Jak pomóc dzieciom w zdobywaniu wiedzy na temat przyrody?

Nasze dzieci mają szansę żyć bardziej świadomie i ekologicznie niż my, kiedy byliśmy w ich wieku. Warto, by jak najszybciej dowiedziały się, jak najwięcej. Ale jak nauczyć dzieci szanowania natury i jak pomóc im w zdobywaniu wiedzy na temat świata i przyrody? Podpowiadamy.

Obserwacja i szacunek

Zupełnie małe dzieci nie zrozumieją jeszcze takich pojęć jak środowisko naturalne i ekologia. Uczą się poprzez obserwację i naśladowanie. Dlatego, jeśli my będziemy z szacunkiem podchodzić do przyrody, dzieci także będą ją szanowały. Chodźmy z maluchami do parków, zabierajmy je na wycieczki do lasu, biwakujmy, plażujmy nad rzekami i jeziorami. Podzielmy się z dziećmi swoimi odczuciami – gdy zachwyca nas rześkie powietrze, błękitne niebo czy zapach deszczu, pobudzajmy ich ciekawość, uczmy się razem obserwacji i stawiania pytań. Może się zdarzyć, że po pobycie na przykład w Bieszczadach nasze dziecko będzie z przejęciem opowiadało dziadkom, przytaczając nasze słowa, że zieleń była „niesamowicie soczysta” i z radością raportowało, że widziało „trop dzika”.

 

Kiedy dzieci będą starsze, pokazujmy, że powinniśmy szanować zwierzęta i rośliny. Nie łamać gałęzi, nie wyrywać roślin, nie deptać mrówek. Szacunek dla przyrody i życia nawet najdrobniejszych jej przedstawicieli okazujemy także wtedy, gdy zamiast zabić pająka, przenosimy go na gazecie za okno czy cierpliwie pomagamy zagubionej w mieszkaniu pszczole bezpiecznie wylecieć na wolność.

Pokazujcie świat, czytajcie o nim, oglądajcie go z bliska i z daleka

Wiele dzieci coraz rzadziej korzysta z leśnych spacerów czy zabaw w dzikim terenie. W lesie można się wspaniale bawić – i wcale nie potrzeba do tej zabawy tabletu ani telefonu komórkowego. Możemy szukać śladów obecności zwierząt, jak tropy, oskubane pióra czy wykopane w ziemi nory, rozpoznawać głosy ptaków, zbierać jagody, grzyby i rośliny jadalne. Najlepiej poznawać przyrodę, doświadczając ją wszystkimi zmysłami. Sprawdzić, czym się różni w dotyku kora buka i dębu, przekonać się jak pachnie wrotycz i ile dźwięków można usłyszeć naokoło – wystarczy zamknąć oczy. 

 

Oswajajmy dzieci z przyrodą, obserwując ślimaki, owady zapylające kwiaty, pomagając w sadzeniu miododajnych roślin w balkonowych donicach. Niech nazywają imionami wiewiórki i kaczki. Całą swoją codzienną postawą pokazujmy, że Ziemia jest domem dla wszystkich zwierząt, nie tylko dla ludzi. Że bardzo dużo nam daje, ale my także musimy się zrewanżować, dbając o nią.

Odpowiednie zachowania

Warto inspirować dzieci do świadomych zachowań wobec środowiska. Sami powinniśmy świecić przykładem i przekazywać tę wiedzę dzieciom, dlatego nie śmiećmy na ulicy i w lesie, segregujmy odpadki, podejmujmy odpowiedzialne wybory konsumenckie już w sklepie. Warto, żebyśmy brali razem z dziećmi udział w akcjach sprzątania pobliskich łąk lub lasów, zbierania surowców wtórnych, zbiórkach elektrośmieci. Powinniśmy im uświadomić, że działanie człowieka często ma negatywny wpływ na przyrodę i nauczyć je, jak ten wpływ ograniczać.

Dobrze, żebyśmy własnym zachowaniem pokazywali, dlaczego i jak nie marnować jedzenia, jak jeść lokalnie i zgodnie z kalendarzem pojawiania się sezonowych warzyw i owoców. Uczulajmy dzieci na jednorazowe pojemniki, torebki foliowe, słomki czy plastikowe sztućce, których zadanie jest chwilowe, a odpadem zostają na bardzo długo.

Zachowania ekologiczne

Dzieci naśladują nasze zachowania i przyjmują nasze zasady. Warto, żebyśmy od najmłodszych lat uczyli je ekologicznych zachowań. Tłumaczmy, dlaczego powinniśmy oszczędzać wodę i zakręcać ją na czas szorowania zębów. Nauczmy dzieci gaszenia światła w pomieszczeniach, w których nie przebywamy, segregowania śmieci w domu i poza nim. Wprowadźmy do domu – dla naszego i ogólnego dobra – delikatne i naturalne środki czystości. Starajmy się dokonywać rozsądnych zakupów – tak, aby uniknąć marnowania jedzenia. Kupujmy lokalne, certyfikowane produkty i dokonujmy upcyclingu, wykorzystując surowce ponownie, żeby nadać im drugie życie. Na przykład z kartonów po mleku można wykonać portfele na kieszonkowe dla dzieci. Nie bójmy się wymieniać zabawek, korzystać z rzeczy z drugiego obiegu. Osoby bardziej zaawansowane ekologicznie mogą świecić przykładem, wykorzystując „szarą wodę” po myciu rąk do spłukiwania wody w toalecie.

Plakat edukacyjny WWF.PLPlakat edukacyjny WWF.PL Fot. Materiały prasowe

Skąd czerpać wiedzę?

Dzieci uwielbiają książki o zwierzętach, kosmosie, podwodnym świecie. Na rynku jest wielu godnych polecenia autorów książek, które spełnią oczekiwania dzieci i pozwolą im nie tylko poznawać świat, ale i przyswajać najważniejsze wartości dotyczące przyrody. Wspólnie oglądajmy także dobre programy przyrodnicze – najnowsze produkcje są tworzone na wysokim poziomie i potrafią wciągnąć wartką akcją i ciekawą wizualnie formą dzieci, które przyzwyczajone są do innej narracji niż my.

Pierwszym źródłem wiedzy będziemy dla dzieci my sami, przedszkole i szkoła, a poszczególne portale, np. edukacja.wwf.pl pozwolą nam dowiedzieć się więcej i znaleźć inspirację do wspólnych zabaw. Gdy zabraknie pomysłów, pomocą posłużą m.in. "Przyjaciele Pandy" – program edukacyjny WWF. Jak zrealizować ciekawe zajęcia, można się przekonać z Anną Dereszowską, Pauliną Holtz, Piotrem Zeltem i Kamilą Szczawińską, którzy w ramach akcji dla ochrony przyrody z najmłodszymi specjalnie wcielili się w role prowadzących lekcje w trzeciej klasie jednej z warszawskich szkół.

Takie inicjatywy stanowią połączenie wciągającej przygody edukacyjnej o świecie z okazją do wspierania przyrody razem z klasą naszego dziecka. Dołączając do programu, każda klasa nie tylko otrzymuje atrakcyjne pomoce naukowe, wzbogacające szkolne lekcje, ale i angażuje się w projekty ochrony zagrożonych gatunków zwierząt, zapobiegania zmianom klimatycznym i utrzymania wrażliwych ekosystemów, takich jak Bałtyk czy Puszcza Karpacka.

 

Warto pamiętać, że im bardziej dzieci będą rozumieć i doceniać przyrodę, a także uczestniczyć w jej ochronie, tym większą będą odczuwały za nią odpowiedzialność i moc sprawczą w przyszłości.

WWF PandaWWF Panda materiały partnera