Mowa zależna i mowa niezależna - jak się nią posługiwać i jakie są zasady

Mowa zależna i mowa niezależna występują zazwyczaj podczas opowiadania, relacji, a także w przypadku, gdy chcemy powołać się na czyjąś wypowiedź.  Czym różni się mowa zależna od niezależnej?

Kiedy mowa zależna, a kiedy mowa niezależna?

W codziennej komunikacji bardzo często zachodzi potrzeba przytoczenia słów wypowiedzianych przez innych ludzi. Można tego dokonać na dwa sposoby - stosując mowę zależną i niezależną. Kiedy powinno się używać mowy zależnej, a kiedy niezależnej i w jaki sposób prawidłowo przekształcać zdania?

Mowa zależna - czym jest i jak się ją stosuje

Za pomocą mowy zależnej można się powołać się na czyjąś lub własną wypowiedź, ale niedosłownie. Oddajemy sens danej wypowiedzi, ale nie przywołujemy cudzych słów dosłownie. Aby przytoczyć czyjeś słowa bez cytowania, należy zastosować formę zdania złożonego podrzędnie, najczęściej, dopełnieniowego, które zaczyna się zwykle od spójników: że, żeby, aby, partykuły, zaimków.

Przykłady zdań z użyciem mowy zależnej:

Michał powiedział, że nie przyjedzie dzisiaj do nas na kolację.

Monika zapytała mnie, czy pojadę z nią na wakacje nad morze.

Ania poprosiła mnie, żebym pożyczyła jej książkę.

Ola zapytała, czy pomogę jej w odrabianiu pracy domowej po południu.

Spytałem go o to, jak mogę mu się odwdzięczyć za pomoc przy naprawie samochodu.

Odpowiedziałam jej, że znam doskonałego lekarza, który przyjmuje w Warszawie.

Poprosiłam koleżankę, aby przyszła do mnie po lekcjach pomóc mi przy tym projekcie.

Mowa pozornie zależna - czym jest i jak się ją stosuje?

Inną opcją, pozwalającą zrelacjonować cudzą wypowiedź, jest mowa pozornie zależna. Cudzy monolog wewnętrzny jest w tej sytuacji wchłonięty przez narrację, jednak zachowuje szereg znamion samodzielności, a także bezpośredniości charakterystycznych dla przytoczenia.

Mowa niezależna - czym jest i jak się ją stosuje?

Mowę niezależną stosuje się w celu przytoczenia czyichś lub swoich słów w sposób dosłowny. Mechanizm używania mowy niezależnej jest nieco inny, niż w przypadku mowy zależnej. Aby zastosować mowę niezależną, w tekście powinniśmy użyć dwóch niezwiązanych ze sobą składniowo wypowiedzi. Pierwsza wypowiedź ma stanowić zdanie wprowadzające, zawierające orzeczenie będące zazwyczaj czasownikiem oznaczającym mówienie (dla przykładu: wołać, powiedzieć, orzec, stwierdzić). Dzięki temu możliwe jest wyjaśnienie, kto wypowiada przytoczone słowa. Druga wypowiedź stanowi zdanie wprowadzane, które jest przytoczeniem cudzych słów w dosłowny sposób. Najczęściej wyróżnimy je za pomocą zastosowania cudzysłowu.

Przykłady zdań z użyciem mowy niezależnej:

Michał powiedział: "Przyjdę do was dzisiaj na kolację".

Monika rzekła "Jutro wyjeżdżam nad morze Bałtyckie".

Ania poprosiła: "Pożycz mi swoją książkę".

"Miłość ci wszystko wybaczy" - powiedziała Katarzyna.

Poprosiłam koleżankę: "Przyjdź do mnie proszę po lekcjach".

Moja babcia powiedziała: "Najlepsza szarlotka wychodzi ze słodkich jabłek".

Joanna powiedziała do Marysi: "Przyjdź do mnie w sobotę na urodzinowe przyjęcie”.

Janek powiedział: "Nie będzie mnie w szkole przez dwa tygodnie, ponieważ wyjeżdżam z rodzicami na wakacje”.

Mowa niezależna w formie dialogu

Istnieje również możliwość zapisania tekstu w mowie niezależnej w formie dialogu. Poniżej kilka przykładów:

Słychać było głośny szmer i śmiech. Dziewczynki wstały.
Nauczycielka weszła do klasy i spojrzała na uczennice.
- Co tu się dzieje? Dlaczego nie siedzicie w ławkach na swoich miejscach?
- Proszę pani, bo ona zabrała Martynie tornister! Nie chce oddać!
- Monika, proszę oddać koleżance jej własność i usiąść w ławce. Zaraz zaczynamy lekcje - powiedziała nauczycielka, wyjęła długopis i pochyliła się nad dziennikiem.
Zaczęła sprawdzać obecność.

Więcej o: