Kiedy antybiotyk jest niezbędny

Joanna Zdziecka, konsultacja: dr Piotr Albrecht
14.10.2008 , aktualizacja: 14.10.2008 12:33
A A A Drukuj
Dla jednych są panaceum na wszystko, dla innych to przereklamowana trucizna, a prawda o działaniu antybiotyków, jak to zwykle bywa, leży pośrodku.
Najwięcej emocji budzi, co zrozumiałe, podawanie antybiotyku niemowlętom. Zwłaszcza, że tym najmłodszym do 4. miesiąca życia trzeba je podawać "pozajelitowo", czyli w formie zastrzyku najczęściej dożylnego. Wątpliwości budzi także podawanie go maluchowi, który często choruje, a lek, który sprawdził się przy poprzedniej chorobie, następnym razem okazuje się nieskuteczny. Czy jest sens podawać kolejny antybiotyk? A jeśli i on nie zadziała? A nawet, jeśli zwalczy chorobę, to znów osłabi odporność i tak podatnego na infekcje malucha...

To nie są błahe problemy. Warto jednak zmierzyć się ze swoimi obawami, bo brak przekonania do tej metody leczenia może skutkować niewłaściwym podawaniem antybiotyku, co w rezultacie nie da pożądanego efektu.

Do czego służą

Antybiotyki to obecnie najskuteczniejsze leki zwalczające poważne zakażenia bakteryjne. Są niezastąpione w przypadku ostrego bakteryjnego zapalenia ucha środkowego (choć łagodniejsze często samo mija), paciorkowcowego zapalenia gardła i migdałków podniebiennych, bakteryjnego zapalenia płuc, zapalenia zatok, zapalenia pęcherza moczowego, zakażenia układu moczowego, ropnego zakażenia skóry czy ropnego zapalenia spojówek.

Nie ma natomiast sensu podawanie ich przy infekcjach wirusowych, bo wirusy są na nie całkowicie niewrażliwe, a warto pamiętać, że 70-90 proc. infekcji dróg oddechowych u dzieci to zakażenia wirusowe.

Zdarza się jednak, że pediatra przepisuje antybiotyk przeziębionemu maluchowi, który najwyraźniej nie ma jeszcze zapalenia bakteryjnego. Błąd w sztuce? Niekoniecznie. Lekarz może przepisać antybiotyk:

gdy istnieje ryzyko zachorowania na koklusz;

jeśli poprzednie choroby dziecka, nawet wirusowe, kończyły się zawsze infekcjami bakteryjnymi (tzn. bakteria, np. gronkowiec, znajdująca się w organizmie, na skutek spadku odporności dziecka nagle się uaktywniła);

jeżeli choruje niemowlę, którego system odpornościowy nie jest jeszcze dostatecznie sprawny;

jeśli dziecko miało bliski kontakt z chorym na groźne zakażenie bakteryjne, zwłaszcza meningokokowe, paciorkowcowe.

Na stronie portalu dla lekarzy Medycyna Praktyczna można przeczytać, że przy wyborze antybiotyku dla dziecka decydujące znaczenie ma ocena lekarza, która w konkretnym przypadku może odbiegać od obowiązujących wytycznych.

Warto przy tym pamiętać, że im mniejsze dziecko, tym szybciej rozwija się choroba. To często skłania, zwłaszcza mniej doświadczonych lekarzy, do działań prewencyjnych, czyli podania antybiotyku "na wyrost". Doświadczony lekarz, znający dziecko może zalecić uważną obserwację malucha i poprosić o ponowną wizytę za dwa-trzy dni, jeśli nie nastąpi poprawa i dopiero wtedy przepisać antybiotyk. Do takich pochopnych decyzji nakłaniają, niestety, czasem lekarzy same matki przekonane, że nie ma nic lepszego na infekcję i gorączkę niż antybiotyk.

Jak działają

Antybiotyki to związki chemiczne, które niszczą bakterie albo hamują ich rozmnażanie. Mogą być pochodzenia naturalnego (np. penicylinę robi się z pleśni) albo wytwarzane syntetycznie. Jako leki wykorzystuje się te związki, które są dobrze tolerowane przez organizm człowieka, przy czym dzieciom przepisuje się tylko niektóre z dopuszczonych do sprzedaży. W przypadku niemowląt i małych dzieci najczęściej stosuje się antybiotyki z grupy penicylin, cefalosporyn i makrolidów, a unika np. tetracyklin, bo źle wpływają na zawiązki zębowe i zęby.

Najwłaściwszy w danej sytuacji antybiotyk to taki, który będzie najbardziej skuteczny, oraz będzie miał najmniejszą liczbę działań niepożądanych, najdłuższe przerwy pomiędzy kolejnymi dawkami, najlepszy smak oraz najniższą cenę.

Który jest najlepszy

Lekarz nie zawsze wie, jaka bakteria wywołała chorobę. Zapisuje wtedy antybiotyk o tzw. szerokim zakresie działania, czyli taki, który działa na wiele gatunków bakterii. Korzysta też z wyników badań nad skutecznością poszczególnych antybiotyków przy różnych chorobach. Wiadomo na przykład, że przy zakażeniach paciorkowcowych najlepiej podać penicylinę. Czasem lekarz zleca wykonanie posiewu i antybiogramu, żeby zobaczyć, jaka bakteria wywołała chorobę i na jakie antybiotyki jest wrażliwa, a na jakie oporna. To badanie ma jednak sens tylko wtedy, gdy łatwo jest pobrać próbkę do analizy (tak jak przy zakażeniach układu moczowego, zapaleniu gardła) i gdy pacjent nie jest w ciężkim stanie (bo wtedy nie ma czasu na to, żeby kilka dni czekać na wynik).

Jak je podawać

Uwaga! Skuteczność leku nie zależy wyłącznie od jego chemicznych właściwości, ale też od precyzji podawania. Jeśli lekarz zaleci podawanie antybiotyku przez 10 dni, to nawet jeśli poprawa nastąpiła wcześniej (a tak pewnie się stanie, bo to bardzo silnie działający specyfik), należy podawać go nadal. Niezmiernie ważne jest też przestrzeganie dawkowania. Dziecko powinno dostawać dokładnie taką, jak przepisana dawkę. Do odmierzania leku służy łyżeczka (lub kieliszek) z miarką dołączona do leku (można też użyć jednorazowej strzykawki z podziałką - lek podaje się doustnie).

I w równych, zalecanych odstępach czasu - najczęściej dwa lub trzy razy na dobę. Jeśli trzeba podać lek w nocy, dobrze jest, by nocna dawka wypadała w porze karmienia niemowlęcia, a w przypadku starszego dziecka nad ranem (łatwiej będzie je wybudzić). Istotną informacją jest też to, czy antybiotyk należy podawać przed jedzeniem, w jego trakcie czy po jedzeniu. Te drobiazgowe ustalenia naprawdę są istotne, bo wpływają na to, jak lek jest przyswajany. A od tego zależy skuteczność kuracji.

Zobacz także
  • 1
  • Kiedy antybiotyk jest niezbędny sternocleidomastoideus 21.10.08, 21:27

    Autorka wymieniając wskazania do podawania antybiotyku pominęła (moim zdaniem istotne) wskazania stomatologiczne - ropień podokostnowy oraz ropień podśluzówkowy. Zwłascza ten drugi może »

  • Re: Kiedy antybiotyk jest niezbędny anrra12 16.07.13, 21:48

    kiedy leczenie normalnymi lekami nie pomaga, antybiotyki są nam czasami niezbędne i ich przesadne unikanie może nam bardziej zaszkodzić niż ich zażycie, warto po prostu zachować ostrożność, »

Redakcja eDziecko.pl

*

Agnieszka Wirtwein-Przerwa

  • redaktorka naczelna
  • agnieszka.wirtwein@agora.pl

Karolina Stępniewska

  • redaktorka
  • karolina.stepniewska@agora.pl

Joanna Biszewska-Miętka

  • dziennikarka
  • biszewska@yahoo.com

Marcin Sztetter

  • dziennikarz, felietonista
  • marcin.sztetter@gmail.com

Agata Podrażka

  • community menadżerka
  • agata.podrazka@agora.pl

Agnieszka Gil

  • administatorka forum
  • zona_mi@gazeta.pl

W zdrowym ciele zdrowy duch - rozwiązanie konkursu

Sprawdź, czy znalazłeś się wśród laureatów