1. I trymestr ciąży

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
  2. II trymestr ciąży

    1. 15
    2. 16
    3. 17
    4. 18
    5. 19
    6. 20
    7. 21
    8. 22
    9. 23
    10. 24
    11. 25
    12. 26
    13. 27
  3. III trymestr ciąży

    1. 28
    2. 29
    3. 30
    4. 31
    5. 32
    6. 33
    7. 34
    8. 35
    9. 36
    10. 37
    11. 38
    12. 39
    13. 40
  4. I rok życia

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
    15. 15
    16. 16
    17. 17
    18. 18
    19. 19
    20. 20
    21. 21
    22. 22
    23. 23
    24. 24
    25. 25
    26. 26
    27. 27
    28. 28
    29. 29
    30. 30
    31. 31
    32. 32
    33. 33
    34. 34
    35. 35
    36. 36
    37. 37
    38. 38
    39. 39
    40. 40
    41. 41
    42. 42
    43. 43
    44. 44
    45. 45
    46. 46
    47. 47
    48. 48
    49. 49
    50. 50
    51. 51
    52. 52

Podaj: planowaną datę porodu lub datę urodzin dziecka

Zespół popunkcyjny - przyczyny, objawy, leczenie

Zespół popunkcyjny pojawia się po punkcji lędźwiowej. Powikłanie to obejmuje wiele objawów, z czego najbardziej charakterystyczny jest dokuczliwy ból głowy, który pojawia się w pozycji siedzącej i stojącej, ustępuje zaś w pozycji leżącej. Jakie są przyczyny zespołu popunkcyjnego? Jak sobie z nim radzić i jak leczyć?

Zespół popunkcyjny jest powikłaniem po punkcji lędźwiowej, którą wykonuje się w wielu przypadkach: w celu diagnostyki płynu mózgowo-rdzeniowego, podczas wykonania znieczulenia zewnątrzoponowego bądź podpajęczynówkowego (stąd zespół popunkcyjny pojawia się po cesarce). Częstość występowania zespołu popunkcyjnego może sięgać 40% punkcji lędźwiowych.

Zespół popunkcyjny - objawy

Zespół popunkcyjny pojawia się do 5 dni po wykonaniu nakłucia lędźwiowego i  podrażnieniu opony twardej oraz podpajęczynówkowej. Objawem dominującym jest silny ból głowy: tępy, rozpierający lub pulsujący. Lokalizuje się on w okolicy czołowej lub potylicznej. Ból głowy częściej jest obustronny i nasila się w trakcie kichania, kaszlu i ucisku na gałki oczne. Charakterystyczne jest to, że potęguje się w ciągu 15 minut po przyjęciu przez pacjenta pozycji siedzącej lub stojącej i zmniejsza się w ciągu 15 minut po przyjęciu pozycji leżącej. Jego ustępowanie jest tym szybsze, im krócej trwała pionizacja.

W większości przypadków oprócz bólu głowy pojawiają się:

  • nudności,
  • zawroty głowy,
  • uczucie oszołomienia,
  • światłowstręt,
  • sztywność karku,
  • szumy uszne,
  • bóle pleców,
  • zaburzenia słuchu oraz niewyraźne widzenie.

Zespół popunkcyjny - przyczyny

Mechanizm powstania bólu głowy w zespole popunkcyjnym jest niejasny. Wiadomo, że zespół popunkcyjny wiąże się z wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego, który występuje po nakłuciu lędźwiowym, w miejscu przekłucia opony twardej. Nie musi być on związany z pobieraniem płynu mózgowo-rdzeniowego. Okazuje się, że wystarczy samo wkłucie - zespół popunkcyjny jest powikłaniem, które występuje także w przypadkach nakłucia lędźwiowego bez pobrania płynu.

Co wywołuje zespół popunkcyjny? Nie ma jednej teorii, ponieważ przyczyny nie zostały dotychczas w pełni wyjaśnione. Najczęściej uznaje się, że dolegliwości powoduje obniżenie ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego. Według innej teorii przyczyną bólu głowy jest rozszerzenie naczyń krwionośnych wewnątrzczaszkowych.

Na częstość występowania zespołu popunkcyjnego ma wpływ średnica igły użytej do wykonania znieczulenia - im jest cieńsza, tym mniejsze prawdopodobieństwo rozwoju schorzenia. Ryzyko jego pojawienia się jest również proporcjonalne do ilości utraconego płynu.

Zespół popunkcyjny - leczenie

Leczenie zespołu popunkcyjnego nie zawsze bywa konieczne. Ból głowy, będący jego najbardziej dokuczliwym objawem, zwykle ustępuje samoistnie w ciągu tygodnia lub też w ciągu 48 godzin po włączeniu leczenia przyczynowego. Zespół popunkcyjny nie pozostawia trwałych następstw.

Ponieważ ból głowy, będący objawem zespołu popunkcyjnego, ma związek z pozycją ciała (pojawia się w pozycji siedzącej i stojącej, ustępuje zaś w pozycji leżącej), zwykle po zabiegu punkcji wystarcza pozostawić pacjenta w pozycji horyzontalnej i zadbać o jego nawadnianie dożylne, by szybko wyrównać utraconą objętość płynu mózgowo-rdzeniowego.

W cięższych przypadkach do przestrzeni zewnątrzoponowej podaje się "łatę" z krwi pacjenta, czyli zewnątrzoponowe (tj. nadtwardówkowe) iniekcje własnej krwi chorego. Co to oznacza? Do przestrzeni zewnątrzoponowej, w miejscu wcześniej wykonanej punkcji, wstrzykuje się krew pacjenta. Wówczas zaleca się leżenie, by krew mogła skrzepnąć, co przyspiesza proces zasklepienia miejsca wkłucia, czyli otworu w oponie twardej.

Jeśli objawy mają znaczne nasilenie lub trwają długo, stosuje się również leki zwężające naczynia mózgowe oraz leki przeciwbólowe,  przeciwwymiotne czy uspokajające.

Więcej o: