1. I trymestr ciąży

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
  2. II trymestr ciąży

    1. 15
    2. 16
    3. 17
    4. 18
    5. 19
    6. 20
    7. 21
    8. 22
    9. 23
    10. 24
    11. 25
    12. 26
    13. 27
  3. III trymestr ciąży

    1. 28
    2. 29
    3. 30
    4. 31
    5. 32
    6. 33
    7. 34
    8. 35
    9. 36
    10. 37
    11. 38
    12. 39
    13. 40
  4. I rok życia

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
    15. 15
    16. 16
    17. 17
    18. 18
    19. 19
    20. 20
    21. 21
    22. 22
    23. 23
    24. 24
    25. 25
    26. 26
    27. 27
    28. 28
    29. 29
    30. 30
    31. 31
    32. 32
    33. 33
    34. 34
    35. 35
    36. 36
    37. 37
    38. 38
    39. 39
    40. 40
    41. 41
    42. 42
    43. 43
    44. 44
    45. 45
    46. 46
    47. 47
    48. 48
    49. 49
    50. 50
    51. 51
    52. 52

Podaj: planowaną datę porodu lub datę urodzin dziecka

Nowy schemat żywienia niemowląt: "Dieta musi być smaczna i akceptowana przez dziecko" [WYWIAD]

Wytyczne dotyczące wprowadzania nowych produktów do diety niemowląt zostały zmienione i zaktualizowane. Jest wiele zmian. O nowych zaleceniach rozmawiamy z jednym z ich autorów, prof. Piotrem Sochą z Centrum Zdrowia Dziecka.
Karolina Stępniewska: W maju tego roku zmieniono zalecenia dotyczące żywienia niemowląt karmionych piersią i mlekiem modyfikowanym. Jednak niewielu rodziców o tym wie, dlaczego?

prof. Piotr Socha*: - Nowe wytyczne zostały opracowane według pewnych standardów metodologicznych. Mają dostarczać dowodów na tezy, które znalazły się w tych wytycznych. Teraz trzeba ten tekst przetłumaczyć na język bardziej zrozumiały dla rodziców. Dlatego właśnie pracujemy z prof. Hanną Szajewską, która jest kierownikiem tego projektu, nad wytycznymi, który w przystępny sposób opowiedzą, jak należy żywić niemowlęta.

W jakiej formie będą dostępne?

- "Medycyna Praktyczna" podjęła się wydania nowych standardów medycznych dla rodziców.

Czy to znaczy, że obowiązujący do tej pory schemat żywienia niemowląt przestanie być aktualny? Lekarze w całej Polsce w swoich gabinetach będą zalecać nowe wytyczne?

- Tak myślę. Wszystkie wytyczne powinny być aktualizowane co 2-5 lat. Po 5 latach wszystkie zalecenia są przestarzałe i albo ich autorzy powinni się wypowiedzieć na ich temat, akceptując i aktualizując ich treści lub modyfikując je.

Kiedy urodziło się moje pierwsze dziecko, podchodziłam bardzo rygorystycznie do schematu żywienia niemowląt. Przy drugim byłam już mniej uważna. Z badań przeprowadzonych w CZD wynika, że tylko 14 proc. rodziców zna zalecenia dotyczące żywienia niemowląt, a stosuje się do nich zaledwie 7 proc. Dlaczego tak mało?

- Myślę, że to problem komunikacji. Pierwotnie wytyczne mają charakter oficjalnego i naukowego dokumentu i są kierowane głównie do lekarzy, jednak w dalszej kolejności powinny doczekać się opracowania ich dla rodziców. Oczywiście dziennikarze pisali o tych wytycznych, zwracali uwagę na różne błędy w żywieniu, ale nie było jednego spójnego, medycznego tekstu kierowanego do rodziców. Teraz chcielibyśmy ten błąd naprawić i dlatego pracujemy nad tekstem dla rodziców.

Niektóre ze zmian są wprost rewolucyjne! Podawać jednocześnie białko z żółtkiem? I ręka ma mi nie zadrżeć? A co z alergią?

- Rewolucyjne jest to może w tym sensie, że wcześniej sformułowano niektóre zalecenia bardzo rygorystycznie, nie miały jednak bardzo dobrych podstaw naukowych. Ponadto nasza wiedza ciągle się zmienia i poglądy naukowe też ewoluują. Rzeczywiście, w Polsce zalecano wprowadzanie najpierw samego żółtka. Ale ani w Europie Zachodniej, ani w Stanach Zjednoczonych, takich zaleceń nie ma.

To, co w aktualnych poglądach na żywienie jest najbardziej rewolucyjne to fakt, że podawanie niemowlętom w odpowiednim okresie żywności potencjalnie alergizującej może nawet zmniejszać ryzyko wystąpienia alergii, bo rozwija tolerancję pokarmową.

Czy nowe wytyczne zachowują wczesną ekspozycję na gluten?

- Podanie glutenu w odpowiednim okresie wiąże się z dwoma celami: zmniejszeniem ryzyka wystąpienia celiakii oraz samej alergii. Z badań obserwacyjnych, ale też niewystarczająco dobrze udokumentowanych, wynika, że wprowadzenie niewielkiej ilości glutenu w 5-6 miesiącu życia zmniejsza ryzyko ich wystąpienia. Ale tylko u niemowląt karmionych piersią! Jeśli matka nie karmi piersią to nie wiemy, czy wcześniejsze wprowadzenie glutenu chroni dziecko.

Ale i tak je zalecamy dzieciom karmionym mieszankami?

- Mówimy, że to nie ma wtedy aż takiego znaczenia. Nowe wytyczne nie są zdefiniowane w aż tak kategoryczny sposób odnośnie różnych wskazań jak poprzednie, które mówiły dokładnie: "Proszę przygotować gluten w takiej a takiej formie, w takiej a takiej ilości".

Ja przy tej okazji rozważałam nawet zakup wagi aptekarskiej!

- No właśnie, to bardzo męczyło rodziców. Powiem szczerze, że nie ma żadnych dowodów, że musi być podawana taka ilość glutenu, jak to podawano w poprzednich zaleceniach. Dlatego my napisaliśmy: "małą, niewielka ilość". Nie chcemy jej definiować. Trudno katować matki jakimiś specjalnymi wskazaniami i dawać instrukcje przygotowania posiłku z glutenem, jeśli nie mamy dowodów na to, że to postępowanie przynosi odpowiednią korzyść.

Ja swojemu dziecku dawałem szczyptę chleba, jego miękkiej części i wkładałem mu ją do ust. Nie kierowałem się ilością podaną we wskazaniach. Ale też miałem wiedzę o tym, że nie ma badań na poparcie tezy o podawaniu tej konkretnej ilości. Rozumiem, że chodziło tu o podanie jakiejś wskazówki, ile mniej więcej glutenu powinno się podać, ale z tej wskazówki w praktyce zrobiono bardzo skrupulatny wymóg, który bardzo obciążał młodą matkę.

W obecnych wskazaniach podajemy ogólne zasady i staramy się je tłumaczyć w miejsce rygorystycznie sformułowanych wymogów. Rodzic musi wiedzieć, po co coś robi i jakie to ma znaczenie. Jeśli nie ma dobrych dowodów na to, że coś rzeczywiście przyniesie korzyść, to staramy się aż tak skrupulatnie tego nie definiować. Dlatego właśnie np. nie mówimy, żeby podawać samo żółtko, tylko, że może być całe jajko, bo wcale nie mamy dowodów na to, że podaż białka jajka stwarza jakiś rzeczywisty problem.

W jakim okresie ryzyko wystąpienia alergii jest mniejsze?

- Badania nie precyzują dokładnie tego okresu, ale jest to czas mniej więcej między 5-10 miesiącem życia. Są np. badania szwedzkie, które mówią, że podanie ryby przed 10 miesiącem życia zmniejsza ryzyko alergii.

Czy to dotyczy wszystkich alergenów? Cytrusów? Truskawek?

- W zaleceniach zwracamy raczej uwagę na to, że możemy podawać te produkty, które są dla dziecka korzystne - stąd ryby. Nie ma potrzeby tak wcześnie podawać cytrusów. Truskawki oczywiście można, ale to też nie znaczy, że koniecznie musimy to zrobić.

Podawajmy różne produkty, które chcemy wprowadzić do diety i w tym czasie mamy szansę, żeby sprzyjały rozwojowi tolerancji i żeby później nie występowały problemy z ich podawaniem. Zasadniczo jednak można podawać różne produkty potencjalnie alergizujące.

- A dlaczego proponuje się podawanie najpierw warzyw, a potem owoców?

- Z owocami zazwyczaj nie ma problemów, bo są słodkie. Dzieci chętnie jedzą coś o słodkim smaku. Warzywa są mniej słodkie i dzieci często nie chcą ich jeść, jeśli nie nauczą się tych smaków w okresie niemowlęcym. Najłatwiej uczy się smaków właśnie miedzy 5-10 miesiącem życia.

Dużo mówi się też o tym, żeby nie używać cukru i soli. Jednak rodzice często twierdzą, że obiadki dla niemowląt nie mają smaku, więc je doprawiają. Z moich obserwacji wynika jednak, że jeśli dziecko nie pozna słonego czy słodkiego smaku, to nie będzie się go domagać.

- Dokładnie tak jest. Uważamy, że rodzice niepotrzebnie próbują smak tych produktów. Badanie dr Stolarczyk pokazało, że rodzice często dosalają i dosładzają gotowe produkty, bo uważają, że są niesmaczne. Awersja do różnych smaków, zwłaszcza warzyw, rozwija się bardzo łatwo, dlatego warto powtarzać ekspozycję na warzywa, nawet 10 razy - najczęściej w kolejnych dniach. Dziecko po 5 czy 10 razie często się przekonuje do nowego smaku.

Mówimy, że awersja do danego smaku może rozwinąć się po jednej ekspozycji, a tolerancja wymaga wielu powtórzeń. Rodzice niestety szybko się zniechęcają. Sól i cukier są niedobrymi składnikami każdej diety, a jeśli dzieci się nauczą, że produkty mają być słodkie lub słone to po prostu będą odmawiać innych produktów.

A co z wodą i sokami?

- Woda służy do picia, a sok zastępuje nam ewentualnie warzywa lub owoce i powinien być podawany w małych ilościach, maksymalnie 150 ml/dobę. Chociaż lepiej i tak podać warzywa i owoce, a nie sok. To lepszy wybór. Rodzice niestety poją dzieci sokami.

Czy to dlatego, że sami piją mało wody, czy po prostu tak się utarło, że dzieci piją soczki?

- W Polsce nawet nie soki stanowią taki problem, co herbatki słodzone. To typowo polski zwyczaj. W badaniu pięciu populacji europejskich, tylko w Polsce pojono niemowlęta herbatkami.

Herbatki dla niemowląt dostępne w naszych sklepach są słodzone.

- Właśnie. Są zarejestrowane dla niemowląt, ale to jest produkt, który nie powinien im być podawany lub ewentualnie w małych ilościach.

A co z wodą? Podajemy ją dzieciom coraz chętniej?

- Trudno powiedzieć. Widać to oczywiście w przedszkolach, ale problem, moim zdaniem, jest na poziomie niemowląt i młodszych dzieci.

Może warto mówić głośno, że jeśli od początku będziemy podawać dziecku wodę, to ono nauczy się ją pić?

- Dokładnie. I będzie akceptować jej smak. Bo dzieci, które piły słodkie herbatki, nie chcą później pić wody.

A co z mlekiem krowim? Według nowych zaleceń już pod koniec pierwszego roku życia można podać dzieciom budyń przygotowany na takim mleku.

- Uważamy, że mleko może być dodawane w małych ilościach do innych produktów, bo nawet jeśli dziecko spożywa mieszankę, a nie mleko matki, to jest ona przecież oparta na białkach mleka krowiego, więc tak samo alergizuje. Może być podawane, ale na początek w małych ilościach, dopiero później mogą one być zwiększane. Chodzi o to, że mleko krowie pod względem składu jest gorsze od mieszanek dla niemowląt, zawiera mniej żelaza, jest niedoborowe.

Jeśli więc szklanką mleka zastąpimy mieszankę lub inny wartościowy posiłek, to będzie to gorsze pod względem składu. Ale mała ilość dodana do budyniu urozmaica jedzenie i niczemu nie szkodzi. Dopiero powyżej 1 roku życia pełne mleko jest dobrym wyborem, bo dieta jest dobrze zbilansowana pod względem innych składników. Można za to podawać spokojnie jogurty dla niemowląt. Ważne, żeby był to pełnowartościowy produkt.

Według nowych wytycznych to dziecko decyduje, ile zje. To może spotkać się z oporem, bo mamy ciągle boją się, że ich dzieci jedzą za mało.

- W poprzednich zaleceniach było wyraźnie określone, jaką objętość ma mieć każdy posiłek i matki denerwowały się, jeśli dziecko nie wypiło tych zaleconych 180 ml mleka. I karmiły na siłę, a my później mieliśmy małych pacjentów z zaburzeniami karmienia, bo dorośli zmuszali ich do wypicia przepisowych porcji. Dlatego teraz mówimy, że dziecko może na jeden posiłek zjeść więcej, na drugi mniej. My, dorośli, też jemy jednego dnia więcej, innego mniej.

Średnia powinna być taka, żeby pokryła zapotrzebowanie kaloryczne, ale dziecko nie musi zjeść określonej ilości produktów na każdy posiłek. Dziecko decyduje więc, ile zje, ale matka decyduje, co mu poda. Nie można mu pozwolić wybierać, bo dziecko w tym wieku może zjeść cokolwiek: baterię, psią karmę itd.

A metoda Baby-led Weaning?

- Nie polecamy skrupulatnego przestrzegania tej techniki, ale piszemy w zaleceniach, że pewne jej elementy są jak najbardziej dopuszczalne, bo pozwalają dziecku zapoznać się z nowymi smakami i konsystencjami, poznać je i zaakceptować.

A co z opinią, że dziecko nie może się zagłodzić?

- To się zdarza, ale bardzo rzadko. Decydująca jest zawsze ocena rozwoju - jeśli przebiega on harmonijnie, jeśli parametry na siatce centylowej są prawidłowe, to nie ma powodów do obaw.

Bardzo podoba mi się to, że nowe zalecenia są przyjazne rodzicom i dziecku.

- Dają pewną dowolność, pokazują, że w żywieniu nie może być tak, że wszystko odbywa się pod dyktando.

Poprzedni schemat trochę odbierał radość z wprowadzania dziecka w świat nowych smaków.

- A teraz chcemy, żeby to była radość, żeby dieta była urozmaicona i wartościowa. Musi być smaczna i akceptowana przez dziecko.

* prof. dr hab. n. med. Piotr Socha - zastępca kierownika kliniki Oddziału Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Centrum Zdrowia Dziecka.

Więcej o:
Komentarze (1)
Nowy schemat żywienia niemowląt: "Dieta musi być smaczna i akceptowana przez dziecko" [WYWIAD]
Zaloguj się
  • 1matka-polka

    Oceniono 7 razy 7

    Nareszcie zmienili te durne zalecenia, przecież jak się patrzy na tych rodziców wciskających żarcie w swoje dzieci to się słabo robi.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX