1. I trymestr ciąży

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
  2. II trymestr ciąży

    1. 15
    2. 16
    3. 17
    4. 18
    5. 19
    6. 20
    7. 21
    8. 22
    9. 23
    10. 24
    11. 25
    12. 26
    13. 27
  3. III trymestr ciąży

    1. 28
    2. 29
    3. 30
    4. 31
    5. 32
    6. 33
    7. 34
    8. 35
    9. 36
    10. 37
    11. 38
    12. 39
    13. 40
  4. I rok życia

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
    15. 15
    16. 16
    17. 17
    18. 18
    19. 19
    20. 20
    21. 21
    22. 22
    23. 23
    24. 24
    25. 25
    26. 26
    27. 27
    28. 28
    29. 29
    30. 30
    31. 31
    32. 32
    33. 33
    34. 34
    35. 35
    36. 36
    37. 37
    38. 38
    39. 39
    40. 40
    41. 41
    42. 42
    43. 43
    44. 44
    45. 45
    46. 46
    47. 47
    48. 48
    49. 49
    50. 50
    51. 51
    52. 52

Podaj: planowaną datę porodu lub datę urodzin dziecka

Fosfataza zasadowa - norma, badania, wyniki

Fosfataza zasadowa jest enzymem występującym we wszystkich komórkach organizmu. Jego poziom oznacza się podczas rutynowych badań laboratoryjnych, a zarówno zbyt wysoki, jak i zbyt niski wynik może wskazywać na patologie i choroby zachodzące zwłaszcza w obrębie kości, wątroby, dróg żółciowych i jelit. Co warto wiedzieć o fosfatazie zasadowej? Jak wyglądają normy i o czym świadczy ich przekroczenie?

Fosfataza zasadowa, znana również jako fosfataza alkaliczna (ALP), to jeden z enzymów ludzkiego organizmu. Ma on charakter nieswoisty tkankowo - występuje we wszystkich komórkach. Najwyższe wartości przyjmuje w wątrobie, jelitach i kościach. Enzym ten wydalany jest wraz z żółcią.

Fosfataza zasadowa jest obecna:

  • w kościach - tzw. frakcja kostna, stanowiąca 50-60% całkowitej aktywności,
  • jelitach - komórkach nabłonkowych, tzw. frakcja jelitowa, stanowiąca 30% całkowitej aktywności,
  • wątrobie - w komórkach kościotwórczych, tzw. frakcja wątrobowa, stanowiąca 10-20% całkowitej aktywności.

Fosfataza zasadowa - kiedy wykonywać badanie?

Oznaczenie fosfatazy zasadowej ma dużą wartość diagnostyczną, zwłaszcza w przypadku kości oraz wątroby i dróg żółciowych. Badanie fosfatazy zasadowej wykonuje się w przypadku:

  • podejrzenia chorób kości czy niedoborów witaminy D,
  • podejrzenia chorób wątroby, pęcherzyka i dróg żółciowych,
  • niewydolności nerek, zaburzeń przytarczyc,
  • nowotworu złośliwego.

Badanie ALP stosowane jest również w celu monitorowania leczenia choroby wątroby i  kości oraz wpływu leków na pracę wątroby.

Fosfataza zasadowa - norma

Normy fosfatazy zasadowej zależą od wieku i stanu pacjenta. Należy pamiętać, że fosfataza zasadowa może być fizjologicznie podwyższona u kobiet w ciąży i dzieci.

Normy fosfatazy zasadowej w badaniu biochemicznym u zdrowej osoby wynoszą:

  • u niemowląt - 50-165 U/l,
  • u dzieci - 20-150 U/l,
  • u dorosłych - 20-70 U/l.

Fosfatazę zasadową można oznaczyć podczas rutynowego badania krwi. Jej aktywność oceniania się na podstawie próbki krwi żylnej. Wynik badania zawsze należy analizować i interpretować w oparciu o normy podane przez laboratorium je wykonujące. Wynik fosfatazy alkalicznej (ALP) może mieścić się w normie, ale i wskazywać zarówno obniżony, jak i podwyższony poziom enzymu.

Fosfataza zasadowa w ciąży

Warto wiedzieć, że fosfataza zasadowa w ciąży, zwłaszcza w 3. trymestrze jest fizjologicznie podwyższona, ponieważ łożysko produkuje duże ilości tego enzymu. Sytuacja wraca do normy do mniej więcej 3 tygodni po porodzie.

Fosfataza zasadowa u dzieci

Trzeba pamiętać, że podwyższona fosfataza zasadowa jest typowa i naturalna u niemowląt oraz dzieci w okresie dojrzewania, co jest związane w intensywnym rośnięciem, szybkim wzrostem kości i wysoką aktywnością frakcji kostnej fosfatazy zasadowej. Największe stężenie ALP występuje w okresie intensywnego wzrostu organizmu.

Fosfataza zasadowa podwyższona

Podwyższona fosfataza zasadowa może pojawić się nie tylko w ciąży czy w okresie dojrzewania. Wysoki poziom ALP we krwi może wskazywać na:

  • choroby układu kostnego, takie jak: krzywica, choroba Pageta, nowotwory pierwotne i przerzutowe, rozległe złamania, choroby szpiku kostnego,
  • choroby wątroby i dróg żółciowych (mogą sugerować marskość i uszkodzenie wątroby),
  • choroby przewodu pokarmowego: wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna,
  • niedobory: witaminy D, fosforanów czy wapnia,
  • choroby nerek,
  • nadczynność przytarczyc,
  • mononukleozę zakaźną,
  • długotrwałe stosowanie leków moczopędnych,
  • niewydolność serca, zawał serca,
  • choroby nowotworowe.

Fosfataza zasadowa obniżona

Fosfataza zasadowa obniżona może świadczyć o toczącym się w organizmie procesie chorobowym. Obniżona fosfataza zasadowa może wskazywać na:

  • przewlekłe choroby jelit przebiegające z zaburzeniami wchłaniania (np. celiakia),
  • brak prawidłowego odkładania się wapnia w kościach (hipofosfatazemia),
  • niedoczynność tarczycy,
  • niedożywienie,
  • niedobory mikroelementów i witamin (cynku i magnezu),
  • nadmierną podaż witaminy D,
  • długotrwałą antykoncepcję hormonalną,
  • zaburzenia wzrostu kości (kretynizm, niedobór kwasu askorbinowego) czy osteoporozę.
Więcej o: