Rodzice często nieufnie podchodzą do szczepień, bo nie wiedzą, czy są one bezpieczne dla dziecka, czy rzeczywiście uchronią je przed groźnymi chorobami. O ile jednak w przypadku szczepień obowiązkowych nie ma się nad czym zastanawiać i nie ma za co płacić, o tyle decyzja o zakupie zalecanej szczepionki bywa trudna.
Tarcza przeciw chorobom
Szczepionka, to nic innego jak wprowadzone do organizmu osłabione lub martwe chorobotwórcze drobnoustroje albo ich fragmenty, które prowokują system odpornościowy do produkcji przeciwciał.
Dziecko przychodzi na świat obdarowane przez swą mamę tzw. odpornością pierwotną. Niestety, otrzymane od mamy przeciwciała chroniące przed chorobami wystarczają w pełni tylko na pierwsze trzy miesiące życia. Potem, aż do 9. miesiąca życia, system odpornościowy malca jest coraz słabszy. Jego organizm dopiero uczy się rozpoznawać wroga, czyli m.in. wirusy, bakterie, i wytwarzać przeciw nim odpowiednią broń - przeciwciała. Dzięki szczepionkom uczy się szybciej i skuteczniej. Żeby odporność nabyta utrzymywała się przez lata, trzeba przyjmować tzw. przypominające dawki szczepionki.
W ciągu pierwszych dwóch lat życia dziecko poddawane jest obowiązkowym szczepieniom przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, Haemophilus influenzae typu b (tzw. HiB) (obowiązkowa od 2007 roku), odrze, śwince i różyczce. Rodzice mogą się też zdecydować na któreś ze szczepień nieobowiązkowych, zalecanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Należą do nich: Haemophilus influenzae typu b (tzw. HiB) (szczepi się dzieci, które ukończyły 3. rok życia, bo młodsze są dostają szczepionkę obowiązkowo od 2007 roku), grypa, odkleszczowe zapalenie mózgu, Neisseria meningitidis , ospa wietrzna, Streptococcus pneumoniae , wirusowe zapalenie wątroby typu A, rotawirusy.
Bezpieczne i skuteczne
Niektórzy rodzice boją się, że tak wiele szczepień w krótkim czasie to przesada. Boją się, że dziecko niepotrzebnie cierpi podczas i po zastrzyku. Tymczasem dolegliwości towarzyszące szczepieniom można złagodzić (przed szczepieniem można znieczulić skórę specjalnym kremem, po zastrzyku zrobić dziecku okłady z sody oczyszczonej). Można także skorzystać ze szczepionek skojarzonych, które podczas jednego zastrzyku uodparniają na kilka chorób. Preparaty te są równie skuteczne, jak pojedyncze szczepionki i bezpieczne dla dzieci.
Stosowane obecnie szczepionki zawierają znikome ilości nieżywych lub osłabionych drobnoustrojów. Szczepionka nie wywoła więc choroby, co najwyżej może spowodować odczyn poszczepienny czy nieco gorsze samopoczucie. Można powiedzieć, że szczepionka wywołuje zachorowanie "na niby", a w efekcie odporność na daną bakterię czy wirusa. Taką samą odporność zdobyłoby dziecko po prawdziwej chorobie, ale ta obarczona jest przykrymi dolegliwościami i ryzykiem groźnych powikłań.
Jest jeszcze jeden argument za szczepieniami. Część zakażeń bakteryjnych (HiB, meningokoki, pneumokoki) może - w szczególnych przypadkach - przerodzić się w zakażenie uogólnione, groźne dla zdrowia i życia dziecka. Na niektóre z tych bakterii odpowiedzialnych za sepsę można dziecko zaszczepić i uchronić je przed takim niebezpieczeństwem.
Odporność na receptę
Decyzję o zaszczepieniu dziecka zawsze podejmują rodzice wspólnie z lekarzem, który zna swojego małego pacjenta, wie, na jakie zagrożenia jest narażony, jaki jest jego ogólny stan zdrowia. Warto porozmawiać o wszystkich za i przeciw. Na pewno dodatkowe szczepienia będą bardziej wskazane dzieciom z osłabioną odpornością, maluchom z rodzin wielodzietnych, przebywającym w dużych skupiskach rówieśników (żłobek, przedszkole). Jeśli małe dziecko przebywa w domu i rzadko kontaktuje się z obcymi, jest mniej narażone na zakażenia. Ale przed pójściem do przedszkola lepiej dodatkowo zaszczepić je na najgroźniejsze bakterie i wirusy. Szczepionki zalecane kupuje się na receptę (trzeba o nią poprosić lekarza) lub w przychodni (zależy to od zasad poradni, do której zapisane jest dziecko).
Szczepienia zalecane
Haemophilus influenzae typ B (Hib).
Bakteria ta przenosi się drogą kropelkową - wystarczy więc, że zainfekowany malec kaszle, kicha w towarzystwie innych dzieci i zakażenie gotowe. Gdy bakteria wtargnie do organizmu, głęboko w gardle tworzy kolonie. Na tym etapie może wywołać np. zapalenie gardła, ucha środkowego, oskrzeli. Przedostając się do krwiobiegu, dociera do różnych narządów i uszkadza je. Może wówczas dojść np. do ropnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia nagłośni, płuc czy stawów. Ponieważ Hib uodpornił się na wiele antybiotyków, leczenie nimi bywa nieskuteczne.
Zalety szczepienia
Dziecko zostaje uodpornione na szczep bakterii wywołujący bardzo groźne, dające poważne konsekwencje zakażenia. Szczepionka jest szczególnie wskazana dla dzieci z rodzin wielodzietnych, chodzących do żłobków, przedszkoli itp.
Jak podawać?
Szczepionkę (od 2007 roku obowiązkową) podaje się w 6.-8. tygodniu, 3.-4., 5.-6. i 16.-18. miesiącu życia.(np. Act-HIB, Hiberix, PedvaxHIB, HibTITER). Najlepiej zaszczepić dziecko jak najwcześniej (można już w 2. miesiącu życia), ponieważ najmłodsze dzieci najciężej przechodzą zakażenie. Jeśli szczepimy niemowlę w pierwszym półroczu życia, powinno ono otrzymać 3 dawki szczepionki w odstępach sześciotygodniowych i czwartą dawkę przypominającą w 2. roku życia.
Jeśli szczepimy dziecko po raz pierwszy, to powyżej pierwszego roku życia malca szczepi się zwykle tylko raz i wtedy na własny koszt.
Jeśli chcemy dziecku zaoszczędzić licznych wkłuć, możemy się zdecydować na odpłatną szczepionkę skojarzoną tzw. "5 w 1", czyli błonica, tężec, krztusiec, polio, Hib (Infanrix-IPV-Hib, Pentaxim). Jeśli równolegle wypada szczepienie przeciwko wzw typu B, to możemy się zdecydować na odpłatną szczepionkę tzw. "6 w 1" (Infanrix Hexa).
