1. I trymestr ciąży

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
  2. II trymestr ciąży

    1. 15
    2. 16
    3. 17
    4. 18
    5. 19
    6. 20
    7. 21
    8. 22
    9. 23
    10. 24
    11. 25
    12. 26
    13. 27
  3. III trymestr ciąży

    1. 28
    2. 29
    3. 30
    4. 31
    5. 32
    6. 33
    7. 34
    8. 35
    9. 36
    10. 37
    11. 38
    12. 39
    13. 40
  4. I rok życia

    1. 1
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5
    6. 6
    7. 7
    8. 8
    9. 9
    10. 10
    11. 11
    12. 12
    13. 13
    14. 14
    15. 15
    16. 16
    17. 17
    18. 18
    19. 19
    20. 20
    21. 21
    22. 22
    23. 23
    24. 24
    25. 25
    26. 26
    27. 27
    28. 28
    29. 29
    30. 30
    31. 31
    32. 32
    33. 33
    34. 34
    35. 35
    36. 36
    37. 37
    38. 38
    39. 39
    40. 40
    41. 41
    42. 42
    43. 43
    44. 44
    45. 45
    46. 46
    47. 47
    48. 48
    49. 49
    50. 50
    51. 51
    52. 52

Podaj: planowaną datę porodu lub datę urodzin dziecka

Gdy rodzi się wcześniak

Monika Staniszewska, konsultacja: prof. dr n. med. Ewa Helwich. Krajowy konsultant w dziedzinie neonatologii. Kierownik Kliniki Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka w IMiD w Warszawie
22.02.2008 11:23
Z niecierpliwością czekałaś na narodziny dziecka, ale teraz gdy maluch się pośpieszył, drżysz o jego zdrowie. Na szczęście możesz pomóc maleństwu i ... sobie.
Gdy szczęście przychodzi za wcześnie, nie ma czasu na celebrację chwili narodzin. Maleńkie ciałko trzeba natychmiast osuszyć, zawinąć w nagrzane pieluszki i przełożyć do inkubatora, który chroni przed utratą ciepła. Pierwsze spotkanie mamy i dziecka następuje więc najczęściej dopiero wtedy, gdy jest ono już podłączone do skomplikowanej aparatury podtrzymującej życie.

Choć widok plątaniny rurek wokół maleńkiej istotki to szok dla rodziców, wszystkie te urządzenia są dla przedwcześnie urodzonego malucha dobrodziejstwem. Respirator lub CPAP pomagają mu oddychać, inne aparaty służą do odsysania wydzieliny z dróg oddechowych, kontrolują rytm serca, ciśnienie krwi i jej wysycenie tlenem; wenflony umieszczone w żyłach umożliwiają bezbolesne pobieranie krwi, podawanie leków a nierzadko, zwłaszcza na początku, także pokarmu. Cala ta skomplikowana aparatura wyposażona jest w system czujników. Większość alarmów włącza się jednak z powodu ruchów malca, a nie dlatego, że pojawia się istotne zagrożenie. Doświadczona pielęgniarka potrafi w mgnieniu oka ocenić sytuację. Ty też się tego wkrótce nauczysz. Jeśli dziecko jest różowe, a jego ruchy spokojne - wszystko w porządku!

Dotyk, który leczy

Wcześniakom podaje się środki przeciwbólowe, żeby lepiej znosiły nieprzyjemne zabiegi medyczne. Jednak żaden lek nie jest w stanie wyeliminować szpitalnego stresu. Tu mogą pomóc rodzice. Ich znajome głosy (dziecko pamięta je z życia płodowego) działają na noworodka kojąco i dają mu poczucie bezpieczeństwa, a delikatny, czuły dotyk uspokaja go i pociesza. Najmniejszym wcześniakom wystarczy położyć dłonie na główce i pośladkach, głaskać można dopiero te dojrzalsze (spytaj lekarza lub fizjoterapeutę, jaki rodzaj dotyku jest najodpowiedniejszy dla wieku i stanu zdrowia twojego maleństwa). Najlepiej zacząć od ramion i nóżek, ponieważ na początku są mniej wrażliwe. Stymulując maleństwo dotykiem, nie tylko pomagasz mu przetrwać stres związany z pobytem w szpitalu, ale także zwiększasz jego szanse na prawidłowy rozwój psychoruchowy.

Mama kangurzyca

Nawet bardzo małego wcześniaka, którego stan jest już stabilny, można, za zgodą lekarza, wyjąć z inkubatora, położyć na piersi mamy i oboje okryć. To tzw. metoda kangura, ratująca życie wcześniaków w biednych krajach, w których brakuje inkubatorów. Ciepło ciała matki, znajomy głos, rytm jej serca to najnaturalniejsze środowisko dla przedwcześnie narodzonego. A jej klatka piersiowa, poruszana oddechem, masuje pierś dziecka i ułatwia mu samodzielne oddychanie. Zauważono, że dzieci, którym dany jest taki bliski kontakt z matką, lepiej przybierają na wadze i szybciej podejmują próby ssania piersi.

Dlatego, jeśli tylko stan malca na to pozwoli, tul go do piersi, delikatnie kołysz, szepcz zapewnienia o swojej miłości, opowiadaj bajki, śpiewaj kołysanki - to pomoże wam obojgu.

Pomyśl o sobie

Nikt nie jest w stanie wytrzymać na dłuższą metę takiego stresu, jakim jest codzienne wielogodzinne przebywanie w szpitalu przy chorym dziecku. To dobrze, że poświęcasz maleństwu tyle czasu, ale musisz pomyśleć też o sobie. Odreaguj, odpocznij. Niektórym mamom pomaga wyżalenie się przyjaciółce, innym sprzątanie całego domu. A może wybierzesz się na zakupy i uzupełnisz wyprawkę dla maleństwa? Kiedy mąż zastąpi cię w szpitalnym czuwaniu, weź długą kąpiel, posłuchaj odprężającej muzyki, postaraj się wyspać. Jeśli masz też starsze dziecko, zróbcie razem coś naprawdę śmiesznego i dynamicznego (może szalony berek?) albo po prostu wtuleni w siebie poczytajcie ulubioną książkę. Pamiętaj, że starsze dziecko potrzebuje teraz rodziców nie mniej niż to nowonarodzone. Koniecznie wytłumacz mu, dlaczego maluszek musiał jeszcze zostać w szpitalu. Może narysuje coś dla braciszka, a wy zabierzecie to do szpitala? Może pożyczy mu swoją maskotkę? Starajcie się nie przenosić na starsze dziecko swojego lęku o zdrowie młodszego. Jeżeli ostatnio głównie mijacie się z mężem - ty do szpitala do maleństwa, on do domu do starszego dziecka lub odwrotnie - poproście kogoś o pomoc, by pobyć trochę razem. Babcia też może dotrzymać towarzystwa przedwczesnemu wnukowi - a wy w tym czasie pójdziecie na spacer albo wreszcie wspólnie zjecie kolację.



Kto jest wcześniakiem?

Wcześniak to dziecko urodzone z masą ciała poniżej 2,5 kg. przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży. Od noworodków donoszonych różni go kilka istotnych cech:

•  ma cienką, przezroczystą skórę, spod której prześwitują żyły i tętnice

•  ma mniej tkanki podskórnej i więcej meszku płodowego

•  ma mniejsze napięcie mięśniowe i słabiej wykształconą koordynację ssania i połykania

•  wykazuje niedojrzałość nerwową, czasem także oddechową i pokarmową

Poza tym chłopcy mają często niezstąpione jądra, a dziewczynki nie całkiem wykształcone wargi sromowe.

Te wszystkie symptomy wcześniactwa będą ustępowały w miarę dojrzewania organizmu malucha. Nawet najlepiej rozwijający się wcześniak musi być przez pewien czas opóźniony w rozwoju w stosunku do dzieci urodzonych o czasie. Dlatego oceniając jego osiągnięcia posługujemy się tzw. wiekiem skorygowanym, tzn. od dnia urodzin odejmujemy te miesiące, o które przyspieszył swoje przyjście na świat.

Pod specjalnym nadzorem

Maluszki, które z powodu niewydolności oddechowej były długo "wentylowane", często zapadają na dysplazję oskrzelowo-płucną. Najpewniej wyrosną z niej tuż po drugich urodzinach. Jednak nim to nastąpi, musza być otoczone szczególną opieką, by niewydolność nie wróciła, gdy opuszczą szpital. Groźne są dla nich wszystkie infekcje, a szczególnie wirus RS atakujący nabłonek oddechowy. Nie wynaleziono szczepionki, która by przed nim chroniła, ale można zabezpieczyć dziecko podając mu w sezonie największej zachorowalności (październik - kwiecień) specjalną immunoglobulinę w cyklu zastrzyków. Niestety jest to bardzo drogi lek (od 10 000 do 15 000zł), a NFZ nie refunduje takiej profilaktycznej kuracji. Rodzice muszą więc najczęściej poprzestać na zwykłej profilaktyce, która polega na:

•  ochronie dziecka przed dużymi skupiskami ludzi (centra handlowe, żłobek);

•  częstym myciu rąk swoich i dziecka, myciu zabawek;

•  stosowaniu przez zakatarzonych rodziców maseczek zasłaniających nos i usta;

•  bezwzględnej ochronie dziecka przed kontaktem z dymem tytoniowym.

W DOMU

Gotowy do wyjścia!

O wyjściu wcześniaka do domu zawsze decyduje lekarz prowadzący. Najczęściej jest to możliwe dopiero wtedy, gdy dziecko potrafi już samo oddychać i ssać, a jego waga przekroczyła 2kg. Następuje to czasem już po 7-10 dniach, czasem dopiero po paru miesiącach.

Przy wypisie zostaniesz dokładnie poinformowana, jak zajmować się maleństwem w domu, a także jakie badania i wizyty kontrolne musicie odbyć. Lekarz wyznaczy też wizytę w poradni dla wcześniaków. Jeśli maluch ma problemy nerwowo-mięśniowe, zostanie skierowany do neurologa, który w razie potrzeby zaleci rehabilitację, a doświadczony fizjoterapeuta dobierze najwłaściwszą metodę. Nie musisz się tym martwić - rehabilitacja to najczęściej duża frajda dla malca!

Na dobry początek

Jeśli jesteście w domu wszyscy razem, to znak, że twoje przedwczesne szczęście jest już całkiem spore i samodzielne. Pewnie troszkę się boisz tego upragnionego "sam na sam" z maleństwem. Spokojnie, z dnia na dzień będzie ci szło coraz lepiej! A oto kilka ważnych rad:

Pierwszych gości zaproś dopiero, gdy maluch skończy 3miesiące

Na spacer możesz wyjść od razu, unikaj tylko dużych skupisk ludzkich.

Przez pierwsze dni w domu owijaj maleństwo w kocyk lub rożek, taka "ograniczona przestrzeń" sprawi, że poczuje się bezpieczniej. Ale z czasem zapewniaj mu coraz więcej swobody.

Do snu możesz układać je w specjalnym "gniazdku" - plastycznym rogalu wypełnionym styropianem (głowa i nóżki na rogalu a pupa w zagłębieniu). Kupisz go w sklepach ze sprzętem rehabilitacyjnym. Warto też spytać innych rodziców wcześniaków (np. poprzez fundację), czy mogą odstąpić taki rogal po swoim malcu.

Noś dziecko raz na prawej, raz na lewej ręce, raz na jednym, raz na drugim barku, układaj do odbicia lub zabawy raz na swoim prawym, raz na lewym kolanie. Będziesz w ten sposób przeciwdziałać naturalnej dla najmłodszych dzieci asymetrii. (UWAGA! Odstąp od tej zasady, jeśli fizjoterapeuta zaleci wam stymulację tylko lewej bądź tylko prawej strony ciała dziecka).

Unikaj układania dziecka ciągle w tej samej pozycji - np. tylko na brzuchu, albo tylko na wznak. Każda pozycja pobudza do pracy inne mięśnie.

Nigdy nie podnoś malca znienacka, unikaj gwałtownych ruchów, nie chwytaj go pod pachy

Unikaj ruchów, które pobudzają malca do odgięć i nadmiernych napięć ciała - takich jak naciskanie na plecy lub kark przy noszeniu malucha przodem do siebie; naciskanie na okolice kości ogonowej przy unoszeniu przewijanej pupy (nie powinnaś zresztą unosić pupy tylko ją obracać).

Starszemu niemowlęciu możesz zaproponować masaż (ale zapytaj najpierw o radę fizjoterapeutę) - dostarczając intensywnych bodźców dotykowych, może pozytywnie wpłynąć na rozwój psychoruchowy twojego malca (poczytaj o nim na stronie www.wczesniak.pl.).

Staraj się traktować codzienne czynności pielęgnacyjne jak okazję do fajnej wspólnej zabawy i wymiany czułości!

Witaj w domu!

Na początku wcześniaki mogą spać dużo więcej niż dzieci donoszone - są słabsze i trudno im sprostać licznym bodźcom. Niektóre jednak mają sen krótki, niespokojny, są nadwrażliwe i bardziej nerwowe. Twój spokój, uśmiech, czuły dotyk są dla nich nieocenione. Cóż kiedy nawet mama donoszonego noworodka nie zawsze promienieje radością. Jeśli cała ta sytuacja cię przerasta, częściej płaczesz niż się śmiejesz, więcej w tobie lęku niż poczucia szczęścia, porozmawiaj o tym z mężem - razem będziecie silniejsi. Może na pierwsze dni w domu powinniście zatrudnić pielęgniarkę wyspecjalizowaną w zajmowaniu się wcześniakami?

Skorzystajcie z doświadczenia innych rodziców wcześniaków - skontaktuje was z nimi Fundacja Wcześniak Rodzice Rodzicom, w ramach programu "Mentor". Na stronie internetowej tej fundacji możesz także opowiedzieć o swoich uczuciach psychologowi, zadać pytania neonatologowi i fizjoterapeucie.

Z nadzieją w przyszłość

Rodzice wcześniaków muszą przejść wiele trudnych chwil, co sprawia, żę są do swoich dzieci szczególnie przywiązani. Umieją też dostrzec więcej niż inni, potrafią się cieszyć drobiazgami, najmniejszym postępem swego malucha. Uczą się kochać dziecko po prostu za to, że jest. A dzieci otoczone cierpliwą miłością, bez bagażu chorobliwych ambicji rodzicielskich, dokonują rzeczy niemożliwych!

Większość wcześniaków przezwycięża początkowe trudności i rozwija się zupełnie prawidłowo lub, co najwyżej z niewielką dysharmonią!

Ważne źródła informacji

Fundacja Wcześniak Rodzice - Rodzicem

ul. Puławska 405a

02-801 Warszawa

tel.:(022) 544 09 32

www.wczesniak.pl

(tutaj dowiesz się też, jak zdobyć ubranka i pieluchy dla wcześniaków!)

Książki:

Dana Wechsler Linden, Emma Trenti Paroli, Mia Weschler Doron, "Wcześniak. Pierwsze 6 lat życia"

Ewa Helwich, "Wcześniak",

Monika Aly, "Dziecko specjalnej troski. Pierwszy rok życia. Wcześniak, opóźniony w rozwoju, upośledzony - czy po prostu inny? Poradnik dla rodziców i terapeutów",

Paweł Zawitkowski, "Poradnik opieki i pielęgnacji małego dziecka",

Noworodki najlepiej nosić w pozycji "fasolki" - główka spoczywa w zagłębieniu twojego łokcia, bok dziecka przywiera do twojego brzucha, druga twoja ręka podtrzymuje pupę malucha.

RELACJA

Mój sześcioletni wcześniak

Mikołaj urodził się w 32. tygodniu ciąży z wagą 1750g., z zapaleniem płuc i z posocznicą, od razu trafił do inkubatora, ale na szczęście ominął go respirator i CPAP, ponieważ jego mamie, przebywającej na patologii ciąży, podano steroidy przyspieszające dojrzewanie płuc. Rodzice chłopca do tej pory pamiętają słowa lekarza: "Proszę się na razie nie przywiązywać do dziecka". Po trzech tygodniach Mikołaja wypisano do domu, ale po tygodniu znów wrócił do szpitala z nasiloną żółtaczką. Nim skończył rok, trafił tu jeszcze dwa razy - z powodu zapalenia płuc. Przez pewien czas był mniejszy i słabszy od swoich rówieśników. Dziś jest wysokim i silnym sześciolatkiem, tryska energią i zaskakuje szalonymi pomysłami, nie ma też większych problemów ze zdrowiem.

Monika Budelewska-Zdun

Zobacz także

ZOBACZ TEŻ WIDEO

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX