1. I trymestr ci捫y

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
  2. II trymestr ci捫y

    1. 15
    2. 16
    3. 17
    4. 18
    5. 19
    6. 20
    7. 21
    8. 22
    9. 23
    10. 24
    11. 25
    12. 26
    13. 27
  3. III trymestr ci捫y

    1. 28
    2. 29
    3. 30
    4. 31
    5. 32
    6. 33
    7. 34
    8. 35
    9. 36
    10. 37
    11. 38
    12. 39
    13. 40
  4. I rok 篡cia

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
    15. 15
    16. 16
    17. 17
    18. 18
    19. 19
    20. 20
    21. 21
    22. 22
    23. 23
    24. 24
    25. 25
    26. 26
    27. 27
    28. 28
    29. 29
    30. 30
    31. 31
    32. 32
    33. 33
    34. 34
    35. 35
    36. 36
    37. 37
    38. 38
    39. 39
    40. 40
    41. 41
    42. 42
    43. 43
    44. 44
    45. 45
    46. 46
    47. 47
    48. 48
    49. 49
    50. 50
    51. 51
    52. 52

Podaj: planowan dat porodu lub dat urodzin dziecka

In vitro i inne metody wspomaganego rozrodu

To metody leczenia niep這dno軼i, kt鏎ych pewien etap odbywa si w laboratorium. W przypadku inseminacji jest to przygotowanie nasienia, a w in vitro - zap這dnienie kom鏎ki i przygotowanie zarodk闚 do podania do macicy.
Inseminacja domaciczna

(IUI - Intrauterine Insemination)

Polega na podaniu do jamy macicy specjalnie przygotowanego nasienia. Stosuje si j, gdy parametry nasienia s obni穎ne (w niewielkim stopniu), gdy s zaburzenia owulacji, wrogo嗆 郵uzu szyjkowego lub niep這dno嗆 ma charakter immunologiczny albo idiopatyczny. Nie stosuje si jej przy niedro積o軼i jajowod闚, braku owulacji, znacznym os豉bieniu nasienia.

Inseminacj mo積a wykonywa w cyklu stymulowanym lub w naturalnym. Dokonuje si jej w okresie owulacji potwierdzonej za pomoc USG.

Przed zabiegiem partner oddaje nasienie, kt鏎e jest specjalnie preparowane w laboratorium. Plemniki zostaj oddzielone od innych sk豉dnik闚 nasienia i zag瘰zczone, co trwa od p馧 do p馧torej godziny. Nast瘼nie, na fotelu ginekologicznym, za pomoc cienkiego cewnika wprowadza si to wypreparowane nasienie do jamy macicy. Sam zabieg jest w miar prosty, kr鏒ki, niebolesny i mo積a po nim prowadzi normalny tryb 篡cia. Niekt鏎zy zalecaj wsp馧篡cie w dniu zabiegu, by zwi瘯szy szanse zap這dnienia.

Inseminacj mo積a powtarza w kolejnych dniach cyklu lub w kolejnych cyklach. Skuteczno嗆 tej metody waha si od 8 proc. do 12 proc.

Zwykle dokonuje si mniej wi璚ej sze軼iu pr鏏. W razie niepowodzenia kolejnym etapem jest zap這dnienie pozaustrojowe.

Zap這dnienie pozaustrojowe i transfer zarodka

(IVF - ET in vitro fertilization/ embryo transfer)

1. Pierwszym etapem jest hiperstymulacja owulacji, czyli sprowokowanie jajnik闚 do wyprodukowania wi瘯szej liczby kom鏎ek jajowych w jednym cyklu (optymalnie 5-15). W tym celu podaje si kobiecie leki stymuluj帷e owulacj. Nast瘼nie kontroluje si wzrost p璚herzyk闚 za pomoc USG oraz poziom estradiolu w surowicy krwi. Gdy wielko嗆 p璚herzyk闚 i st篹enie estradiolu osi庵n odpowiednie warto軼i, podaje si preparat hCG, by zako鎍zy stymulacj i osi庵n望 odpowiedni dojrza這嗆 kom鏎ek jajowych.

2. Kolejny etap to punkcja jajnik闚, czyli pobranie z p璚herzyk闚 jajnikowych p造nu zawieraj帷ego kom鏎ki jajowe. Punkcj wykonuje si po 36-40 godzinach od podania hCG. Kilkunastominutowy zabieg przeprowadzany jest w kr鏒kim znieczuleniu og鏊nym, przez pochw, pod kontrol USG. Znalezione w p造nie p璚herzykowym kom鏎ki jajowe umieszcza si w inkubatorze w specjalnych od篡wkach.

3. W tym samym czasie partner oddaje nasienie. Za pomoc technik wirowania lub przesiewania wybiera si najlepiej zbudowane i naj篡wotniejsze plemniki.

4. Po trzech-sze軼iu godzinach po punkcji, do szalki z pobranymi kom鏎kami dodaje si przygotowane plemniki. Naczynie umieszcza si w inkubatorze na 18-20 godzin. W tym czasie samoistnie dochodzi do zap這dnienia.

5. Po ustalonym czasie p逝cze si kom鏎ki jajowe z zawiesiny plemnik闚 i sprawdza pod mikroskopem, czy i w ilu kom鏎kach dosz這 do zap這dnienia. Zwykle zap豉dnia si 70-80 proc. kom鏎ek. Po tej ocenie i zmianie po篡wki zap這dnione kom鏎ki wracaj do inkubatora. Tam po oko這 25 godzinach zygoty dziel si na dwie kom鏎ki potomne, czyli blastomery, potem na cztery kom鏎ki, osiem i staj si zarodkami.

6. W drugiej-trzeciej dobie (w niekt鏎ych o鈔odkach w pi徠ej dobie) po zap這dnieniu dokonuje si przeniesienia zarodk闚 do macicy. Zwykle przenosi si jednocze郾ie dwa zarodki. Przeniesienie tylko jednego zmniejsza szanse na ci捫, ale zmniejsza te ryzyko ci捫y mnogiej. Proponuje si je m這dszym pacjentkom z wi瘯sz szans na ci捫. Przeniesienie wi璚ej ni dw鏂h zwi瘯sza ryzyko ci捫y mnogiej, ale te zwi瘯sza szans na ci捫 pojedyncz. Czasem proponuje si je starszym pacjentkom. Z przeniesionych dw鏂h zarodk闚 mog zagnie寮zi si oba, jeden, czasem 瘸den - podobnie dzieje si w naturze.

W cienkim plastikowym cewniku umieszcza si zarodki wraz z odrobin p造nu hodowlanego. Na fotelu ginekologicznym wprowadza si cewnik do jamy macicy i podaje jego zawarto嗆. Na godzin przed transferem warto wypi ok. litra p造nu i nie oddawa moczu. Wype軟iony p璚herz moczowy "wyprostowuje" macic i u豉twia przeprowadzenie zabiegu. Sam zabieg jest kr鏒ki, prosty i niebolesny.

7. Po transferze trzeba prowadzi unormowany tryb 篡cia. D逝窺za podr騜 zalecana jest dopiero nast瘼nego dnia. Trzeba te przyjmowa zalecane przez specjalist leki zwi瘯szaj帷e szans zagnie盥瞠nia zarodk闚. Po 12-14 dniach mo積a wykona test ci捫owy, za po 25-30 dniach badanie USG potwierdzaj帷e ci捫. Skuteczno嗆, zale積ie od grupy pacjentek i o鈔odka waha si mi璠zy 20 a 50 proc. podj皻ych pr鏏.



Specjalne techniki przy zap這dnieniu pozaustrojowym

•  Mikroiniekcja plemnika do komórki jajowej (ICSI - Intracytoplasmatic Sperm Injection)

To zabieg stosowany w przypadku bardzo ma貫j liczby i ruchliwo軼i plemnik闚. Polega na wyselekcjonowaniu pod mikroskopem pojedynczych prawid這wych plemnik闚 i umieszczeniu ich za pomoc specjalnej mikropipety we wn皻rzu kom鏎ek jajowych. Jest to jedyny przypadek, gdzie mo積a m闚i o "sztucznym zap這dnieniu". Dalsze etapy jak w klasycznym in vitro.

•  Przezskórne pobranie plemników z naj康rza (PESA - Pericutaneus Epidydymis Sperm Aspiration) lub z j康ra (TESE - Testicular Sperm Extraction)

Zabieg pobrania za pomoc biopsji plemnik闚 z j康ra lub naj康rza wykonywany w kr鏒kim znieczuleniu og鏊nym, stosowany w przypadku ca趾owitego braku plemnik闚 w nasieniu. Zabieg przeprowadza si w tym samym dniu co punkcj u kobiety lub wcze郾iej (wtedy plemniki si zamra瘸). Po wyizolowaniu plemnik闚 lub rozmro瞠niu uzyskanych wcze郾iej zawsze przeprowadza si ICSI.

Dalsze etapy jak w klasycznym in vitro.

•  Dojrzewanie komórek in vitro (IVM - in vitro maturation)

To technika wspomaganego rozrodu, gdzie wi璚ej etap闚 odbywa si w laboratorium. Stosowana u kobiet, kt鏎e ze wzgl璠闚 zdrowotnych nie mog by poddawane standardowej stymulacji. Niedojrza貫 i niezdolne jeszcze do zap這dnienia kom鏎ki jajowe pobiera si z jajnik闚. Umieszcza si je w inkubatorze w od篡wkach zawieraj帷ych hormony, podawane zwykle kobiecie do stymulacji owulacji. Pod ich wp造wem 40-70 proc. kom鏎ek jajowych dojrzewa i staje si zdolne do zap這dnienia. Dalsze etapy to ICSI - IVF - ET. Szanse na ci捫 s tu o 15-20 proc. mniejsze.

•  Naci璚ie os這nki

Zabieg wykonywany pod mikroskopem, polegaj帷y na naci璚iu os這nki przejrzystej otaczaj帷ej zarodek, przed jego transferem do macicy, co ma mu pom鏂 w zagnie盥瞠niu si w jej 郵uz闚ce. Proponowany przez biologa po obserwacji zarodk闚, przy poprzednich niepowodzeniach zagnie盥瞠nia, przy s豉bo rozwijaj帷ych si lub pochodz帷ych z rozmro瞠nia zarodkach, je郵i zarodek ma bardzo grub otoczk, gdy kobieta ma ponad 37 lat albo granicznie wysoki poziom FSH. Zabieg zwi瘯sza ryzyko ci捫y bli幡iaczej jednojajowej.

•  Diagnostyka przedimplantacyjna (PGD - Preimplantation Genetic Diagnosis)

Technika pozwalaj帷a wykry niekt鏎e wady genetyczne u zarodka i wyselekcjonowa zdrowe zarodki przed podaniem ich do macicy. Zarezerwowana dla przypadk闚 du瞠go ryzyka - je郵i kt鏎e z rodzic闚 jest nosicielem wady genetycznej, je郵i poprzednie ci捫e obumiera造. W trzeciej dobie 篡cia zarodka, gdy sk豉da si on z o鄉iu kom鏎ek, mo積a bez szkody dla jego dalszego rozwoju pobra jedn z nich do badania genetycznego. Do transferu kwalifikowane s tylko zdrowe zarodki. Alternatyw jest wybieranie do zap這dnienia tylko prawid這wych kom鏎ek jajowych. Pozwala to na rozwianie w徠pliwo軼i etycznych zwi您anych z selekcj zarodk闚. Badania te s bardzo pracoch這nne, kosztowne i wykonywane przez nieliczne o鈔odki.

•  Kriokonserwacja (mro瞠nie) zarodków, zygot, komórek jajowych i nasienia

Zamra瘸nie kom鏎ek i zarodk闚 jest nieod陰czn cz窷ci technik wspomaganego rozrodu. Bez niego ta procedura staje si bardziej kosztowna, czasoch這nna i obci捫aj帷a dla pacjent闚, a tak瞠 mniej skuteczna. Nadliczbowe zarodki uzyskane w tym procesie (transferuje si zwykle dwa) musz by zamro穎ne, inaczej nie prze篡j. Ka盥a lecz帷a si para, kt鏎a nie akceptuje kriokonserwacji zarodk闚, mo瞠 podj望 decyzj o zap這dnieniu tylko takiej liczby kom鏎ek, kt鏎a pozwoli na podanie wszystkich uzyskanych w danym cyklu leczenia zarodk闚.

Zamra瘸 si je technik powolnego sch豉dzania i przechowuje w ciek造m azocie w temp. -196 st. C. Przechowywane w ten spos鏏 s w stanie prze篡 i zachowa zdolno嗆 rozwoju nawet kilkana軼ie lat. W podobny spos鏏 mo積a mrozi nasienie w banku nasienia oraz zygoty lub kom鏎ki jajowe. Mro瞠nie nasienia jest cz瘰to nieodzowne, je郵i jego pozyskanie jest bardzo trudne. Mro瞠nie kom鏎ek jajowych ma bardzo nisk skuteczno嗆 i nale篡 je wci捫 traktowa eksperymentalnie.

•  Transfer rozmro穎nych zarodków

W razie niepowodzenia transferu lub gdy planuje si kolejne dziecko, mo積a wr鏂i po zamro穎ne zarodki. Dokonuje si ich transferu do macicy bez konieczno軼i kolejnej hiperstymulacji, punkcji czy oddawania nasienia. Skuteczno嗆 transfer闚 rozmro穎nych zarodk闚 jest jednak o prawie po這w ni窺za, szanse na ci捫 wynosz do ok. 15-20 proc.

•  Wykorzystanie nasienia dawcy i podarowanych komórek jajowych

W przypadku ca趾owitego braku plemnik闚 w nasieniu i j康rach m篹czyzny istnieje mo磧iwo嗆 skorzystania z nasienia dawcy. Dawcy nasienia s obecnie anonimowi, musz spe軟ia wysokie wymagania co do stanu zdrowia i p這dno軼i i s wszechstronnie badani pod k徠em wi瘯szo軼i chor鏏. Oddawane nasienie jest badane, zamra瘸ne i przechowywane w bankach nasienia. Mo積a je wykorzysta do inseminacji domacicznej lub do zap這dnienia pozaustrojowego po minimum sze軼iomiesi璚znej kwarantannie i powt鏎nych badaniach infekcyjnych. Zapobiega to przeniesieniu chor鏏 o d逝gim okresie wyl璕ania (np. HIV).

Dawstwo kom鏎ek jajowych jest o wiele rzadsze i trudniejsze do przeprowadzenia, gdy wi捫e si ze stymulacj owulacji i zabiegiem punkcji umo磧iwiaj帷ej pobranie kom鏎ek. Dlatego cz瘰tszy jest tzw. sharing (dzielenie si), czyli podarowanie innej niep這dnej pacjentce swoich nadliczbowych kom鏎ek jajowych po skutecznej stymulacji, gdy pacjentka jest zdrowa i podchodzi do in vitro z powodu niep這dno軼i partnera.

Mo磧iwe powik豉nia

•  Zespó hiperstymulacji jajników.

Nadmierna reakcja organizmu na stymulacj owulacji powoduj帷a powstawanie torbieli jajnik闚, zaburze elektrolitowych. Niekiedy dochodzi do zaburze pracy w徠roby i nerek. W ci篹kich postaciach mo瞠 wymaga leczenia szpitalnego.

•  Ci捫e mnogie.

Cho niekt鏎zy marz o bli幡iakach, z punktu widzenia medycyny ci捫a mnoga jest niepo膨danym zjawiskiem. Jest niestety obarczona o wiele wi瘯szym ryzykiem powik豉 dla matki i dzieci.

•  Wzrost ryzyka raka jajnika po stymulacji owulacji.

Wed逝g niekt鏎ych naukowc闚 nadmierna liczba stymulowanych owulacji mia豉by powodowa mikrouszkodzenia jajnika, kt鏎e w przysz這軼i mog przyczyni si do rozwoju raka jajnika. Wci捫 trwaj badania, kt鏎e maj potwierdzi b康 wykluczy t hipotez.

Wiadomo, 瞠 ryzyko zachorowania na raka piersi czy raka jajnika u kobiet niep這dnych jest i tak wi瘯sze ni w og鏊nej populacji wszystkich kobiet.

Spo鈔鏚 najwi瘯szych wsp鏊not religijnych 鈍iata jedynie Ko軼i馧 rzymskokatolicki opowiada si zdecydowanie przeciw technikom wspomaganego rozrodu. Nie zakazuje ich judaizm ani islam. Ko軼io造 protestanckie i prawos豉wny sprzeciwiaj si niszczeniu zarodk闚, ale dopuszczaj ich mro瞠nie w celu p騧niejszego wykorzystania.

Wady i zalety technik wspomaganego rozrodu

Wady

1. Nie rozwi您uje wszystkich problem闚 niep這dno軼i. Nie zawsze skuteczna. Trudno przewidzie powodzenie.

2. Procedury trwaj d逝go. Codzienne zastrzyki, niezb璠ne cz瘰te kontrole lekarskie. Czasem konieczne jest powt鏎zenie zabiegu.

3. Wysoki koszt, brak refundacji lek闚 i zabieg闚 przez NFZ.

4. Mo磧iwo嗆 powik豉 (ryzyko hiperstymulacji lub krwawienia po punkcji).

Zalety

1. Najskuteczniejsze procedury umo磧iwiaj帷e posiadanie dziecka nawet w przypadku powa積ych chor鏏 (np. brak plemnik闚 w nasieniu).

2. Wzgl璠nie kr鏒ki czas trwania leczenia, bior帷 pod uwag wcze郾iejsz, nieraz wieloletni i bezskuteczn walk z niep這dno軼i (liczba i zakres zabieg闚 w leczeniu przyczynowym s jeszcze wi瘯sze).

3. Wysoki koszt koreluje ze stosunkowo wysok skuteczno軼i.

4. Niejednokrotnie stanowi ostateczn metod diagnostyczn (tylko w ten spos鏏 mo積a dowiedzie si, czy kom鏎ki jajowe znajduj si wewn徠rz p璚herzyk闚 i jakiej s jako軼i, a tak瞠 czy plemniki i kom鏎ki jajowe s zdolne do zap這dnienia).

Wi璚ej o: