Bezcenny sen niemowlęcia

Zdarza się, że my, dorośli, mamy kłopoty ze snem - nie możemy zasnąć lub z trudem wstajemy z łóżka. A jednocześnie nie możemy pojąć, dlaczego dzieci nie zasypiają wtedy, kiedy byśmy tego chcieli, i nie budzą się wtedy, kiedy sobie zaplanujemy. Chcemy, by dziecko wpasowało się w nasz rytm dnia i uwzględniło nasze potrzeby. Tymczasem to my musimy zrozumieć potrzeby dziecka

Ile czasu powinno spać niemowlę?

Zapotrzebowanie na sen zależy od wieku, ale też m.in. przemiany materii, funkcjonowania układu nerwowego, gospodarki hormonalnej, temperamentu dziecka.

Noworodki średnio sypiają 16-18, a nawet do 20 godzin, niemowlę około 6. miesiąca życia - 14-15, dziecko około 4. roku - już tylko 14. Zdarzają się, choć rzadko, noworodki, które potrafią zasnąć o 20-21 i spać do 6 rano. Są i takie, które budzą się co dwie godziny. Warto uszanować tę cechę malucha i na tym etapie życia pozwolić mu spać tyle, ile i jak chce (chyba że lekarz zdecyduje o konieczności budzenia na karmienie).

Od kiedy niemowlę zaczyna odróżniać dzień i noc?

W okresie życia płodowego i mniej więcej do końca 3. miesiąca życia wyróżniamy u dzieci okresy aktywności i odpoczynku. Dopiero od około 3. miesiąca możemy je opisywać jako czas snu i czuwania. Z czasem dziecko uczy się, że noc jest do spania, a w dzień jesteśmy aktywni. U niektórych dzieci proces ten trwa krócej, u innych dłużej - od kilku tygodni do kilku, a nawet kilkunastu miesięcy. Bardzo ważne jest, byśmy od początku trzymali się wyraźnego podziału: śpimy po ciemku, czuwamy, gdy jest jasno. W czasie drzemek za dnia dobrze jest zaciemnić miejsce, w którym śpi dziecko. Spanie przy świetle zaburza naturalny rytm snu i czynności organizmu, w tym cykl hormonalny.

Dlaczego dzieci podczas snu czasem dziwnie się zachowują?

Bo ich sen przechodzi przez różne fazy. W fazie snu spokojnego maluch jest prawie nieruchomy, czasem z przywiedzionymi rączkami i lekko zaciśniętymi dłońmi. Od czasu do czasu porusza buzią, jakby ssał. Oddech jest wolny, spokojny, często przerywany okresami "braku oddychania", nie dłuższymi jednak niż 10-15 sekund. Mimika twarzy ograniczona jest do minimum, podobnie jak ruchy gałek ocznych.

W fazie snu niespokojnego dziecko może się poruszać, jego oddech staje się nieregularny, czasem oddycha płytko, czasem głębiej. Niekiedy na maksymalnie 10-15 sekund malec może przestać oddychać. Na twarzy dziecka może malować się uśmiech, przyjemność, smutek, niepokój... Normalne są gwałtowne ruchy gałek ocznych.

Pośrodku fazy snu niespokojnego organizm dziecka zbliża się do fazy wybudzenia. Wtedy najłatwiej jest obudzić malca - jest bardziej wrażliwy na sygnały z zewnątrz.

Czemu jedne dzieci śpią długo, a inne co chwila się budzą?

Każdy człowiek jest inny. Rozwój rytmu snu zależy od tempa dojrzewania mózgu dziecka. Różnice w rytmie i czasie snu dzieci w tym samym wieku są normalne.

U niemowląt do 3. miesiąca życia częste wybudzenia są sygnałem, że dziecko przyzwyczaja się do funkcjonowania w warunkach innych niż brzuch mamy. Normalne jest też, gdy budzi się dziecko, któremu coś spać przeszkadza (głód, mokra pieluszka, hałas, światło). Dziecko może budzić się z płaczem i krzykiem, mogą temu towarzyszyć gwałtowne ruchy całego ciała.

Czasem wybudzenia mają podłoże medyczne. U niemowląt przyczyn szukamy zwykle w układzie trawiennym (refluks, problemy trawienne), rzadziej w działaniu układu nerwowego czy moczowego. O częstych wybudzeniach bez zrozumiałej przyczyny warto porozmawiać z pediatrą.

Czy dziecko należy budzić na karmienie?

Ingerencja w rytm snu dziecka musi być uzasadniona i skonsultowana z lekarzem. Jeżeli dziecko je i śpi dobrze w ciągu dnia, moczy się od 8 do 12 razy dziennie, prawidłowo przybywa na wadze, regularnie i bez problemów się wypróżnia - nie powinno się budzić go np. na karmienie. Jeżeli się obudzi samo, karmimy je. Ale nie przez sen! Z punktu widzenia fizjologii jedzenie i spanie wzajemnie się wykluczają. Osobnego traktowania wymagają dzieci z niedowagą, chore, wcześniaki. Tu wypowiedzieć się muszą specjaliści opiekujący się dzieckiem.

Czy da się nauczyć dziecko zasypiać?

Nie da się dowolnie "wyregulować" snu dziecka. A jeśli się to uda, możemy spodziewać się zmian w zachowaniu i samopoczuciu malucha (chyba że ta regulacja dotyczy czynników, które dziecku spać przeszkadzają - np. refluksu). Zdecydowanie negatywnie wpływają treningi usypiania wiążące się ze stresem i płaczem dziecka. To niedopuszczalna forma postępowania z dzieckiem! Jego układ nerwowy jest niesłychanie plastyczny, ale i kruchy jak porcelana. Z wielu badań wynika, że u osób, które w dzieciństwie przeżywały długotrwały stres, w przyszłości dużo częściej rozpoznaje się poważne zaburzenia.

Można natomiast, i to jak najwcześniej, zająć się wypracowaniem rytmu dnia dziecka. To droga do spokojnego, zgodnego z naturalnymi potrzebami dziecka, zasypiania. Maluch powinien mieć wyznaczone "punkty orientacyjne" w ciągu doby: pory karmienia, zabaw, spacerów, snu dziennego. Punktem ułatwiającym dziecku rozpoznanie pory snu jest kąpiel, która ma miejsce zawsze o tej samej porze.

1 2  następne »