Nauczycielka: Starsi uczniowie non stop korzystają z FB. Na prośbę, by telefon schowali, reagują złością, a nawet agresją

9 na 10 nastolatków codziennie korzysta z internetu w telefonie. Również w szkole. Jak placówki radzą sobie z tym, że uczniów bardziej interesuje świat online niż ten na lekcji? Nauczycielka: Nie da się wykluczyć telefonu z edukacji, bo to tak, jakby chciało się uczniom amputować ręce.

"Chcę opowiedzieć o mojej 10-letniej córce, uzależnionej od Internetu. Chcę ostrzec innych rodziców" - tak zaczynał się wstrząsający list, który dostała dziennikarka Weekend.gazeta.pl Anna Kalita. Jej wywiad z autorką listu jest już jednym z najczęściej czytanych i komentowanych tekstów  magazynu. Dlatego chcemy kontynuować temat uzależnienia od internetu i obecności technologii w życiu naszych dzieci pod szyldem "Dzieci w sieci". W najbliższych dniach na Gazeta.pl czytajcie kolejne teksty, a jeśli chcecie podzielić się swoją historią piszcie na adres: dzieciwsieci@agora.pl

W polskich szkołach nie ma odgórnych zasad dotyczących korzystania ze smartfonów podczas lekcji. Do tworzenia własnych regulaminów szkoły są upoważnione przez prawo oświatowe. To, w jaki sposób uczeń (i czy w ogóle) może korzystać w szkole ze swojego telefonu, to efekt decyzji dyrekcji albo ustaleń między wychowawcą a uczniami, a najczęściej - między wychowawcą a rodzicami na jednym z pierwszych zebrań.

I chociaż w placówkach jakieś zasady zazwyczaj panują, to - jak wynika z raportu EU Kids Online 2018 - nie wszyscy uczniowie o nich wiedzą. Jak zaznaczają twórcy badania "być może jest tak, że w większości szkół takie zasady są ustalone, ale nie są komunikowane uczniom i egzekwowane".

Kiedyś, w powiedzeniu, do żołnierza bez karabinu porównywało się ucznia bez jedynki. Dziś śmiało można by mówić o "uczniu bez smartfona". Zaciera się świat online i offline. Bo online - dzięki smartfonom - można być cały czas, nawet podczas lekcji. Z raportu EU Kids Online 2018 wiemy, że z Internetu w telefonie codziennie lub prawie codziennie korzysta dziewięciu na dziesięciu nastolatków. Piętnaście procent uczniów przebywa w sieci przez ponad pięć godzin dziennie.

Korzyści, jakie płyną z funkcjonowania w grupie

Podczas gdy u nas panują dość liberalne zasady, a w przerwach między lekcjami starsi uczniowie zazwyczaj sprawdzają, co dzieje się na portalach społecznościowych, w niektórych państwach UE postanowiono problem rozwiązać odgórnie. Dla przykładu Francja zdecydowała się całkowicie oderwać młodzież od telefonów podczas szkolnych zajęć. Nad Sekwaną w szkołach podstawowych i gimnazjach od tego roku szkolnego obowiązuje całkowity zakaz korzystania ze smartfonów, tabletów czy urządzeń typu smartwatch. Celem tego regulowanego ustawą działania ma być uświadomienie uczniom, jak ważne jest racjonalne korzystanie z narzędzi cyfrowych, a także umożliwienie im czerpania wszystkich korzyści, jakie płyną z funkcjonowania w grupie.

Podobne ustalenia kilka lat temu obowiązywały we Włoszech, ale tam wycofano się z całkowitego zakazu używania komórek w szkołach. Włoskie Ministerstwo Edukacji uznało tego typu zakaz za anachroniczny. We Włoszech uczniowie mogą korzystać ze swoich telefonów, ale tylko w celach dydaktycznych.

A w Polsce? Ministerstwo Edukacji pozostawiło rozwiązanie problemu szkoła - uczeń - smartfon w gestii dyrektorów szkół.

Na czas lekcji telefon ląduje w szafce

Zapytaliśmy rodziców o to, jak w szkołach ich dzieci wychowawcy rozwiązują sprawę noszenia do szkoły smartfonów i korzystania z nich podczas zajęć szkolnych. Dowiedzieliśmy się, że mniej więcej do trzeciej klasy szkoły podstawowej uczniowie zazwyczaj nie zabierają ze sobą telefonów. W przypadku tych starszych najczęściej stosowaną metodą jest umowa między nauczycielem a uczniami, że telefon na czas lekcji jest zamknięty w szafce.

Pod naszym postem na portalu społecznościowym, w którym zapytaliśmy o to, jak szkoły radzą sobie z zaangażowaniem uczniów w świat online, rodzice pisali:

U nas cała klasa, bez dwóch osób (w tym mój syn), mają telefony. To trzecia klasa w szkole podstawowej, mowa o dziewięciolatkach. W szkole jest zakaz używania, więc siedzą w szatni, w toalecie przed szkołą i grają, grają, grają oraz kręcą głupie filmiki

- czytamy w jednym z komentarzy.

"Syn, prawie 12 lat, telefonu do szkoły nie nosi. Jakiś czas temu szkoła wprowadziła taki punkt w swoim regulaminie, że telefon w szkole jest zabroniony. Nie próbuje nawet przemycić. Telefon zawsze zostaje w domu".

"U córki w szkole jest zakaz używania telefonów komórkowych na terenie szkoły. Za złamanie zakazu zabiera się telefon i rodzic musi odebrać".

"U nas dzieci mogą nosić telefon, lecz podczas lekcji ma on być wyciszony. Gdy się to tego nie stosują, dostają uwagę".

"Liceum. Młodzież nosi telefony, używa również na lekcjach, problemu nikt nie robi".

"Uczennica w telefonie miała ściągawkę"

- W podstawówce właściwie nie ma problemu - mówi Magda, nauczycielka ze Śląska. - Dosłownie raz zdarzyło mi się, że uczennica ósmej klasy próbowała ściągać na klasówce - w telefonie miała zdjęcie kartki ze słówkami. Inaczej sprawa wygląda w gimnazjum. Tam, pomimo że teoretycznie jest zakaz, jest wielki problem z telefonami. Uczniowie używają ich na lekcji, czasem słuchają muzyki, ściągają z telefonów podczas sprawdzianów. Ciągle z tym walczymy, ale w zasadzie bez rezultatu.

Co grozi uczniom za łamanie regulaminu? Znów, wszystko zależy od placówki. To uwagi, punkty ujemne, konfiskata telefonu. Są szkoły, w których zabrany przez nauczyciela telefon trafia do gabinetu dyrektora, a stamtąd może go odebrać tylko rodzic. A to nie zawsze jest takie łatwe - godziny pracy sekretariatu sprawiają, że rodzic nie zawsze może tam dotrzeć na czas. Protestują nie tylko uczniowie, którym sprzęt jest zabierany, ale również ich opiekunowie.

- W szkole mojej siostrzenicy, gdy uczniowie nie przestrzegali regulaminu, telefony były im zabierane i przekazywane do sekretariatu, skąd musiał je odebrać rodzic - mówi Kinga, z którą rozmawiałam o smartfonach. - Było tak do momentu, gdy znalazł się ojciec-prawnik i, powołując się na paragrafy, wręcz zakazał tej praktyki.

Niby razem, a jednak oddzielnie - to niestety dość częsty widokNiby razem, a jednak oddzielnie - to niestety dość częsty widok fot. Shutterstock

Nastolatek bez smartfona nie istnieje

Jednym z zagrożeń, jakie niesie ze sobą świat online, jest nadmierne zaangażowanie się w aktywności internetowe. W najgorszych scenariuszach, kiedy telefon z dostępem do internetu staje się całym życiem nastolatka, może okazać się, że uczeń nie jest w stanie bez niego funkcjonować. Na lekcji, odłączony od swojej komórki, jest rozkojarzony, nerwowy, nie może się na niczym skoncentrować. O tym, po czym poznamy, że nastolatek nadużywa Internetu, mówił w naszym tekście psychiatra dr n. med Andrzej Silczuk:

"Kiedy na skutek używania jakiegokolwiek medium dochodzi do szkód w funkcjonowaniu codziennym: narastający deficyt snu, opuszczanie lekcji, podczas pobytu w szkole dziecko sprawia wrażenie nieobecnego, nie jest w stanie zaangażować się w aktywności uczniowskie, nie potrafi skoncentrować się na tym, co się dzieje. Alarmujące jest też zachowanie dziecka, które w momencie, kiedy dostanie telefon do ręki, zatraca się. Zapomina o tym, że miało odrobić lekcje, wykąpać się, zjeść kolację. W takich sytuacjach możemy mówić, że istnieje prawdopodobieństwo, iż u tej osoby rozwija się zespół związany z nałogiem behawioralnym" - tłumaczył ekspert.

Wprowadzamy zasady, nie zakazy

Co zatem możemy zrobić, aby życie online nie zakłócało tego szkolnego? O komentarz w tej sprawie poprosiłam przedstawicieli szkoły NoBell. W ubiegłym roku ta placówka została uznana za najbardziej innowacyjną szkołę na świecie.

- Wprowadzamy zasady nie zakazy - usłyszałam w odpowiedzi. - W naszej szkole uczniowie oddają telefony wychowawcy przed rozpoczęciem lekcji i odbierają dopiero po ich zakończeniu. Telefony są wykorzystywane jako pomoc edukacyjna podczas zajęć, ale pod kontrolą nauczyciela, po uprzednim zgłoszeniu wychowawcy. Po skorzystaniu z telefonu uczeń zwraca go wychowawcy. Zasadą uproszczoną i nadrzędną na każdym poziomie jest używanie telefonu wyłącznie do celów edukacyjnych. Zasadą na lekcjach pracy własnej jest ustalenie na samym początku zajęć, nad czym uczniowie będą pracować przy użyciu urządzeń elektronicznych. Po lekcjach telefonów używamy do celów komunikacyjnych (telefon do rodzica/opiekuna) lub edukacyjnych.

Telefon, jak i Internet, nie jest złem. Podobnie jak nóż może być jednak użyty w sposób potencjalnie zagrażający młodemu człowiekowi (uzależnienia behawioralne)

- dodają przedstawiciele placówki. - Młodość i nierozwinięte płaty czołowe nie zawsze sprzyjają racjonalnemu korzystaniu ze smartfona. Dlatego określamy granice - dla dobra nas wszystkich.

"Na moich lekcjach uczniowie korzystają z telefonów"

Aneta Korycińska, nauczycielka języka polskiego ze społecznego liceum w Warszawie, zamiast zakazywać telefonów, uczyniła z nich pomoc naukową. "Baba od polskiego" (pod takim pseudonimem Aneta znana jest w social mediach) zdradza, że to doskonałe rozwiązanie dla obydwu stron.

- Na moich lekcjach uczniowie korzystają z telefonów - opowiada. - Umieszczam im wszystkie teksty w folderach na dysku Google, wysyłam na Messengerze linki i czytamy z telefonów. Na dodatek niedawno wprowadziłam sprawdziany i wejściówki na Google Forms i jesteśmy zachwyceni tym rozwiązaniem. Nie zużywamy kartek, wszystko jest dostępne i uporządkowane, a ja mam wyniki w jednym miejscu i mogę szybko sprawdzać prace.

Może to właśnie jest droga, którą powinno obrać się w szkołach? Nauczyciele, zamiast wypatrywać, kto "nielegalnie" korzysta ze smartfona, powinni wręcz do tego zachęcać? To rozwiązanie zdaje się mieć wiele korzyści i bardziej korespondować ze współczesnym nastolatkiem niż nierzadko przestarzałe pomoce naukowe obecne w klasach.

Zakaz jest, ale jest farsą

Nauczycielka z podwarszawskiej podstawówki ma na głowie tonę papierów. W efekcie tematem twórczego wykorzystywania telefonów przez uczniów nie ma kiedy się zajmować. Większość czasu - zamiast na edukację - poświęca na różnego rodzaju raporty i zestawienia.

- Co ja myślę o komórkach? - pyta Ela. - Myślę, że zakaz korzystania z telefonu na przerwie to farsa. Na lekcji bym nie pozwalała, poza lekcjami - jeśli nauczyciel się zgodzi. Młodzi ludzie są dzisiaj tak "przebodźcowani", że lekcja w oparciu o samą książkę to jak oranie pola za wołem. Nie da się wykluczyć telefonu z edukacji, bo to tak, jakby chciało się uczniom amputować ręce. Ale należy edukować rodziców, że to wygodne urządzenie może być dla ich dzieci pułapką.

Chociaż w szkole, w której uczy Ela, jest zakaz korzystania z telefonów, starsi uczniowie w ogóle go nie respektują.

- Telefony są nagminnie używane w celach rozrywkowych - zaznacza nauczycielka. - Uczniowie grają na przerwach w gry, starając się ukryć telefon przed nauczycielem dyżurującym. Starsi uczniowie non stop korzystają z FB, Messengera itp. Wielu z nich wykazuje uzależnienie, gdyż reagują złością, a nawet agresją słowną na zwróconą uwagę, by telefon schować.

Na lekcjach czasami nauczyciele pozwalają korzystać, gdy np. grają w Kahoota lub uczniowie mają znaleźć konkretne informacje. Niekiedy organizowane są zajęciami użyciem QR kodów, więc wtedy też można legalnie wyjąć telefon. Wielu oczywiście w tym czasie chowa się za plecami kolegów i koleżanek i siedzi na FB lub ogląda jakieś głupoty

- zdradza Ela.

"Zachowują się, jak ich rodzice, nie słuchają, rzucają chamskie komentarze"

W szkole, w której uczy Ela, były prowadzone różne zajęcia - z uzależnień, hejtu itp. Według nauczycielki uczniowie jednak niewiele z nich wynoszą.

- Niestety, wielu nie słucha - wyznaje. - Zajęcia są też czasami na niskim poziomie i prowadzący nie trafia do współczesnego dziecka czy nastolatka. W szkole publicznej jest miks dzieciaków. W każdej klasie jest kilku, którzy wszystko wiedzą lepiej. Zachowują się, jak ich rodzice - nie słuchają, rzucają chamskie komentarze lub usiłują wdawać w dyskusje o podtekście politycznym, światopoglądowym.

W takich warunkach prowadzenie lekcji jest niemożliwe. Trudno to robić, gdy regulamin zabrania korzystania z telefonów na lekcji, jeszcze trudniej, gdy chce się je wykorzystywać. Zanim uda się opanować wszystkich uczniów i wytłumaczyć, że mają szukać konkretnej rzeczy, a nie grać czy rozmawiać na komunikatorze, lekcja się kończy.

- W szkole syna zabronione jest korzystanie z telefonów w czasie lekcji, ale jest duży problem z egzekwowaniem tej zasady - mówi mama ucznia trzeciej klasy gimnazjum. - Zdarza się, że nauczyciel zabiera telefon i oddaje go po lekcji. "Recydywiści" musieli prosić, aby rodzice odebrali aparaty od dyrektora szkoły. Mimo to dzieciaki siedzą na telefonach non stop, w czasie lekcji również.

Wspólne spędzanie czasu?Wspólne spędzanie czasu? fot. Shutterstock

To kwestia sprytu, jak sprawić, by było to niewidoczne

- Na lekcjach obowiązuje zakaz używania telefonów, ale nie wszyscy się do tego stosują - wyjaśnia Kaśka, uczennica liceum. - Chowają telefon pod ławką, za książką lub piórnikiem, więc to kwestia sprytu, jak sprawić, by było to niewidoczne.

A czy zdarza się, że nauczyciele sami proponują, aby skorzystać z telefonu?

- Czasami jesteśmy proszeni o znalezienie czegoś w Internecie - wyjaśnia uczennica. - Czasem też wysyłamy sobie zdjęcia zadań na grupie klasowej i wtedy możemy używać telefonu, by mieć ich treść, np. gdy zadania są z innej książki, niż nas normalnie obowiązuje albo żebyśmy nie musieli nosić. Rozmowy o korzystaniu z Internetu czy telefonu? Wydaje mi się, że były tylko o tym, że po prostu powinniśmy być ostrożni i ich nie nadużywać.

45 minut bez spoglądania w ekran to wieczność?

Co takiego jest w telefonach, że ciężko bez nich wytrzymać na lekcji?

- Nie mam z tym dużego problemu, ale jeśli już to zaglądam do telefonu z nudów albo ze zmęczenia po całym dniu wyczerpujących lekcji - wyjaśnia Kaśka. - Ale jest sporo osób, które niezależnie od pory dnia czy zajęć po prostu grają, oglądają jakieś mecze. Dlaczego? To już ciężko powiedzieć.

Niektórzy uważają, że szkolne zasady to jedna wielka sprzeczność.

- Nauczyciele mają komórki i też nie powinni z nich korzystać podczas lekcji, a pan od WF-u całe lekcje siedzi z telefonem w ręku - złości się Julka, uczennica gimnazjum. - Czasem pani na matematyce wysyła link na Messengerze do zadań, bo nie mamy podręcznika. Zdarza się, że korzystamy z aplikacji, pracujemy wtedy w grupach i rozwiązujemy zadania. To jest trochę sprzeczne ze sobą - niby nie można korzystać codziennie, ale do celów naukowych jak najbardziej. A gdyby ktoś tego telefonu jednak nie miał?! - dodaje.

Szkoły nie mają pomysłu na smartfony?

Z raportu EU Kids Online 2018 wynika, że szkoły nie wykorzystują potencjału internetu.

Przeważają proste działania, które nie wnoszą żadnej nowej jakości, a stanowią raczej "odświeżenie" tradycyjnych, niekoniecznie najbardziej wartościowych aktywności, np. takich, gdzie uczniowie są biernymi odbiorcami informacji. Rozwiązania wymagające kreowania treści, komunikacji, poszukiwania i oceny wiarygodności informacji są o wiele rzadziej stosowane

- napisano w podsumowaniu badania.

Placówki nie tylko nie mają pomysłu na to, jak wykorzystać nowe technologie na lekcjach, ale i na to, jak rozmawiać o nich z uczniami. A od tego nie uciekniemy, uczniowie smartfony - w szkole lub poza nią - będą mieli. Pokazywanie im, do czego mogą je wykorzystywać, ale i jakie zagrożenia może nieść ze sobą korzystanie z nich, powinny być jedną z podstaw szkolnych działań.

- Profilaktyka jest potrzebna. Chociażby taka, aby szkoły, w ramach godzin wychowawczych, przynajmniej raz na miesiąc, prowadziły zajęcia z udziałem psychologa - mówił nam dr n. med. Andrzej Silczuk.

Zamiast bronić się przed postępem, powinniśmy go dobrze wykorzystać. Potrzebne są jednak realne działania, dzięki którym smartfon w rękach ucznia nie będzie potencjalnym zagrożeniem, a pomocnym narzędziem.

Do tej pory w cyklu "Dzieci w sieci" pisaliśmy o:

  • historii Agnieszki i jej 10-letniej córki Zosi: "Zostawiając ją w szpitalu psychiatrycznym, czułam się jak najgorsza matka świata. Ale nie miałam wyjścia. U nas jest trakcja kolejowa. Bałam się, że ona coś sobie zrobi. Już wcześniej usiłowała wyskoczyć z okna". CZYTAJ WIĘCEJ >>
  • rodzicach, którzy starają się stawiać dzieciom zdrowe granice korzystania z internetu. Joanna Kluzik-Rostkowska, prywatnie mama trójki dzieci: "Taki świat. Dlaczego moje dzieci miałyby żyć w innym?". CZYTAJ WIĘCEJ >>
Więcej o:
Komentarze (66)
Nauczycielka: Starsi uczniowie non stop korzystają z FB. Na prośbę, by telefon schowali, reagują złością, a nawet agresją
Zaloguj się lub komentuj jako gość
  • mjunhy

    Oceniono 34 razy 26

    U mojego syna w szkole założyli zagłuszacze internetu i młodzież niema dostępu do internetu.

  • Gość: sb

    Oceniono 19 razy 17

    Wyobraźcie sobie, że Leonardo DaVici dostaje S10 podłączony do LTE i ma w tym całą wiedzę świata, w tym wszystko to, na co poświęcił życie, ale on tego nie potrzebuje tylko scroluje facebooka i ogląda mecze. I śmieszne filmiki.

  • Gość: Anna

    Oceniono 19 razy 15

    To jest jskis idiotyzm! Smart phones, tablets etc powinny byc zakazane w szkolach! W szkole dzieci powinny sie uczyc a nie grac w oglupiajace je gierki i szpanowac telefonami!

  • smurfmadrala

    Oceniono 16 razy 12

    Nowy e-nałóg, wkrótce poznamy następstwa w skali makro.

  • gokle

    Oceniono 15 razy 11

    Na zachodzie, nie powiem gdzie bo pisowskie trolle mnie oplują, szkoły blokują internet. Można tylko wykręcić numer pogotowia albo policji. U nas głupawa dzicz za zabranie komórki chce bić nauczyciela.

  • moriach

    Oceniono 11 razy 11

    A nie można tak jak w Stanach? Przed lekcją wszyscy wkładają telefony do koszyczka na biurku nauczyciela a po skończonej lekcji odbierają.

  • xegar

    Oceniono 9 razy 7

    Umieszczanie zadań na dysku Google i rozsyłanie ogłoszeń na Messengerze powino być zakazane. To przymuszanie do uczestnictwa w systemach profilujących i ingerujących w prywatność, a także wykluczanie uczniów nie korzystającyhc tych mediów.

    Problem uzależnienia od telefonu jest inicjowany przez rodziców, którzy nie są w stanie zapewnić dziecku żadnej innej rzeczywistości, bo sami cierpią na ten nałóg. Szkoła tego nie naprawi, ale może wystawiać racjonalne oceny umiejętności takich uczniów, bez żadnych ułatwień z tytułu upośledzenia.

  • Gość: jolars1@interia.pl

    Oceniono 8 razy 6

    Proste rozwiązanie - zabierać gó...arzom wszystkie aparaty przy wejściu do szkoły z nalepkami, który do kogo należy. Oddać przy wyjściu po lekcjach. Może się tym zająć woźny kontrolujący sytuację w szatni. Nauczyciel nie powinien być zajęty "śledzieniem" srajfonów.

  • mesing

    Oceniono 21 razy 5

    Zamiast zabierać telefony należy nakazać ich wyłożenie na ławkę i wprowadzić małą zasadę. Osoba której telefon się uaktywni z jakiegokolwiek powodu idzie do odpowiedzi przy tablicy. Uczniowie dla zapobiegnięcia takiej sytuacji sami będą wyłączać telefony. Podobną zasadę w ramach rozrywki wprowadziły niektóre lokale gastronomiczne: na stole stoi koszyk, do którego goście wkładają swoje telefony, ten którego pierwszy zadzwoni płaci rachunek za wszystkich.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX