieluchy, ale są do tego energicznie skłaniane. Kiedy maluch czuje potrzebę wypróżnienia napina się, czasem kieruje się w kąt pomieszczenia i kręci w kółko, ale posadzony na nocniku... nie może zrobić kupy. Przeszkodę stanowi mocne, niezależne od świadomości dziecka, ściśnięcie zwieracza. Nie wolno więc zawstydzać czy dyscyplinować malucha, który spokojnie wypróżni się chwile później będąc w pełni ubrany.

Jak mu pomóc

Wróćcie do pieluchy i przynajmniej przez miesiąc nie poruszajcie tego tematu. Gdy zaparcia miną (pediatra wskaże sposób na opróżnianie jelit), możesz zacząć delikatnie zachęcać dziecko do korzystania z nocnika lub sedesu (niektóre dzieci wolą od razu korzystać z toalety).

Wcześniejsze bolesne doświadczenia

Zdarza się, że mając w pamięci kłopoty z wypróżnianiem, maluch siłą woli powstrzymuje się przed defekacją (może popuszczać kał brudząc majtki). To przydarza się dzieciom, które naprawdę miały przykre doświadczenia, np., doszło u nich do pęknięć i powstania szczelin odbytu lub hemoroidów. W ich mózgu sygnał o konieczności wypróżnienia został powiązany z ostrzeżeniem o spodziewanym ogromnym bólu, naturalną reakcją jest więc chęć powstrzymania defekacji aby nie uniknąć bólu..

Jak mu pomóc

Nawykowe zaparcie, bo tak się to nazywa, leczy się dwojako - podając przez dłuższy czas przepisane leki oraz psychoterapeutycznie. Dziecko potrzebuje ogromnego wsparcia ze strony rodziców, wyrozumiałości i cierpliwości. Nie wolno lekceważyć zaleceń lekarza i psychologa, bo ten rodzaj zaparć ma tendencję do nawracania mimo braku tzw. obiektywnych przyczyn.

Za mało wody

Jeśli dziecko gorączkuje lub przebywa w przegrzanym pomieszczeniu, prawdopodobnie poci się, a z jego organizmu ubywa więcej wody. Podobnie dzieje się ze zdrowym maluchem, który przez wiele tygodni regularnie nie wypija niezbędnej porcji płynów. Zaparcie może być więc ubocznym skutkiem odwodnienia.

Jak pomóc:

Dziecko po chorobie można przez kilka dni dopajać płynem z glukozą (cukier wzmoże fermentację, dzięki czemu stolec ulegnie rozluźnieniu i łatwiej przemieści się w jelitach). Jeśli maluch nie lubi pić wody, należy spróbować zmienić mu rodzaj napojów lub urozmaicić wybór. Rozcieńczaj wodą w proporcji 1:1 soki owocowe, spróbuj podać mu warzywne (zawierają błonnik), częściej podawaj rzadkie zupy. Starszemu dziecku 1-2 razy dziennie dawaj do picia na czczo kompot z suszonych śliwek lub przecier suszonych śliwek albo fig. Przed snem możesz podać herbatę ziołową, jeśli lekarz się zgodzi może być delikatnie przeczyszczająca (np. zawierająca senes). Dbaj też, by zawsze miało pod ręką coś do picia

Niewłaściwa dieta

Nawet niespełna dwuletnie dziecko ma już swoje - nie zawsze zdrowe - nawyki kulinarne. Jeśli w jego diecie dominuje mięso, potrawy mączne i słodycze (szczególnie czekolada), to zaparcie najprawdopodobniej jest spowodowane właśnie niewłaściwym jadłospisem. Możesz usłyszeć od pediatry, że w diecie dziecka jest za mało błonnika, ale najnowsze doniesienia prostują ten obiegowy pogląd - dostarczenie codziennej porcji błonnika (według wzoru: liczba lat dziecka powiększona o 5, czyli dla dwuletniego malca będzie to 7 g) faktycznie jest bardzo ważna, ale nie usunie trwale problemu zaparć. Niezbędna jest całościowa zmiana nawyków żywieniowych. Błonnik pęczniejąc ma za zadanie wiązać w jelitach wodę: 100 g otrąb zwiąże aż 450 g wody, 100 g marchwi lub jabłek - 70 g, a 10 dg ziemniaków tylko 40 g. Jednak to warzywa, a nie same otręby zawierają także inne niezbędne składniki: wodę(!), w której rozpuszczone są sole mineralne i witaminy, a także węglowodany. Lepiej więc podawać błonnik warzywach i owocach, ciemnym pieczywie niż wypreparowany w otrębach.

Jak pomóc

Otręby pszenne możesz dodawać zup i sałatek, ale przede wszystkim zadbaj o to, żeby w jadłospisie było więcej warzyw, pieczywa pełnoziarnistego, grubych kasz i muesli. Przed każdym posiłkiem (nie po) podawaj owoce: jabłka, gruszki, winogrona, kiwi, maliny, agrest, które pobudzają perystaltykę jelit. Do jogurtu dodawaj drobno posiekane rodzynki i inne suszone owoce.

Alergia

Niteczki krwi oraz śluz w stolcu, który może przybrać zielony kolor, mogą wskazywać na alergię pokarmową. Pierwszym, najpowszechniej uczulającym alergenem są białka mleka krowiego (to one barwią na zielono), a następnie białko jaja kurzego, orzechy, ryby, owoce cytrusowe, miód, wywary mięsne, czekolada.

Jak pomóc

Dziecku poniżej 3. roku życia nie powinno się podawać czystego mleka krowiego, ale dostosowane do jego wieku i aktywności mleko zastępcze typu Junior. Jeśli pediatra potwierdzi alergię, musisz tak przygotowywać posiłki, aby nie zawierały uczulającego surowca.

Poza stosowaniem diety eliminacyjnej trzeba zwykle dodatkowo, nawet przez kilka kilka miesięcy, podawać preparat ułatwiający oddawanie stolca (Lactulosum, Duphalac, Normalac).

Antybiotyki

Jeśli zaparcie pojawia się kilka tygodni po chorobie, która była leczona antybiotykami, to one najpewniej są odpowiedzialne za ten stan rzeczy. Do niedawna taki uboczny efekt mogła dawać także kodeina, substancja stosowana w syropach wykrztuśnych, obecnie już wycofana. Jeśli dziecko musiało przyjmować przez dłuższy czas antybiotyki, bo następowały nawroty choroby, ubocznym efektem takiej kuracji może być grzybica, która również czasem powoduje zaparcia.

Jak pomóc

Najlepiej nie dopuścić w ogóle do powstania zaparć. Po każdej kuracji antybiotykowej podawaj dziecku przez trzy-cztery tygodnie w czasie posiłku lub bezpośrednio przed preparat zawierający bakterie wspomagające odbudowę flory bakteryjnej w jelitach (np. Lakcid, Trilac), a między posiłkami dawaj do picia kefir czy maślankę lub jogurt wybogacony "dobrymi" bakteriami. Możesz nim także zlewać muesli.

Brak ruchu

Ten powód pojawia się, gdy aktywne do tej pory dziecko zostaje nagle pozbawione możliwości częstej zmiany pozycji (choroba, konieczność siedzenia w ławce, a potem przy odrabianiu lekcji) lub samo z niego rezygnuje np. przesiadując przed telewizorem czy komputerem.

Jak pomóc

Nie wystarczy zapewnić dziecku codziennej porcji ruchu np. podczas zajęć sportowych, choć to jeden z podstawowych warunków. Przedszkolak czy zerówkowicz potrzebuje częstych przerw w czasie wykonywania zadań wymagających siedzenia. Warto więc wyrobić sobie nawyk pokonywania drogi z domu do przedszkola na piechotę (a przynajmniej w ten sposób pokonywać część trasy), a odrabianie lekcji podzielić na kilka 10-15 minutowych etapów. Warto też zachęcać dziecko do zabawy na podłodze zamiast przy biurku. Włączaj go w zajęcia domowe, by nie miał czasu przesiadywać przed ekranem czy monitorem.

Tłumienie agresji

Pojawia się, gdy dziecko czuje złość na sytuację, w jakiej się znalazło, a jest już na tyle duże żeby zdawać sobie sprawę z tego, że nie może swojego niezadowolenia okazać wprost. Klasyczną sytuacją tego typu są narodziny rodzeństwa czy częste spory między rodzicami, ale może to być spowodowane też zmianą opiekunki, powrotem mamy do pracy itp.

Jak pomóc

Często rodzic nie jest w stanie sam sobie poradzić ze zmianą nastawienia do dziecka. bo... sam był kiedyś podobnie traktowany lub nie wiąże problemu fizjologicznego z sytuacją domową. W tym przypadku, podobnie jak przy zaparciach nawykowych, warto poszukać pomocy u psychologa. Podczas spotkań z nim kilkulatek uczy się w bezpieczny dla siebie sposób rozładowywać napięcie, a rodzice zmieniają swoje nastawienie do tzw. złych emocji. Dziecko powinno mieć możliwość wyrażania, np. poprzez płacz czy opowiadanie, swoich uczuć (zwłaszcza negatywnych) bez obawy że zostanie za to ukarane czy ośmieszone.

Pójście do przedszkola

Pojawienie się zaparć w krótkim czasie po rozpoczęciu edukacji przedszkolnej może mieć dwojakie podłoże, opisane wyżej (maluch czuje się porzucony przez mamę) lub być protestem przeciwko konieczności wypróżniania się w obecności innych dzieci w otwartej toalecie. Ten drugi powód częściej dotyczy dziewczynek (bo to one bywają zwykle podglądane przez kolegów).

Jak pomóc

Najlepszym sposobem jest doprowadzenie do tego, by dziecko wypróżniało się w domu. Służy temu trening polegający na zapewnieniu przedszkolakowi spokoju i dyskrecji w trakcje wykonywania tej czynności. Dobrze gdyby maluch wyrobił sobie nawyk oddawania stolca rano po śniadaniu. Potrzeba na to jednak spokoju i czasu, co nie zawsze o tej porze dnia jest możliwe. W takim przypadku lepiej jest przyuczać go do wypróżniania się po kolacji.

Publiczne toalety

Zdarza się, ze zaparcia pojawiają podczas podróży lub na skutek korzystania z niezbyt czystych toalet publicznych. np. w centrum handlowym. Jeśli mimo protestów jest nakłaniany do siadania na sedesie, odmawia zrobienia kupy nie tylko poza domem, ale zaczyna mieć ten problem także w nim (np. po powrocie z wakacji).

Jak pomóc:

Jeśli maluch jest wrażliwy i już sama konieczność skorzystania z publicznej toalety jest dla niego problemem, musisz się pogodzić z tym, że nie skłonisz go do załatwienia się w publicznej toalecie. Młodsze dziecko (poniżej 3. roku życia) przed wyjściem z domu ubieraj w pieluchę, a starsze przyuczaj do robienia kupy o stałej porze, np. po śniadaniu (zwykle w tym wieku nie ma już potrzeby częstszego niż raz dziennie wypróżnienia). Na urlop lepiej wybrać się z nocnikiem lub własna nakładką na sedes, jeśli maluch z niej korzysta.

Przyczyny zaparcia u niemowlaka

Najczęstsze powody zaparć u maluchów w pierwszym roku życia to:

- źle dobrane mleko zastępcze - należy zmienić preparat na zawierający prebiotyki lub probiotyki (bakterie wzbogacające florę jelitową, a jeśli zaparcie jest jednym z objawów alergii maluch musi przejść na preparat mlekozastępczy, tzw. hydrolizat białkowy (dostępny w aptece na receptę).;

-nadmiar witaminy D3 - trzeba zmniejszyć dawkę lub czasowo zrezygnować z jej podawania;

-niedojrzałość układu trawiennego - należy dziecko dopajać, masować brzuszek i... być cierpliwym. Herbatki ziołowe lub syrop rozrzedzający kupkę (np. Lactulosum, Duphalac, Normalac) możesz podawać tylko po konsultacji z lekarzem. Jeśli kłopot nie mija, a maluch nie ma apetytu i słabo przybiera na wadze, lekarz zapewne zleci wykonanie specjalistycznych badań, by ustalić faktyczną przyczynę i podejmie stosowne leczenie.

Przy zatwardzeniach u dzieci natychmiast do lekarza, gdy:

-W kupce dziecka widoczne są pasemka jasnej krwi. Na skutek skawalenia kału czasem dochodzi do pęknięcia skóry odbytu. Lekarz przepisze odpowiednie leki: czopki glicerynowe lub inne, lewatywy, maść. Jeśli pęknięcie skóry odbytu jest znaczne, konieczne może być zszycie szczeliny.

-Maluch wymiotuje i ma wzdęcia lub skarży się na ból brzucha. Prawdopodobnie stwardniały kał zablokował jelita. Lekarz zaleci lewatywy, czasem konieczna jest ręczne opróżnienie jelita.



Najczęstsze pytania z odpowiedziami lekarzy:



Zielona kupka u miesięcznego dziecka?

Zaparcie nawykowe nie mija - co robić?

Zaparcia nawykowe związane z lewatywami?

Dlaczego niemowlę jest niespokojne?

Kiedy podawać czopki glicerynowe?

Ile razy dziennie niemowlak robi kupkę?

Zielone stolce po Nutramigenie są normalne?

Zobacz także
  • 14
  • 21
Komentarze (6)
Zaloguj się
  • Kasia Szulik

    0

    Myślę że niezależnie od wszystkiego zaparcia mogą się zdarzać, dr ma jednak wiele racji. Zamiast laktulozy podobno lepiej stosować makrogol.

  • Paulina Kowalska

    0

    Ważna jest dieta i odpowiednie nawodnienie, jeśli to zawodzi a zdarza się to dość często warto w miarę szybko znaleźć rozwiązanie, zanim niechęć do siadania na nocnik się utrwali. Dicopeg junior jest bardzo łagodnie działającym środkiem który można stosować od 6 miesiąca życia.

  • Irmina Niedźwiecka

    0

    Zaparcia u dwulatka – jak sobie z tym poradzić?
    Dziś opiszę jak w ostatnim czasie poradziliśmy sobie z zaparciami u naszej dwuletniej córeczki. Mała jest bardzo energicznym dzieckiem, zawsze uśmiechnięta, zawsze gotowa do zabawy i jak do tej pory problemy z brzuszkiem były rzadkością.
    Problem zaczął się po urodzinach braciszka, zapewne za dużo słodyczy, każdy z gości przynosił dla dzieci słodycze, w tym czekoladowe a one jak wiadomo mają silne działanie zapierające. Po 3 dniach od imprezy Gabi zrobiła małą twardą kopkę, bolała ją przy tym pupa i to już wywołało w niej niechęć do „załatwioania” się. Po kolejnych 3 dniach nie robienia na nocnik zaczęłam się poważnie martwić, Mała dostała czopek co zblokowało ją psychicznie i od tego momentu bała się zarówno robienia kopy jak i czopka, który urósł w naszym domy do rangi „najgorszego zła”. Mimo to jeszcze 3 razy mała dostała czopka, po aplikacji wychodził tylko mały twardy fragment kopy i tyle, reszta zostawała w jelitach. Kał był bardzo twardy i miał wyjątkowo nieprzyjemny zapach, Mała straciła też apetyt. Zaczęłam podawać jej Lactulosum (syrop), chociaż wiem, że jest to preparat uzależniający jelita, ale nie mogłam patrzeć jak Gabi się męczy. Niestety to nie pomagało. Kryzys nastąpił w momencie, gdy córka nie zrobiła „kopki” od 5 dni, brzuch bardzo ją bolał, płakała wtulona, żeby nie dawać jej czopka…Pojechaliśmy z nią do szpitala, tam zrobiono jej podstawowe badania i oczywiście lewatywę…
    Natura przyszła z pomocą…
    zapraszam ba bloga zielarniaimbir.blogspot.com/2014/10/zaparcia-u-dwulatka-jak-sobie-z-tym.html

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX