Witaminy? Nie dla każdego!

Preparatów witaminowych, zawierających jedną, kilka lub wiele witamin, a często także dodatkowo pierwiastki śladowe (tzw. mikroelementy) i różne suplementy diety, znajdziemy w sprzedaży całe mnóstwo. W płynie, w proszku, w tabletkach, do ssania, żucia, połykania, rozpuszczania, w różnych kolorach i kształtach. Aż same się proszą, żeby je kupić. Powód się znajdzie. Czasem podpowie koleżanka, czasem babcia, np.: "bo jest blady", "bo nie chce jeść warzyw", "bo to dobre na odporność".

Komu wierzyć? Czy warto korzystać z takiego farmakologicznego "wsparcia"?

Spróbujmy uporządkować wiedzę o witaminach.

Witaminy pełnią ważną funkcję w organizmie.

Witaminy odgrywają bardzo ważną rolę w wielu procesach zachodzących w organizmie człowieka, dlatego są istotne do zapewnienia zdrowego funkcjonowania i rozwoju. Wpływają między innymi na prawidłową budowę i funkcję kości (witamina D), pracę układu nerwowego (witaminy z grupy B), produkcję komórek krwi (kwas foliowy, witaminy z grupy B), funkcje skóry i prawidłowe widzenie (witaminy A i E), właściwe krzepnięcie krwi (witamina K) i budowę naczyń krwionośnych (witamina C), sprawne funkcjonowanie układu odpornościowego (witaminy C i D) i procesy chroniące nas przed powstawaniem nowotworów i innych chorób cywilizacyjnych (np. witaminy C i E).

Nadmiar witamin może zaszkodzić.

Powszechnie sądzi się, że witaminy są nieszkodliwe. Ta opinia jest prawdziwa tylko w odniesieniu do witamin z grupy B, rozpuszczalnych w wodzie, które są łatwo wydalane z organizmu.

Nadmierna dawka rozpuszczalnych w tłuszczach wita-min A i D może doprowadzić do objawów ostrego lub przewlekłego zatrucia, które niekiedy zagraża życiu lub jest przyczyną przewlekłych chorób (np. uszkodzenie nerek spowodowane przedawkowaniem witaminy D). Obie te witaminy znajdują się w preparatach wielowitaminowych, a ich dawki mogą się istotnie różnić w poszczególnych produktach. Niekontrolowane spożywanie takich preparatów (np. traktowanie ich jako cukierki lub smaczny napój) grozi poważnymi konsekwencjami dla zdrowia.

Nawet przyjmowanie preparatów witaminy C w bardzo dużej dawce może powodować jej wytrącanie się w nerkach i ich uszkodzenie.

Jak widać, także w zażywaniu naturalnych substancji, takich jak witaminy, "więcej", nie znaczy "lepiej", ale może zaszkodzić. Ważne jest zaspokajanie codziennego zapotrzebowania i nieprzekraczanie zalecanych dawek.

Najważniejszym źródłem witamin jest prawidłowa dieta.

Dla zdrowych dzieci prawidłowa, dostosowana do ich wieku, urozmaicona i zrównoważona dieta jest podstawowym (i przeważnie wystarczającym) źródłem witamin i pierwiastków śladowych. Od tej reguły jest zaledwie kilka wyjątków. Należy do nich np. witamina D (piszemy o niej poniżej).

Niemowlęta karmione piersią potrzebują dodatkowej dawki dwóch witamin.

Mleko mamy jest najlepszym pokarmem dla szybko rozwijającego się noworodka i niemowlęcia. Zawiera niemal wszystkie niezbędne w pierwszych miesiącach jego życia składniki, w tym większość witamin, a jego skład zmienia się i dostosowuje do zmieniających się potrzeb rosnącego dziecka. Niemniej, dzieci karmione mlekiem mamy wymagają uzupełniania dwóch ważnych witamin: K i D.

Witamina K jest niezbędna do zapewnienia prawidłowego krzepnięcia krwi. Każdemu noworodkowi podaje się ją profilaktycznie zaraz po urodzeniu, aby uzupełnić jej zapasy na pierwsze miesiące życia i zapobiec poważnym krwotokom.

Noworodkom karmionym piersią, które otrzymały całą lub część pierwszej dawki witaminy K doustnie, należy dodatkowo podawać witaminę K w odpowiedniej dawce (25 g) codziennie do ukończenia 3. miesiąca życia. W aptekach jest dostępnych kilka preparatów witaminy K dla niemowląt; wszystkie można dostać bez recepty. Uwaga, nie nadają się do tego preparaty wielowitaminowe! Po 3. miesiącu życia w przewodzie pokarmowym osiedla się dostateczna liczba pożytecznych bakterii, które produkują witaminę K i stają się jej podstawowym źródłem.

Pokarm kobiecy jest również ubogi w witaminę D. Noworodki i niemowlęta karmione piersią muszą codziennie, od pierwszych dni życia, otrzymywać całą zalecaną profilaktycznie dawkę witaminy D (400 j.m.). W aptekach jest wiele odpowiednich preparatów witaminy D (także preparaty skojarzone z witaminą K); większość można kupić bez recepty.

Dzieciom karmionym mlekiem modyfikowanym dawkę witaminy D ustala się indywidualnie.

Inaczej sprawa wygląda z dziećmi karmionymi mlekiem modyfikowanym. Bo-wiem wszystkie mieszanki mleczne dla niemowląt są dodatkowo wzbogacane w witaminy, w tym K i D.

Jeżeli ponad połowa mleka zjadanego w ciągu doby przez malucha to mleko modyfikowane, dodatkowe uzupełnianie witaminy K nie jest potrzebne.

1 2  następne »