Morfologia - jak odczytać wyniki

Tekst HANNA BARTOSZEWICZ Konsultacja: dr PIOTR ALBRECHT
25.08.2009 , aktualizacja: 12.05.2014 16:08
A A A Drukuj
Badanie krwi więcej powie o zdrowiu dziecka niż długie oględziny całego ciała. Trzeba tylko znać język, w jakim zakodowana jest ta informacja.
Jeśli lekarz ma wątpliwości lub pragnie upewnić się co do trafności swojej diagnozy, zleca pobranie krwi. Krew można pobrać już noworodkowi, choć - jeśli nie ma pilnej potrzeby - najmłodszym niemowlętom oszczędza się tego.

Samo pobranie krwi, jeśli jest wykonane przez wykwalifikowaną pielęgniarkę, trwa króciutko (do badania wystarczy 1-2 ml krwi) i jest niemal bezbolesne. Krew pobiera się zazwyczaj z żyły w zgięciu łokcia. Najpierw pielęgniarka zakłada na rękę pacjenta opaskę uciskową, dzięki czemu wyraźniej widać żyłę. Potem wkłuwa się w nią cienką igłą, używając strzykawki jedno- razowej lub specjalnego urządzenia próżniowego.

Jeśli dziecko jest bardzo wrażliwe na ból lub bojaźliwe, można mu miejsce wkłucia znieczulić maścią przeciwbólową (jest na receptę). Po badaniu miejsce ukłucia dobrze jest mocno ucisnąć - zapobiega to powstaniu krwiaka.

Jak wygląda badanie

Krew składa się z płynnego osocza oraz zawieszonych w nim krwinek. Ich liczbę, rodzaj i wzajemne proporcje ustala się za pomocą podstawowego badania krwi, zwanego w skrócie morfologią. Pozwala to zorientować się w stanie zdrowia pacjenta i wykryć zaburzenia w jego organizmie.

Obecnie w większości laboratoriów do analizowania składu krwi używa się aparatów komputerowych. Wynik badania morfologicznego ma postać standardowego wydruku. Na wszystkich wydrukach używa się tych samych oznaczeń - skrótów pochodzących od nazw polskich lub angielskich.

Podane w nich jako norma wielkości są typowe dla osób dorosłych (poza kobietami w ciąży, rzecz jasna). Normy dla małych dzieci bardzo się od nich różnią i zależą od wieku (u niemowląt nawet miesiąca), w jakim jest dziecko. Nie warto więc wyciągać pochopnych wniosków, lepiej interpretację wyników zostawić lekarzowi opiekującemu się maluchem.

Nie zaszkodzi jednak porównać ich z tym, co piszemy niżej, żeby nie niepokoić się bez potrzeby przed planowaną wizytą.

Wirus czy bakteria?

Rozmaz krwi (badanie białych krwinek) sprawdza, czy chorobę wywołały wirusy, czy bakterie.

Granulocyty (Neut) - ich wysoki poziom wskazuje na infekcję bakteryjną.

Limfocyty (Lymph) - podwyższenie ich liczby świadczy zwykle o infekcji wirusowej.

Eozynofile (Eo) - ich podwyższony poziom (ponad 4 proc.) wskazuje na alergię lub zakażenie pasożytnicze.

Limfocyty atypowe i podwyższony poziom leukocytów - wskazują na mononukleozę zakaźną.

Co się bada

WBC - krwinki białe, czyli leukocyty. U zdrowego niemowlęcia i małego dziecka liczba leukocytów może się wahać od 8000 do 15 000 w mililitrze krwi. Wyższy poziom leukocytów wskazuje na stan zapalny w organizmie. Niższy - że dziecko przebyło jakąś, najczęściej wirusową, infekcję. Po kilku tygodniach poziom leukocytów powinien wrócić do normy, dlatego lekarz może zalecić powtórne badanie.

RBC - krwinki czerwone, czyli erytrocyty. Są głównym składnikiem krwi, przenoszą tlen w organizmie. Powstają i dojrzewają w szpiku kostnym. U zdrowego niemowlęcia i małego dziecka powinno ich być od 3,5 do 5,4 mln/ml krwi. Niższy poziom erytrocytów świadczy o niedokrwistości. Przy biegunce i wymiotach (gdy dziecko niewiele pije) krew gęstnieje - jest w niej więcej krwinek, a mniej osocza.

Hgb lub Hb - hemoglobina. Jest nośnikiem tlenu. Jeśli jest jej za mało, do komórek dociera go mniej, co może prowadzić do zaburzeń układu krążenia, oddychania i większej podatności na infekcje, braku apetytu i uczucia stałego zmęczenia. U zdrowego dziecka poziom hemoglobiny wynosi od 10 do 15 g/dl i w dużej mierze zależy od wieku (najniższy jest w 3.-4. miesiącu życia, gdyż szpik nie produkuje jeszcze odpowiedniej ilości erytrocytów, a kończą się zapasy z okresu płodowego).

Hct - hematokryt. Określa stosunek objętości krwinek czerwonych do objętości pełnej krwi. Norma dla małych dzieci i niemowląt wynosi 30-40 proc. Spadek poziomu hematokrytu może świadczyć o niedokrwistości. Podwyższony poziom świadczy najczęściej o odwodnieniu.

MCV - średnia objętość krwinki czerwonej. U zdrowego dziecka jest to ok. 80 fl. Jeśli MCV spada poniżej 70 fl, dzieje się tak najczęściej z powodu niedoboru żelaza, wartości wyższe od 110 fl mogą świadczyć o niedoborze witaminy B12 lub kwasu foliowego.

MCH - średnia masa hemoglobiny w krwince. Norma dla zdrowego dziecka to 23-35 pg na krwinkę.

MCHC - średnie stężenie hemoglobiny w krwinkach. Norma to 33-36,5 g/dl. Wskazuje (wraz z MCV i MCH), czy niedokrwistość wynika z niedoboru żelaza, kwasu foliowego, czy witaminy B12.

RDW - rozkład objętości krwinek czerwonych. Norma to 11,5-14,5 proc. Podwyższone RDW przemawia za niedokrwistością z braku żelaza.

Plt - trombocyty, czyli płytki krwi. Są to najmniejsze komórki krwi, reperujące uszkodzone naczynia - uszczelniają przerwaną ściankę i tworzą skrzep hamujący krwawienie. Powinno ich być 150-300 tys./mm3 krwi. Najczęstszą przyczyną niedoboru płytek i tzw. małopłytkowej skazy krwotocznej są infekcje wirusowe (przede wszystkim różyczka) lub białaczka.

Ret - retikulocyty. Ich ilość pokazuje, z jaką szybkością szpik kostny produkuje nowe erytrocyty. Ich wysoki poziom świadczy o szybkim odnawianiu się krwinek czerwonych np. po krwotoku lub po okresie niedokrwistości.

OB - tzw. odczyn Biernackiego. Informuje o szybkości opadania krwinek czerwonych w osoczu. Pobraną krew umieszcza się w cienkiej probówce i zostawia na godzinę (krwinki powinny opaść nie więcej niż 10 mm). Szybsze opadanie świadczy o stanie zapalnym (ale nie u kobiet w ciąży, bo wtedy stanowi normę).

Chcesz wiedzieć więcej o badaniach w ciąży? Lekarze odpowiadają

Zobacz także
  • 9
  • 7
Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX

Redakcja eDziecko.pl

*

Agnieszka Wirtwein-Przerwa

  • redaktorka naczelna
  • agnieszka.wirtwein@agora.pl
  • redaktorka
  • karolina.stepniewska@agora.pl
  • dziennikarka
  • biszewska@yahoo.com
  • dziennikarz, felietonista
  • marcin.sztetter@gmail.com
  • felietonistka
  • administratorka forum
  • zona_mi@gazeta.pl