1. I trymestr ciąży

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
  2. II trymestr ciąży

    1. 15
    2. 16
    3. 17
    4. 18
    5. 19
    6. 20
    7. 21
    8. 22
    9. 23
    10. 24
    11. 25
    12. 26
    13. 27
  3. III trymestr ciąży

    1. 28
    2. 29
    3. 30
    4. 31
    5. 32
    6. 33
    7. 34
    8. 35
    9. 36
    10. 37
    11. 38
    12. 39
    13. 40
  4. I rok życia

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
    15. 15
    16. 16
    17. 17
    18. 18
    19. 19
    20. 20
    21. 21
    22. 22
    23. 23
    24. 24
    25. 25
    26. 26
    27. 27
    28. 28
    29. 29
    30. 30
    31. 31
    32. 32
    33. 33
    34. 34
    35. 35
    36. 36
    37. 37
    38. 38
    39. 39
    40. 40
    41. 41
    42. 42
    43. 43
    44. 44
    45. 45
    46. 46
    47. 47
    48. 48
    49. 49
    50. 50
    51. 51
    52. 52

Podaj: planowaną datę porodu lub datę urodzin dziecka

Witaminy? Nie dla każdego!

Czy zdrowemu maluchowi należy na wszelki wypadek podawać preparaty witaminowe? Zamiast opierać się na obiegowych opiniach i entuzjastycznych reklamach, lepiej zaufać medycynie opartej na faktach. A oto, co wynika z rzetelnych badań i wiedzy lekarskiej.
Preparatów witaminowych, zawierających jedną, kilka lub wiele witamin, a często także dodatkowo pierwiastki śladowe (tzw. mikroelementy) i różne suplementy diety, znajdziemy w sprzedaży całe mnóstwo. W płynie, w proszku, w tabletkach, do ssania, żucia, połykania, rozpuszczania, w różnych kolorach i kształtach. Aż same się proszą, żeby je kupić. Powód się znajdzie. Czasem podpowie koleżanka, czasem babcia, np.: "bo jest blady", "bo nie chce jeść warzyw", "bo to dobre na odporność".

Komu wierzyć? Czy warto korzystać z takiego farmakologicznego "wsparcia"?

Spróbujmy uporządkować wiedzę o witaminach.

Witaminy pełnią ważną funkcję w organizmie.

Witaminy odgrywają bardzo ważną rolę w wielu procesach zachodzących w organizmie człowieka, dlatego są istotne do zapewnienia zdrowego funkcjonowania i rozwoju. Wpływają między innymi na prawidłową budowę i funkcję kości (witamina D), pracę układu nerwowego (witaminy z grupy B), produkcję komórek krwi (kwas foliowy, witaminy z grupy B), funkcje skóry i prawidłowe widzenie (witaminy A i E), właściwe krzepnięcie krwi (witamina K) i budowę naczyń krwionośnych (witamina C), sprawne funkcjonowanie układu odpornościowego (witaminy C i D) i procesy chroniące nas przed powstawaniem nowotworów i innych chorób cywilizacyjnych (np. witaminy C i E).

Nadmiar witamin może zaszkodzić.

Powszechnie sądzi się, że witaminy są nieszkodliwe. Ta opinia jest prawdziwa tylko w odniesieniu do witamin z grupy B, rozpuszczalnych w wodzie, które są łatwo wydalane z organizmu.

Nadmierna dawka rozpuszczalnych w tłuszczach wita-min A i D może doprowadzić do objawów ostrego lub przewlekłego zatrucia, które niekiedy zagraża życiu lub jest przyczyną przewlekłych chorób (np. uszkodzenie nerek spowodowane przedawkowaniem witaminy D). Obie te witaminy znajdują się w preparatach wielowitaminowych, a ich dawki mogą się istotnie różnić w poszczególnych produktach. Niekontrolowane spożywanie takich preparatów (np. traktowanie ich jako cukierki lub smaczny napój) grozi poważnymi konsekwencjami dla zdrowia.

Nawet przyjmowanie preparatów witaminy C w bardzo dużej dawce może powodować jej wytrącanie się w nerkach i ich uszkodzenie.

Jak widać, także w zażywaniu naturalnych substancji, takich jak witaminy, "więcej", nie znaczy "lepiej", ale może zaszkodzić. Ważne jest zaspokajanie codziennego zapotrzebowania i nieprzekraczanie zalecanych dawek.

Najważniejszym źródłem witamin jest prawidłowa dieta.

Dla zdrowych dzieci prawidłowa, dostosowana do ich wieku, urozmaicona i zrównoważona dieta jest podstawowym (i przeważnie wystarczającym) źródłem witamin i pierwiastków śladowych. Od tej reguły jest zaledwie kilka wyjątków. Należy do nich np. witamina D (piszemy o niej poniżej).

Niemowlęta karmione piersią potrzebują dodatkowej dawki dwóch witamin.

Mleko mamy jest najlepszym pokarmem dla szybko rozwijającego się noworodka i niemowlęcia. Zawiera niemal wszystkie niezbędne w pierwszych miesiącach jego życia składniki, w tym większość witamin, a jego skład zmienia się i dostosowuje do zmieniających się potrzeb rosnącego dziecka. Niemniej, dzieci karmione mlekiem mamy wymagają uzupełniania dwóch ważnych witamin: K i D.

Witamina K jest niezbędna do zapewnienia prawidłowego krzepnięcia krwi. Każdemu noworodkowi podaje się ją profilaktycznie zaraz po urodzeniu, aby uzupełnić jej zapasy na pierwsze miesiące życia i zapobiec poważnym krwotokom.

Noworodkom karmionym piersią, które otrzymały całą lub część pierwszej dawki witaminy K doustnie, należy dodatkowo podawać witaminę K w odpowiedniej dawce (25 g) codziennie do ukończenia 3. miesiąca życia. W aptekach jest dostępnych kilka preparatów witaminy K dla niemowląt; wszystkie można dostać bez recepty. Uwaga, nie nadają się do tego preparaty wielowitaminowe! Po 3. miesiącu życia w przewodzie pokarmowym osiedla się dostateczna liczba pożytecznych bakterii, które produkują witaminę K i stają się jej podstawowym źródłem.

Pokarm kobiecy jest również ubogi w witaminę D. Noworodki i niemowlęta karmione piersią muszą codziennie, od pierwszych dni życia, otrzymywać całą zalecaną profilaktycznie dawkę witaminy D (400 j.m.). W aptekach jest wiele odpowiednich preparatów witaminy D (także preparaty skojarzone z witaminą K); większość można kupić bez recepty.

Dzieciom karmionym mlekiem modyfikowanym dawkę witaminy D ustala się indywidualnie.

Inaczej sprawa wygląda z dziećmi karmionymi mlekiem modyfikowanym. Bo-wiem wszystkie mieszanki mleczne dla niemowląt są dodatkowo wzbogacane w witaminy, w tym K i D.

Jeżeli ponad połowa mleka zjadanego w ciągu doby przez malucha to mleko modyfikowane, dodatkowe uzupełnianie witaminy K nie jest potrzebne.

Dzieci karmione sztucznie, które zjadają w ciągu doby około 1000 ml mleka początkowego lub 700-800 ml mleka przeznaczonego na drugie półrocze życia (mleko następne), nie wymagają dodatkowego podawania witaminy D.

W innych rodzajach kar-mienia witaminę D należy nadal uzupełniać, a lekarz powinien obliczyć właściwą dawkę, wskazać preparat i sposób jego podawania.

Dzieciom w 1. roku życia nie poleca się preparatów wielowitaminowych jako uzupełnianie witaminy D, bo zawierają różne ilości tej witaminy, przez co trudno ją precyzyjnie dawkować.

Witaminę D trzeba uzupełniać przez całe dzieciństwo.

Prawidłowy rozwój kości przez całe dzieciństwo aż po okres dojrzewania zależy od obecności odpowiedniej ilości witaminy D w organizmie (odpowiadającej dawce 400 j.m. na dobę). Konieczne jest także zapewnienie w diecie odpowiedniej dawki wapnia (głównie w mleku i przetworach mlecznych) oraz innych ważnych składników (fosfor, białko).

Właśnie zapewnienie odpowiednich dawek witaminy D kojarzy się z konkretnymi korzyściami dla zdrowia w przyszłości: zdrowymi zębami i zmniejszeniem ryzyka osteoporozy.

Witamina D powstaje w skórze głównie pod wpływem promieni słonecznych (jest też dostarczana w niektórych pokarmach, np. tłustych rybach, jajkach, mleku, ale nie są to wystarczające ilości). Ponieważ jednak wiadomo o szkodliwym wpływie słońca na skórę, a zwłaszcza o niebezpieczeństwie wywołania raka skóry, rodzice chronią dzieci przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych. Starają się, by maluch przebywał w cieniu, osłaniają jego skórę ubraniem, smarują kremem z filtrem przeciwsłonecznym. W rezultacie produkcja witaminy D w skórze zostaje bardzo ograniczona. Zastosowanie filtru nr 15 (SPF 15) zmniejsza ją o 99 proc.!

Dlatego eksperci zalecają, aby witaminę D w dawce 400 j.m. na dobę podawać codziennie profilaktycznie wszystkim dzieciom i młodzieży (do 18. r.ż.) przez cały rok. Można korzystać z produktów spożywczych wzbogaconych w tę witaminę lub z suplementów zawierających profilaktyczną dawkę (400-600 j.m.).

Dzieci nie powinny bez powodu dostawać preparatów wielowitaminowych

Zdrowym dzieciom, które mają odpowiedni do wieku, urozmaicony jadłospis, nie trzeba podawać preparatów wielowitaminowych.

Są one natomiast wskazane przy stosowaniu niektórych restrykcyjnych diet (np. wegańskiej). Warto wówczas skonsultować się z lekarzem, który zaleci odpowiedni dla dziecka preparat uzupełniający.

Coraz częściej preparaty wielowitaminowe dla dzieci wzbogacane są w dodatkowe (inne niż witaminy) suplementy diety, które według producentów mają np. wspomagać odporność lub zwiększać koncentrację uwagi i skuteczność uczenia się. Badania naukowe nie potwierdzają jednak większości tych dodatkowych korzyści. Dlatego eksperci nie zalecają tych suplementów.

O podawaniu witamin zawsze powinien decydować lekarz.

Przed podawaniem preparatu witaminowego rodzice zawsze powinni poradzić się lekarza. Warto np. wiedzieć, że w niektórych preparatach wielowitaminowych dawka witaminy D jest zbyt duża.

Podawanie witamin jest konieczne w leczeniu niektórych chorób.

Choroby wywołane niedoborem witamin (np. krzywica, krwawienie z niedoboru witaminy K, niedokrwistość) wymagają stosowania leczniczych dawek odpowiednich preparatów, znacznie większych niż zawarte w ogólnie dostępnych preparatach wielowitaminowych. Niektóre choroby przewlekłe lub szczególne sytuacje stwarzają zagrożenie niedoboru witamin, dlatego są wskazaniem do profilaktycznego podawania odpowiednich preparatów, często jednak w większej dawce niż u zdrowych dzieci.

Witaminy nie są wskazane podczas infekcji i leczenia antybiotykiem.

Nie ma potrzeby podawania preparatów wielowitaminowych podczas chorób infekcyjnych lub zwykłej, trwającej 2-3 tygodnie kuracji antybiotykiem. Takie postępowanie nie przynosi żadnych korzyści zdrowotnych, a niekiedy może być nawet szkodliwe. Trzeba pamiętać, że bakterie chorobotwórcze także chętnie korzystają z niektórych substancji zawartych w takich preparatach (np. żelaza), bo stymulują one ich wzrost.

Witaminy od poczęcia

Kobiety, które rozpoczynają starania o ciążę, powinny dla zdrowia dziecka od początku przyjmować odpowiednie preparaty witamin.

W wielu badaniach naukowych wykazano, że przyjmowanie przez kobiety od chwili poczęcia dziecka przez cały okres ciąży preparatów wielowitaminowych w zalecanej dawce znacznie zmniejsza ryzyko rozwoju u dziecka wielu ciężkich wad wrodzonych oraz - już po urodzeniu - wystąpienia niektórych nowotworów złośliwych (np. białaczki, nowotworów mózgu). Nie wiadomo jeszcze dokładnie, który składnik tych preparatów ma największe znaczenie dla uzyskania takiego efektu. Wiemy za to, że najcięższym wadom mózgu i rdzenia kręgowego zapobiega dawka 0,4 mg na dobę kwasu foliowego przyjmowana przez przyszłą mamę już w chwili poczęcia dziecka oraz w kilku pierwszych tygodniach ciąży. Preparaty zawierające skuteczną dawkę kwasu foliowego przyszłe mamy powinny regularnie przyjmować już na miesiąc przed planowanym poczęciem. Od drugiego trymestru ciąży ważne jest również uzupełnianie witaminy D, aby zapewnić dziecku odpowiednie jej zapasy. Zaleca się dawkę 800-1000 j.m. na dobę, czyli prawie dwukrotnie większą niż zawarta w większości preparatów wielowitaminowych. Zazwyczaj konieczne jest przyjmowanie dodatkowego preparatu witaminy D w tym okresie.

ZALETY ZDROWEJ DIETY

Urozmaicona, dobrze zbilansowana dieta powinna być dla dzieci podstawowym źródłem większości witamin i minerałów. Z kilku powodów.

•  Witaminy i minerały z pokarmów wchłaniają się lepiej od tych z kapsułek i syropów, a do tego trudno je przedawkować.

•  Gryzienie warzyw i owoców to trening dla aparatu mowy, składniki pożywienia mają istotny wpływ na trawienie.

•  Dziecko przyzwyczajone do zdrowej diety uczy się jeść rozsądnie.

Więcej o: